header image
 
رویارویی سوسیالیسم و مذهب از کجا بر می خیزد؟‏
ویژه نامه ها - آرش ۱۰۱
محمد رضا شالگونی   
 " من به اندازه یک ابر دلم می گیرد  ‏
وقتی از پنجره می بینم حوری
‏- دختر بالغ همسایه
پای کمیاب ترین نارون روی زمين ‏
فقه می خواند ".‏
‏                      (سهراب سپهری)‏

چهار – پنج دهه اخیر در رابطه سوسیالیسم و مذهب دوره پر ‏پیچ وتابی بوده است و باعث شده نظر بسیاری از مارکسیست ها در ‏باره مذهب به طور چشم گیر تغییر کند. بعضی از این تغییرات ‏نتیجه عمیق تر شدن درک از سوسیالیسم و شرایط اجتماعی پا ‏گرفتن آن بوده، ولی بعضی دیگر در پی شکست های جنبش ‏کمونیستی و وارفتگی و روگردانی بسیاری از فعالان آن از پیکار ‏طبقاتی صورت گرفته است. [١]‏

برای خواندن مطالب شماره جدید, مشترک آرش شوید.
فهرست آرش شماره ۱۰۱
مقالات - آرش ۱۰۱
پرويز قليچ خاني   

 ويژه نامه ي چپ و مذهب
‏۴-  چپ و مذهب                                                                               آرش
‏۵- رویاروییِ سوسیالیسم و مذهب از کجا بر می‌خیزد؟          محمد رضا شالگونی‏
‏۲۳- مارکسیسم و مذهب:            میشل لووی                   ترجمه‌یِ حسن مرتضوی
‏۳۱-  پاسخ‌های: هایده مغیثی و آرامش دوستدار به پرسش های آرش‏
‏۳۴-  مذهب و سیاست      ژیلبر آشکار        ترجمه: بهمن عفیف و محمد حق شناس
‏۴۲- پاسخ‌های ابوالحسن بنی صدر به پرسش‌های دهگانه‌ی آرش‏
‏۴۶-  اسلام سیاسی در خدمت امپریالیسم      سمیر امین         ترجمه‌یِ  ح . ریاحی
‏۵۳-  گفتگوی آرش با یوسفیِ اشکوری                                                         آرش‏
‏۵۷- مارکسیست‌ها و مذهب: دیروز و امروز  ژیلبر آشکار              ترجمه‌یِ حمید محوی
‏۶۴- دورازده پرسش از ناصر کاخساز
‏۶۸- مقدمه‌ی ویراستارانِ مانتلی ریویو                            ترجمه‌یِ  محمد حق‌شناس
‏۷۰-  چپ و مذهب           ارنست کُرنل                              ترجمه‌یِ کیوان سلطانی
۷۴- تعرض مقدس و عقب نشینیِ سکولار                                          سعید رهنما‏
‏۷۸- قرآن هم‌چون یک قصه                                                     مهدی استعدادی شاد‏
‏۸۰- اسلام : نشانه‌ی زوال سرمایه‌داری                                     ترجمه‌ی حمید محوی
‏۸۴-  دوازده پرسشِ آرش از حمید دباشی‏
‏۸۵- رونق دکه‌ی دین                نوبرت بولتز                  ترجمه‌یِ مهدی استعدادی شاد
‏۸۶- اسلام، اسلام‌گرایی و غرب              اعجاز احمد                     ترجنه‌یِ ح . ریاحی
‏۱۰۰-  مارکس، جهانی شدن و منطق سرمایه                                      احمد سمایی‏


اقتصاد ایران و جهان
۱۰۴-  فساد اقتصادی در ایران: زمینه‌ها و پی‌آمد                                    احمد سیف‏
‏۱۱۵-  اقتصاد سیاسی ظهور دولت نهم                                               محمد ملجو‏
۱۲۵- مسئله زنان و .......  فرهاد نعمانی و سهراب بهداد           ترجمه‌یِ حسین پایدار
۱۲۸-  نظام‌های متناقض و شیوه‌ی هماهنگی ویرانگر...                      مهرداد باباعلی‏
‏۱۳۹-  چه کنیم با نفت؟                                                              میکائیل عظیمی‏
۱۴۴-  «جنگ صد صاله نفت» در خاورمیانه.......                                  کیومرث کیانی‏
۱۵۰-  اقتصاد امریکا به کدام سو می‌رود؟                                           مرتضی محیط‏


مقالات
۱۵۴- روشنفکران و مبارزه طبقاتی                                                    علیرضا ثقفی‏
۱۵۶- کارگر نانوا، گداخته شده در تنور بی‌حقوقی                           فاطمه شاه‌ نظری‏
۱۵۹- بیداری فلسطینی‌های اسرائیل   میشل بل ریشارد      ترجمه‌ی تراب حق شناس
‏- ژرژ حبش: شاهین ترازوی مقاومت فلسطین                                تراب حق شناس‏
۱۶۳-  صدای حق طلبانه‌ی زنان و مردان آزادی خواه و....                           پروین اردلان‏
۱۶۵- «نمادهای مقاومت: میراث شیلی   جوان پاتلیتزر            ترجمه: ناصر رحمانی‌نژاد
۱۶۷- المپیک چین: یک جهان، یک رؤیا                                            صدیق شهدایی‏
۱۷۳- حکایت هم‌چنان باقی‌ست                                                         بهروز عارفی‏
۲۰۸- گفتگو با جمشید گلمکانی                                                                  آرش‏
۲۱۳- دنباله‌ی فیلم‌شناختِ سینمای ایران در تبعید و مهاجرت                آران جاویدانی‏
۲۲۱- وضعیت و موقعیت جنبش کارگری در ایران                             مهدی کوهستانی‏


نقد و بررسی
۱۷۶-  برگی از باغِ حضور، گردی از خاکِ عبور....                                   بهروز شیدا‏
۱۸۲-  هستی شناسی‌ِ ادبیات فارسی                                          منصور کوشان‏
۱۸۵- زمینه‌ی اجتماعیِ شعر احمد شاملو                                 رحمت بنی اسدی‏
۱۸۷- تجربه‌ای موفق                                                                    خسرو الوندی‏
۱۹۰- آخرین سال‌ها : انقلاب اسلامی به .....                                     احمد افرادی‏


شعر و طرح و قصه از:‏
‏ ۱۰۳- اسماعیل خویی.‏
‏ ۲۳۳- منصور کوشان، اسد سیف، منصور خاکسار، پرتو نوری‌علا، طاهر بن‌جلون، ‏محسن حسام، مجید نفیسی، سردار صالحی، گراناز موسوی، رضا امیر عزیزی، علیرضا ‏زرین، نظام رکنی، حمید عرفان، علی رادبوی، شیدا محمدی و سیمین بهبهانی.‏


گزارشات:‏
۲۲۴- «روز کارگرانِ ایران و جهان»  بهرام رحمانی . «صدمین سالگرد هشت ‏مارس»  ناهید نصرت. نخستین سالگرد در گذشت پوران بازرگان
۲۵۳-  نقدهایی در باره‌ی آرش شماره‌ی 100‏

 

ادبیان زندان در تبعید‏
ویژه نامه ها - آرش ۱۰۰
آرش   
پس از قتل عام زندانیان سیاسی در دهه ی ۱۳۶۰، نوشتن در مورد زندان و ‏شکنجه و تیربارانِ زندانیان سیاسی ، از حوزه های ممنوعه ی تمامی جناح ‏های رژیم فقها، در ایران شد. هر چند که پس از قتل عام تابستان ۶۷ ،  با ‏موضع گیری منتظری و برملا شدن ابعاد این جنایت توسط خانوادهای مرگ ‏آگاهانِ تابستان ۶۷، و با رو شدن سلسله قتل های موسوم به «قتل های ‏زنجیره ای» ، هر از گاهی در ابعادی بسیار سربسته، از طرف برخی در ایران،  ‏به این مسئله اشاره شده است؛ ولی هم چنان، سکوت در مورد این کشتارها، ‏مورد توافق همه ی جناح ها و کاربدستانِ جمهوری اسلامی است..‏
ادامه مطالب ...
شکنجه و تبعید‎*‎
ویژه نامه ها - آرش ۱۰۰
عزت مصلی نژاد   
پیشگفتار
شکنجه یکی از هولناک ترین جنایات انسان علیه انسان است که متاسفانه به ‏اندازه ی تاریخ بشر قدمت دارد. اگر در گذشته های دور و دراز شکنجه را به ‏نوعی تنبیه علیه متخلفان و مخالفان نظام های حاکم اعمال می کردند، در ‏دوران مدرن از شکنجه به عنوان یک ابزار سیاسی به خاطر کسب اطلاعات یا ‏گرفتن اعتراف یا ایجاد ترس و وحشت در بین مردم استفاده می کنند. در ‏حوزه حقوق بین الملل، در هیچ زمینه ای تابدین حد قرارداد، اعلامیه، مقاوله ‏نامه و مصوبه وجود ندارد که در رابطه با مخالفت با شکنجه و مجازات ‏شکنجه گران. با وجود این براساس گرازشات منتشره توسط سازمان عفو بین ‏المللی و "سازمان نگهبان حقوق بشر" ‏‎(Human Rights Watch)‎‏ شکنجه در ‏نیمی از ممالک جهان اعمال می شود. در 80 کشور شکنجه به صورت منظم ‏اعمال می شود به نوعی که مرتباً به مرگ قربانی منتهی مـــی گردد و در ‏‏50 کشور کودکان را نیز شکنــــجه می کنند.(1)‏
ادامه مطالب ...
تروریسم جمهوری اسلامی ایران در تبعید ‏
ویژه نامه ها - آرش ۱۰۰
مسعود نقره کار   
‏ " تاریخ میهن‏‎ ‎مان، سرگذشت هولناک و ناباورانه‎ ‎ی پوست کندن ، ‏قطعه قطعه کردن ، سر بریدن ، زبان بریدن ، میل کشیدن و کور کردن ‏چشم ، شمع آجین کردن ، دار زدن , تیرباران کردن و ترور دگراندیشان و ‏دگررفتاران و مخالفان سیاسی و عقیدتی است.
ادامه مطالب ...
به ندرت ملاقات داشتم
ویژه نامه ها - آرش ۱۰۰
فریبا ثابت   
مامان کی نوبت  ما میشه؟ ‏
گروه بعدی‎ ‎
با هر صدای بلندگو از جا بلند می شود.‏
دوبار سه بار
پس ازمدتی به سرعت به طرفم میآید موهایم را می کشد و با صدای بلند ‏دادمی زند. ‏
گفتم کی نوبت ما میشه؟
از کوره درمی روم.‏
هیچ وقت.‏
با چشمان پر از اشک نگاهی به من می اندازد و می گوید.‏
هیچ وقت ؟
ادامه مطالب ...
خاطراتِ خانه ی زندگان ‏(۸۵۰ کتاب و مقاله در مورد زندان)‏
ویژه نامه ها - آرش ۱۰۰
همنشینِ بهار   
من اين روزگاران اسارت بزرگ را، نه در نوحه سرائی بر ويرانه ها و طلب ‏ُمصرّانه از آسمان‌ها، بلکه در گردآوری و آمار برداری های بر هم انباشته مان ‏صرف کرده‌ام، دارائی هائی که هيچ دشمن پيروز نمی‌تواند از ما برُبايد، يادمان ‏ها... بله يادمان ها ‏
‏                                                                                                 رومن رولان
ادامه مطالب ...
کشتارِ تابستان 67 ‏در زندانِ عادل آباد شیراز
ویژه نامه ها - آرش ۱۰۰
تهمورس کیانی   
به گمانم نیمه نخست مرداد ماه سال یک هزار و سیصد و شصت و هفت ‏بود. دیوار های لخت و بتونی بند چهار زندان بزرگ عادل آباد شیراز با بی ‏رحمی، همه گرمای خورشید را در خود ذخیره کرده و یک جا به درون بند ‏می فرستاد.
ادامه مطالب ...
بازهم زندان؟!‏
ویژه نامه ها - آرش ۱۰۰
شهاب شکوهی   
 بنا به خواست مجله آرش من هم به سهم خود خاطراتی کوتاه از اولین ‏ملاقات هایم در زندان برای خوانندگان عزیز می نویسم.‏ از آنجا که من سه بار در تاریخ های مختلف دستگیر شده ام بنابراین به سه ‏بار از اولین ملاقات هایم  در زندان به طور فشرده می پردازم.‏
ادامه مطالب ...
ملاقات در زندان
ویژه نامه ها - آرش ۱۰۰
مینا انتظاری   
تابستان و پائیز سال ۶۰  ، زندانیان درصف اعدام، ملاقات ممنوع‏. دیدار و ملاقات با عزیزان خانواده، در شرایط معمولی و بخصوص وقتی که ‏همگی زیر یک سقف زندگی میکنیم، موضوعی خیلی عادی و کم اهمیت به ‏نظر میرسد. اگر در این بین بدلیل امورات جاری زندگی، فاصله یا جدایی ‏موقتی پیش بیاید، طبعآ ملاقات و تجدید دیدار با افراد خانواده اهمیت ‏بیشتری پیدا میکند. البته در برخی جدایی های ناخواسته و ناگوار ناشی از ‏اتفاقات و اجبارات ناخوشایند و تلخ، دیدار دوباره عزیزان و بستگان خانواده از ‏ویژه گی خاص تری برخوردار میشود.‏
ادامه مطالب ...
سنگینی بار زندان
ویژه نامه ها - آرش ۱۰۰
ثریا علی محمدی   
سالهاست تلاش می کنم خودم را از زندان خاطرات زندان رها کنم. اما ‏بیهوده است. بارخاطرات زندان سنگین تر از آن است که بشود از زیر آن شانه ‏خالی کرد. خاطراتی که مثل سایه دنبالم می کند ودرخواب هم با من است ‏وگاه مثل بختک روی سینه ام می افتد و تا فریاد نزنم رهایم نمی کند.
ادامه مطالب ...
‏"لحظه دیدار"‏
ویژه نامه ها - آرش ۱۰۰
‏ مهدی اصلانی‏   
لحظه ی دیدار نزدیک است
باز من دیوانه ام ، مستم
باز می لرزد، دلم، دستم‎              ‎
بازگویی در جهان دیگری هستم
های ! نخراشی به غفلت گونه ام را ، تیغ ‏
های ، نپریشی صفای زلفکم را، دست
و آبرویم را نریزی، دل ‏
‏     ای نخورده مست
‏                    لحظه ی دیدار نزدیک است.  ‏
‏                                                     "مهدی اخوان ثا لث"     
ادامه مطالب ...
پیرامون شناسنامه­ی «ما»
مقالات - آرش ۱۰۰
ملیحه تیره گل   

و نبودی مگر/ انکار روشنایی./

نفرین کولیانت بدرقه باد!/ - ماه کپک زده!

(میرزاآقا عسگری- مانی)

 

ادبیاتی که در بیرون از مرزهای ایران به زبان فارسی تولید می­شود، مستقل از این که با کدام یک از شناسه­های «تبعید» یا «مهاجرت» یا «برون مرزی» یا «خارج از کشور» یا «آوارگی» یا «غربت» شناسایی شود، سه دهه است که به حیات بالنده­ی خود ادامه داده است، و تا جایی که نیروهای مولد این ادبیات به زبان فارسی می­اندیشند، این فرایند هم­چنان ادامه خواهد داشت.

ادامه مطالب ...
خانه‌ام کجاست؟ / نظری بر دگرگشت های رویکرد به ادبیات مهاجرت *‏
مقالات - آرش ۱۰۰
پیمان وهاب‌زاده‏   
برای بررسی آنچه بر ادبیات مهاجرت در عمر بیست‌وچند ساله‌اش ‏گذشته، و برای مشاهده‌ی دگرگشت‌های این ادبیات که اکنون دیگر به ‏هویتی مستقل از ادبیات ایران دست یافته اما همچنان همزمان در امتدادِ ‏ادبیات زادگاه و در رابطه با آن در حرکت است، می‌توان یکی از دو رهیافت ‏زیر را برگزید.
ادامه مطالب ...
روند پیدایش "الله"‏ در قرآن‏
مقالات - آرش ۹۸ - ۹۹
باقر مؤمنی   
چنانکه معلوم است دین اسلام از بت پرستی و شرک حاکم بر ‏عربستان، و هم چنین از دین های دیگر، با نام خدای برتر و یکتائی بنام ‏‏"الله" متمایز می شود. اما آنچه باید به آن توجه داشت اینست که این نام ‏تا چند سال پس از بعثت و گسترش دعوت محمد پیامبر اسلام به ‏یکتاپرستی، هنوز شناخته شده نیست و رد پایی در قرآن ندارد؛ و تازه ‏هنگامی هم که "رب" یا خدایگان محمد با نام معینی مشخص می شود ‏این نام "الله" نیست بلکه در مرحلۀ اول "رحمان" نامیده می شود.
ادامه مطالب ...
کاش مهر را، قدرتِ مرگ بود (به یاد پوران بازرگان)
ویژه نامه ها - آرش ۹۸ - ۹۹
نجمه موسوی   

دومینیک پرسید: چند سالش بود؟
گفتم: هفتاد سال.‏
با خودم گفتم همین که بشنود هفتاد سالش ‏بوده، خواهد گفت «روحش شاد» و پیش ‏خودش فکر می کند که زندگی اش را کرده بوده ‏و سپس پیگیرِ کارهای روزمره خواهد شد.‏

 

ادامه مطالب ...
خاوران
مقالات - آرش ۹۷
آرش   

گزارشی از مراسم های یادمانِ تابستان ۶۷ و سخنرانی های : سودابه اردوان و ثریا زنگباري، ناصر رحمانی نژاد و عباس سماکار در سوئد، منیره برادران در شهر آخنِ آلمان، رحمان درکشیده در شهر فرانکفورتِ آلمان.

 

ادامه مطالب ...
گفت و گوي آرش با محمد رضا شالگوني، داريوش همايون و فرخ نگهدار
مقالات - آرش ۹۷
آرش   

در اين شماره گفت و گويي داريم در باره ي مسئله ي بحران اتمي ايران و مسئله ي سياست خاورميانه اي امريكا  با محمد رضا شالگوني، داريوش همايون و فرخ نگهدار

 

ادامه مطالب ...
به یادِ « بمرگِ خودآگاهان » دهه ی ۱۳۶۰
ویژه نامه ها - آرش ۹۷
پرویز قلیچ‌خانی   

قتل عام تابستان 67‏

با نگاه به تاریخ میهن خود و مکثی کوتاه بر پدیده ی خشونت با مخالفان سیاسی و عقیدتی، خواهیم دید که  در دوران های مختلف، به کار بردن انواع ‏خشونت: زندان، شکنجه، کُشتار و قتل‌عام جمعی، از ویژه‌گی‌های حکومت‌گران میهنمان، بوده است.

ادامه مطالب ...
ويژه نامه ي فروغ فرخ زاد
ویژه نامه ها - آرش ۹۶ - ۹۵
نجمه موسوی‏   

بر آن شدیم ویژه نامه ای درباره ی کتاب «اولین ‏تپش های عاشقانه قلبم» که نامه های «فروغ ‏فرخزاد» به همسرش «پرویز شاپور» است و به ‏کوشش عمران صلاحی توسط انتشارات مروارید ‏چاپ شده است تهیه کنیم. تا انگیزه های تهیه ‏کننده، محتوای کتاب، خطوط نانوشته میان نامه ‏ها را و شاید روابط اجتماعی دورانی از تاریخ ‏ادبیات کشورمان را از خلال این ویژه نامه بررسی ‏کنیم. حاصل،  مقالاتي است از: يدالله رويايي، نجمه موسوي، اكبر معصوم بيگي، ژاله احمدي، نسيم خاكسار، عباس صفاري، اسماعيل نوري علاء، عباس هاشمي، منصور كوشان، اكبر سردوزامي، مجيد روشنگر، اسد سيف، بيژن بيجاري، فرهنگ فرهي، و نظراتي از اهل قلم در باره ي فروغ فرخ زاد.

ادامه مطالب ...
امپراتوری پایگاه های نظامی آمریکا
مقالات - آرش ۹۶ - ۹۵
چالمرز جانسون ‏‎ Chalmers Janson‎ / ترجمه ی ناصر رحمانی نژاد   
آمریکایی ها، برخلاف تمام مردمان دیگر، تشخیص نمی دهند- یا نمی خواهند تشخیص دهند- که ایالات متحده ی آمریکا ‏از طریق قدرت نظامی خود بر جهان تسلط دارد. شهروندان ما اغلب، بعلت پنهانکاری دولت، نسبت به این امر که پادگان های ‏ما سراسر گیتی را محاصره کرده اند بی اطلاع هستند. این شبکه ی وسیع پادگان های آمریکایی مستقر در تمام قاره ها، جز ‏قاره ی جنوبی، در واقع شکل جدیدی از امپراتوری را تشکیل می دهد. امپراتوری پایگاه ها با جغرافیای ویژه ی خود که ‏احتمالاً در هیچ کلاس جغرافیای دبیرستانی آموزش داده نمی شود. بدون فهم ابعاد این جهان- پایگاه کمربندی، نمی توان به ‏شناخت مقیاس و سرشت آرزومند امپراتوری خود، یا درجه ای که این نوع جدید میلیتاریسم در حال ویران کردن نظام قانونی ‏ماست، نایل آمد.‏
ادامه مطالب ...
نقد مارکسیستی حق در فلسفه ارنست بلوخ‏
مقالات - آرش ۹۶ - ۹۵
‎لی‌بومیرتاریج / برگردان: ح ریاحی   
در مارکسیسم و سوسیالیسم ظاهراً حق (و اصول اخلاقی) به مفهوم متداول آن وجود ندارد. ‏حق و انقلاب (سوسیالیستی) ظاهراً به جای رواداری یکدیگر را دفع می‌کنند. مارکس در مقاله‌ی: "بورژوازی و ضد انقلاب" می‌نویسد:‏‎ ‎‏"حوزه‌ی مورد نظر ما نه حقوق که عرصه‌ایی انقلابی است." فردریک انگلس بهترین دوست و همکار مارکس در مقاله‌ی:
ادامه مطالب ...
نهضت ملیِ دکتر مصدق، در آینه ی تاریخ
ویژه نامه ها - آرش ۹۴
آرش   

 هر که ناموخت از گذشت روزگار            هیچ ناموزد ز هیچ آموزگار
                                                                                           (رودکی)

امروز در غیاب آلترناتیو جنبش طرفدار آزادي و عدالت‌اجتماعيِ مردم ايران ، برخی از افراد یا نیروهای سیاسی، جهت مقابله با رژیم سیاه جمهوری اسلامی ایران، بر تجربه‌ي مصدق به عنوان الگو تکیه می کنند. با توجه به این که حکومت مصدق زاده ی زمان خود بود و جوانب مثبت و منفی آن را باید در چهارچوب دوره ی تاریخی اش ارزیابی کرد و احتمالاً از آن درسی آموخت، ما بر آن شدیم که براي بررسي بيشتر اين نظرات، پرسش های زیر را با ۲۴ تن- ابولحسن بنی صدر، ابر اهیم علی زاده، امیر پشداد، باقر پرهام، علی اصغر حاج سیدجوادی، باقر مؤمنی، محسن قائم مقام، شهریار آهی، علی شاهند، رضا اکرمی، ناصر کاخساز، علی رضا ثقفی، محمد رضا شالگونی، مهرداد مشایخی، باقر صمصامی، محمد ارسی، علی اکبر مهدی، یونس پارسا بناب، حسین باقرزاده، مصطفی مدنی، تهمورث کیانی، بهزاد کاظمی، مهدی فتاپور، احمد سیف و مرتضی مشیر - از صاحب نظران در میان بگذاریم:                                       

ادامه مطالب ...
سیاستِ عدمِ تمرکز قدرت
ویژه نامه ها - آرش ۹۴
امیر پیشداد   
پاسخ  سؤال اول :
 اوضاع و احوال کنونی ميهنمان با اوضاع و احوال دوران نهضت ملّی ايران (در سال های 1332ـ 1328) کاملاً فرق دارد. به همين دليل، "استراتژی" دولت دکتر مصّدق نمی تواند الگويی برای "جنبش دموکراسی خواهی امروز مردم ايران" باشد. بايد اين پيامِ تاريخی دکتر مصّدق را ـ که سمبُل و مظهر آزادی خواهی و دموکراسی در تاريخ سياسی معاصر ماست ـ همواره به ياد داشت: "هيچ ملّتی در سايهء استبداد به جايی نرسيد". برای سرنگون ساختن استبداد و ارتجاع دينی که در حال حاضر بر ايران حاکم است، بايد "طرحی نو در انداخت" و "استراتژی" مناسب با اوضاع و احوال کنونی ايران (وجهان) برگزيد و به کار بَست.
ادامه مطالب ...
از حسرتِ اصول تا آتشِ تهدید (رد پای خیزِ محمود احمدی نژاد به سوی قدرت در آینه ی پنج فیلم)
مقالات - آرش ۹۴
بهروز شیدا   

تصویر تاریخ را بر پرده­های گوناگون می­توان دید. اما نه تاریخ موجودی یگانه است، نه تصویر، نه پرده. تاریخ مادری است که هزار جنین در بطنِ خویش می­پرورد؛ جنینی است که هزار مادر دارد. کدام مادرْپرده؟  تاریخِ مناسباتِ تولید؟ تاریخِ هنر؟ تاریخِ فلسفه؟ تاریخِ روان­کاوی؟ تاریخِ نبردِ ملت­ها؟ تاریخِ­ نبرد طبقاتی؟ تاریخِ ورزش؟ تاریخِ سینما؟ کدام جنینْ­تصویر؟ تاریخِ کدام راوی؟ تاریخِ کدام ایدئولوژی؟ تاریخِ کدام زمان؟ تاریخ کدام طبقه؟ تاریخِ کدام گروه؟ تاریخ قدرت­مداران؟ تاریخِ قدرت­پذیران؟ تاریخِ قدرت­ستیزان؟ تاریخِ کدام قدرت­مدار؟ تاریخِ کدام قدرت­پذیر؟ تاریخِ کدام قدرت­ستیز؟ تاریخ مادری است که هزار جنین در بطنِ خویش می­پرورد. جنینی است که هزار مادر دارد؛ جنینْ­مادرهایی که با هم می­آمیزند، به هم پشت می­کنند. در هم منعکس می­شوند، با هم ستیز می­کنند. از میانِ همه­ی مادرْپرده­ها و جنینْ­تصویرهای تاریخِ ایران می­خواهیم روایتِ جدالِ جناح­هایی از جمهوری­ی اسلامی، در دورانی از تاریخ، را در پنج فیلمِ ایرانی ببینیم؛ در پنج فیلمِ عروسی­خوبانِ محسن مخملباف، آژانس شیشه­ای­ی ابراهیم حاتمی­کیا، قارچ سمی­­ی رسول ملاقلی­پور، فقر و فحشای مسعود ده­نمکی، در دل لعلِ کمال تبریزی. نخست اما، بر خاستگاهِ این پنج فیلم چشمی بگردانیم؛ بر سینمای جنگ.

ادامه مطالب ...
جنبشِ طبقه‌ي كارگر ايران، در سالي كه گذشت
ویژه نامه ها - آرش ۹۲ - ۹۳
آرش   
طبقه‌ي كارگر ايران به خاطر فقر و فلاكت روز افزون خود و فشار طاقت فرساي سرمايه‌داري ايران- براي استثمار بيشتر و توليد ارزش اضافي- مبارزه‌ي بي‌امانِ خود را در يكي دوسال گذشته، عليه سرمايه‌داران شدت بخشيده است. كارگران، در اين دوره از مبارزات خود، از انواع مختلف شيوه‌ها‌: تهيه طومار، اعتصاب، تحصن، تجمع در مقابل ساختمان‌ِ ارگان‌هاى دولتى، مسدود كردن جاده ها، راه پيمايى‌، ارسال نامه به ارگان‌هاي بين‌المللي و مقامات حكومتي و‌... استفاده كرده‌ است؛ و در مقابل‌، نيروهاي سركوب رژيمِ سياهِ جمهوري ايدئولوژيك اسلامي نيز، از هيچ وحشي‌گري براي درهم شكستنِ اتحاد كارگران دريغ نكرده است‌. اما، علي‌رغم سركوب نيروهاي ويژه و امنيتي دولت سرمايه‌داري، مبارزه‌ى كارگران براى دريافت دست مزدهاى عقب‌افتاده، افزايش‏ دست مزدها، و ديگر مطالبات شان، رشد چشم گيرى داشته است. در همين رابطه، نشريه آرش بر آن شد كه ويژه‌نامه‌ي اين شماره‌ي خود  را به مبارزات كارگران اختصاص دهد. پس، با همياري گرفتن از فعالينِ كارگري، با عده‌اي از فعالان جنبش كارگري در داخل و خارج تماس؛ و سئوالاتي را با آنان در ميان گذاشتيم. آن‌چه در زير مي‌خوانيد حاصل اين كوشش ماست. اميدواريم كه قدمي هر چند كوچك، در انعكاس جنبشِ كارگري ايران برداشته باشيم.
ادامه مطالب ...
گفت و گو با تراب حق شناس، مهدی خانبابا تهرانی، ناصر کاخساز و محمد رضا شالگونی:
مقالات - آرش ۹۲ - ۹۳
پرویز قلیچ خانی   

پس از انتخابات نهمین دوره ی ریاست جمهوری ایران، با دست اندرکارانِ مسایل سیاسی اجتماعیِ اپوزیسیون، آقایان: تراب حق شناس، مهدی خانبابا تهرانی، محمد رضا شالگونی و ناصر کاخساز تماس گرفتیم و سئوالاتی را با این دوستان در میان گذاشتیم. حاصل این گفت و گوها را در زیر می خوانید.

ادامه مطالب ...
شكست كامل استراتژى اصلاح
ویژه نامه ها - آرش ۹۱
هلمت احمديان - عضو كميته مركزى حزب كمونيست ايران و سردبير نشريه جهان امروز   
آمريكا در سودان، تركيه، افغانستان و عراق و.. با جريانات اسلامى از همه نوع و قماش‏ آن ساخت و پاخت كرده و كوشيده و مىكوشد "دمكراسى" مورد نظرش‏ را در منطقه بوسيله و ميدان دادن به خود جريانات اسلامى پيش‏ ببرد.
ادامه مطالب ...
مدل چینیِ توسعه و نئولیبرال های کلاشِ وطنی
مقالات - آرش ۹۰
بهروز امین   
درایران به تواتر از مدل چینی توسعه سخن گفته می شود و نئولیبرال های بیرون از حکومت از سوئی و مدافعان برنامه صندوق بین المللی پول در درون حکومت از سوی دیگر، وعده می دهند که اگر اقتصاد ایران آن گونه که این جماعت می خواهند، دگرسان شود، دلیلی ندارد که اقتصاد ایران، همانند چین از نرخ رشد قابل توجهی برخوردار نگردد.
ادامه مطالب ...
مقاومت در برابر اشغال در عراق و فلسطین
مقالات - آرش ۹۰
تراب حق شناس   

در عراق
طی ماه های گذشته مقاومت عادلانه و مشروع در برابر اشغال استعماری این کشور در اشکال مختلف ادامه یافت. سرمقاله های نیویورک تایمز به روشنی از گیر کردن آمریکا در تونل عراق خبر می دهند.

ادامه مطالب ...
سمينار جمهوري‌خواهان لائيك و دموكرات در پاريس
ویژه نامه ها - آرش ۸۹
پرویز قلیچ خانی   

پس از شركت‌‌ در همايشِ برلينِ براي تهيه گزارش، اميدم اين بود كه «‌جمهوري خواهان لائيك و دموكرات‌» مي‌توانند  به عنوان اپوزيسيون راديكال در خارج از كشور‌، از منافع اكثريت مردم ايران يعني كارگران و زحمت‌كشان و تهي‌دستان دفاع كنند؛ اپوزيسيون لائيك و دموكراتي كه بالقوه توان سازمان دادن جنبش بزرگي از پناهندگان و تبعيديان در خارج از كشور را (حول لائيسيته و دموكراسي و جمهوري براي براندازي مانع اصلي رشد و ترقي ايران، يعني رژيم سياه اسلامي) دارد.

ادامه مطالب ...
كشتارِ تابستان ۶۷ را فراموش نكنيم
مقالات - آرش ۸۷ - ۸۸
آرش   
پس از گذشت شانزده سال از قتل‌عام زندانيان سياسي در تابستان سال ۶۷ ‌، هنوز بيشترين حقايق اين كشتار بزرگ ‌، پنهان مانده است‌. و تا آن زمان كه حكومت اسلامي برچيده نشود‌، همه‌ي ابعاد اين جنايت تاريخي برملا نخواهد شد‌.
ادامه مطالب ...
قتل های زنجیره ای، پرونده ای «ملی» است *
مقالات - آرش ۸۶
کاظم کردوانی   
پس از، از دست رفتن محمد مختاری و محمد جعفر پوینده، افزون بر مراسمی که خانواده های این عزیزان در مسجد حجته ابن الحسن و مسجد فخرالدوله برگزاركردند، « اتحادیه ناشران و کتاب فروشان تهران» در روز سه شنبه اول دی 1377 مراسم باشکوهی را در مسجد نور (میدان دکتر فاطمی) برگزار کرد که جمعیت کثیری در آن شرکت کردند.
ادامه مطالب ...
دوازده سال از انتشار آرش گذشت
ویژه نامه ها - آرش ۸۵
آرش   

در پايان دهمين سال انتشار آرش‌، بر آن شديم که در این اوضاع و احوال که نشریات مختلف، چه در داخل – به جهت اوضاع رژیم و وجود سانسور و محدودیت ها و ممنوعیت ها- و چه در خارج – به دلیل کمبود امکانات و مشکلات مالی، عدم هماهنگی و توافق‌های سیاسی و غيره، هر یک چند صباحی دوام مي‌آورند‌، جا دارد که ادامه‌كاري « آرش» را ارج بداریم.
پس با همكاراني كه در پاريس بودند دور هم جمع شديم، قرار شد هر یک بخشی از کار را در دست گیرد ‌، هر کس بنا بر توانش و در زمینه‌ای که بیشتر درگیر است و یا تخصص دارد.

ادامه مطالب ...
«از عشق و از امید» تا «تسلیم و ....»
نقد و بررسی - آرش ۸۶
محمد زاهدی   

مدیر مسئول محترم مجله آرش!

من به عنوان یکی از جان به در بردگان کشتار تابستان 67 در زندان گوهردشت و از مرتبطین سابق حزب توده ایران‌، نقد زیر را در ارتباط با کتاب تازه منتشر شده "‌از عشق و از امید" نوشته خانم نوشابه امیری توسط انتشارات خاوران در پاریس را برایتان ارسال می‌دارم.

ادامه مطالب ...
نگاهی به رویدادهای ۲۸مرداد ۱۳۳۲‌
ویژه نامه ها - آرش ۸۵
آرش   

خاطرات و مقالاتی از: حسن ضیا ظریفی یکی از بنیانگذاران سازمان چریک های فدایی خلق ایران، محمد رضا شالگونی، باقر مؤمنی، علی اصغر حاج سید جوادی، سیروس آموزگار، داریوش آشوری، آروند آبراهامیان، حمید ذالنور، رضا مرزبان، هوشنگ صدر کشاورز، ابوالحسن بنی صدر، امیر هوشنگ آریانپور، بابک امیر خسروی، ناصر پاکدامن، هدایت متین دفتری، محسن قائم مقام، نصرالله نوح، طاهر احمدزاده، مرتضی محیط و عباس عاقلی زاده.

*****

ادامه مطالب ...
گفت و گوی آرش با بهروز حشمت
مقالات - آرش ۸۴
آرش   
به مناسبت برگزاری نمایشگاهی در پاریس از بهروزحشمت - مجسمه ساز ایرانیِ ساکن اطریش- با او گفت و گویی داشتیم که در زیر می خوانید. اما، پیش از آن که کلام را به هنرمند بسپاریم، مطلب کوتاهی را که غلامحسین ساعدی پس از دیدار از یکی از نمایشگاه های بهروز حشمت نوشته، با هم می خوانیم:
ادامه مطالب ...
سنگى بر گور سنت
نقد و بررسی - آرش ۸۵
اسد سيف   
روشنفكر ايرانى چهره‌اى شفاف در تاريخ اجتماعى كشور خود ندارد. از سال‌هاى آغاز تجدد در ايران، او گاه مصلحى است خيرانديش و گاه تحصيلكرده‌اى  قانون‌طلب. زمانى چريكى است عدالت‌خواه با اسلحه‌اى در دست در ميدان مبارزه و زمانى ديگر انسانى "غرب‌ستيز" كه آرزوهاى خويش را يا در "جهان شرق" مى جويد و يا در سنت موروثى اجدادى خود. به طور كلى روشنفكر ايرانى انسانى است فاقد سيمايى روشن و تابناك در تاريخ.
ادامه مطالب ...
امپریالیسم امروز و تهاجم هژمونی طلبانه ی ایالات متحده بدیل سیستم جهانی شده و نظامی شده یِ نولیبرالی
مقالات - آرش ۸۴
سمیر امین/ ترجمه ی تراب حق شناس و حجبیب ساعی   
1 – با اتکاء به پیشرفت اجتماعی، دموکراتیزه کردن، وابستگی متقابل براساس مذاکره، بدیل سیستم نولیبرالی را پایه ریزی کنیم.
آن چه امروز نیز هم چون دیروز، آن هم در اوضاع ساختاری نوین (یعنی همه‌ی آن چه مربوط است به انقلاب اطلاعاتی و ژنتیک و آثار آن که اشکالِ کار و مناسبات اجتماعی را متحول می‌سازند) ملت‌ها بدان نیاز دارند عبارت است از پروژه‌های گردآورنده و ائتلافی (در سطح ملی یا منطقه‌ای یا هر دو). این طرح‌ها در ساختارهای جهانی شده‌ی تنظیم یافته و مذاکره شده هر یک با دیگری در رابطه‌ای متقابل قرار دارند و یک دیگر را به طور نسبی تکمیل می‌کنند و این امکان را فراهم می‌آورند که پیشروی‌هایی همزمان در سه جهت صورت گیرد:

ادامه مطالب ...
اهالی سلطنت آباد و ماجرای صفرخان و شعبان
مقالات - آرش ۸۳
مهدی اصلانی   
در فرازها و مارپیج های تند تاریخ معاصر ایران آن جا که "به ستوه آمدگان" در پیکار با تباهی سپر انداخته اند، نام هایی چند بر سنگ بنای تاریخ حک شده اند – نیک و بد – که با هیچ گسل از حافظه ی تاریخ زدوده نخواهد شد. از جمله ی این قافله ی نیک نام صفر قهرمانیان – صفر خان – می باشد که کوتاه زمانی بیش نیست که شمع وجودش خاموشی گرفت.
ادامه مطالب ...
الیگارشی روحانی و مسئله «دموکراسی» در ایران*
مقالات - آرش ۸۱ و ۸۲
هایده مغیثی- سعید رهنما   
در طول بيش از بيست سال رژيم اسلامي ايران در كنار دستگاههاي سركوبگر عريض و طويل خود، يك رشته مكانيسم هاي شگفت انگيز كنترل ايدئولوژيكي و اقتصادي براي احداث جامعه مدني اسلامي و تشكيل وفاق عمومي جهت بنياد يك حكومت الهي ايجاد كرده است.
ادامه مطالب ...
تاريخ به روايت لمپنيسم (نگاهي به كتاب شعبان جعفري)
نقد و بررسی - آرش ۸۳
اسد سيف   
يكي از پي‌آمد‌هاي انقلاب بهمن سال ۵۷ اين بود كه ما را به تفكر بر گذشته خويش واداشت. گسترش دامنه خاطره‌نويسي، به ويژه در دهه اخير نيز در همين راستا قابل بررسي است. كند و كاو در تاريخ خود و شك به داده‌هاي آن امر لازمي است كه مي تواند در بناي ايرانِ آينده نقش به سزايي داشته باشد. در همين رابطه است نگاه من به كتاب "شعبان جعفري" كه يادمانده‌هاي اوست از زندگي و تاريخ.
ادامه مطالب ...
مرگ آ گاهانِ تابستان ۶۷
ویژه نامه ها - آرش ۸۱ و ۸۲
آرش   

و باز براي اين كه از خاطر نرود و از خاطره ها پاك نشود، بر جمع‌آوري خطوط كشتار بزرگ رژيم اسلامي‌، پاي مي‌فشاريم‌. به عمد گوش‌مان را به نجواهايي از اين دست كه «تكراري است‌»‌، «‌خسته‌كننده است» مي‌بنديم‌؛ و پاي مي‌فشاريم‌ نزد آنان كه‌ سال‌، يا سال‌هايي را در سياهيِ زندان‌هاي مرگ و تباهي جمهوري اسلامي به سر برده‌‌اند؛ تا دست بر قلم برند، تا قلم را در خون قلب‌شان زنند تا حديث بي‌قراريشان را بنويسند‌.

ادامه مطالب ...
نگاهی بر داسِ فرج سرکوهی! در کتاب «یاس و داس»
ویژه نامه ها - آرش ۸۰
آرش   
نقدهایی از : رضا براهنی، حسن حسام، کاظم کردوانی، منصور کوشان، نسیم خاکسار، اصغر ایزدی، محمد رضا شالگونی، مصطفی مدنی، مجید دارا بیگی، محمود باباعلی و ناصر مهاجر، مهدی اصلانی، بهزاد کریمی و هدایت سلطان زاده، بر کتاب«یاس و داسِ» فرج سرکوهی در بخشِ ویژه نامه های آرش شماره ی ۸۰.
ادامه مطالب ...
اين همه عداوت از كجا برمى‌خيز؟ (نقدی بر کتاب «یاس و داس)
ویژه نامه ها - آرش ۸۰
محمد رضا شالگونى   
 رفيق پرويز عزيزم، نظرم را درباره‌ى نوشته‌ى فرج سركوهى در «ياس‏ و داس»‏ در مورد بيژن جزنى پرسيده‌اى. در صحبت با خودت گفتم و اين جا نيز مى‌خواهم تكرار كنم كه به دو دليل خودم را موظف به اظهار نظر در اين مورد مى‌دانم. نخست به اين دليل كه بيژن جزنى يكى از اثرگذارترين چهره‌هاى چپ ايران بوده است و ابهام‌زدايى درباره‌ى چنين چهره‌هايى مى‌تواند به خانه‌تكانى فكرى و تجديد آرايش‏ جنبش‏ چپ كمك كند. دوم به دليل اين كه من يكى از كسانى هستم كه از فضاى زندان‌هاى سياسى ايران در دوره‌اى كه فرج سركوهى اشاره دارد، تجربه‌ى مستقيم دارند و از بيژن جزنى شناختى حضورى.
ادامه مطالب ...
براي سخن نگفتن‌، ادامه‌ي سكوت بهتر بود تا‌...(بررسی کتابِ فرج سرکوهی)
ویژه نامه ها - آرش ۸۰
كاظم كردواني   
پيشاپيش از كليه‌ي خانم‌ها و آقايان و دوستاني كه در اين جا نام برده‌ام‌، پوزش مي‌خواه  كه به هنگام ذكر نام‌شان واژه‌هاي خانم يا آقا را ذكر نكرده‌ام چون اسامي فراواني در اين مقاله ذكر مي شود كه آوردن هر بار‌..  شايد خسته كننده شود‌. قصد هيچ گونه جسارتي نداشته‌ام.
ادامه مطالب ...