شکلگیری جنبش دانشجویی در ایران را، تقریباً باید از سالهای ۱۳۱۳، که دانشگاه تهران تأسیس میشود، مورد بررسی قرار داد.

پس از اشغال ایران توسط متفقین در شهریور ماه سال ۱۳۲۰، و با باز شدن فضای سیاسی ایران، و آزاد شدن بخشی از گروه ۵۳ نفر که با گرایشات مارکسیستی در زندان رضا شاه باقی مانده بودند، حزب تودهی ایران تأسیس شد. یکی از فعالیتهای مهم حزب توده، در  محیطهای دانشگاهی بود. از این پس بود که دانشجویان – که اکثراً به مارکسیست گرایش داشتند- در مقابل فقر و استبداد، واکنش نشان میدادند. با باز شدن دانشگاه تبریز در سال ۱۳۲۶، زمینه فعالیت برای حزب توده، بیشتر شد.

پس از شکلگیری نهضت ملی شدن نفت، جنب و جوش دانشجویان طرفدار نهضت ملی و احزاب و گروههای درون جبهه ملی، آغاز میشود. پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، در تاریخ 16 آذر ۱۳۳۲، در درگیری دانشجویان با ارتش شاهی، ۳دانشجو به نامهای: شریعت رضوی، احمد قندچی و مصطفی بزرگنیا، کشته میشوند. از این تاریخ هر ساله در دانشگاههای مختلف ایران، دانشجویان در روز ۱۶ آذر به یاد این سه عزیزِ جنبش دانشجویی، به شکلهای مختلف، یاد همرزمان خود را گرامی میدارند.

در این شمارهی آرش برآن شدیم که از دستاندرکارانِ جنبش دانشجویی طی سالهای ۱۳۳۲ تا حداقل ۱۸ تیر ۱۳۷۸، ویژه نامهای داشته باشیم برای نسل جوان. با این امید که در شمارهی آینده آرش بتوانیم تجربیات نسل بعد از ۱۸ تیر را نیز منعکس کنیم.

در زیر مقالاتی می خوانید از: هما ناطق، ایرج واحدی پور، تراب حق شناس، شیوا فرهمندراد، ابوالحسن بنی صدر، اسد سیف، مهدی فتاپور، عباس زرندی، ناهید نصرت، پیمان وهاب زاده، حسن زرهی، حسین انور حقیقی، حمید شوکت، رضا مهاجری نژاد، ۲۱ نظر از فعالان سياسي و فرهنگي خارج از ايران در بارهی ۱۸ تير كوي دانشگاه تهران و نيز چند موضع‌گیریِ نیروها و افراد سیاسی در ایران.

آرش

جنبش اعتراضی مردم ایران پس از انتخایات دهمین دورهی ریاست جمهوری ، مرزهای سیاه استبدادِ حاکم بر ایران را درنوردید ‏و ستونهای خیمهی استبداد را لرزاند. اوج گیری جنبش اعتراضیِ مردم ایران، نشان از ابعاد چندگانهی مبارزه برای دمکراسی ‏داشت.‏
سی سال کشتار و زندان و شکنجه، ویرانی اقتصاد و بیخانمانی بخش بزرگی از مردم زحمتکش ایران، باعث شد که خیزش ‏مردم ایران با چنان دامن و گسترهای شعله کشد که رژیم را به وحشت اندازد و مردم را امیدوار کند. جنبش با شعار « رأی من کو» ‏آغاز و با ضرباهنگی پرشتاب به جنبش تودهای بدل شد که رژیم را به وحشت انداخت. ضرباهنگ گسترش جنبش، عمق نارضایتی ‏مردم ایران و آمادگی آنان را برای براندازی بساط ورشکستهی ولایت فقیه به نمایش گذاشت.‏
مردم ایران پس از تحمل سی سال حکومت ترور و خفقان، نشان دادند که مبارزه برای دمکراسی و آزادی و عدالت اجتماعی، ‏مبارزهای پیگیر و مستمر و بازگشتناپذیر است.‏
ما بر آن شدیم که در این شمارهی آرش، با طرح سئوالاتی برای برخی از دستاندرکاران مسایل اجتماعی، ویژهنامهای را  تدارک ‏ببینیم:‏
۱ – دلایل و خصلت اصلی این جنبش و شکل گیری و دوام آن را چگونه می توان توضیح داد؟‏
‏۲– ترکیب طبقاتی جنبش کنونی را چگونه ارزیابی می کنید؟‏
۳– آیا شکل گیری یک جنبش ضد دیکتاتوری به نفع کارگران و زحمتکشان است یا فقط در صورتی به نفع آنهاست که با ‏خواست ها و رهبری آنها شروع شود؟ ‏
۴ - چه نیروهایی کارگر هستند؟ و آیا می توان وزن طبقاتی کارگران و زحمتکشان را در متن همین جنبش تقویت کرد؟ آری یا ‏نه؟ چرا، چگونه و با چه شرایطی؟
۵- چرا نقش چپ در جنبش کنونی ( دست کم تاکنون ) حاشیه ای بوده است؟ چگونه می توان وزن و نقش چپ را در این ‏جنبش تقویت کرد؟
۶- با تجربه ای که از انقلاب بهمن داریم و درس هایی که از شکست آن گرفتهایم، برای آن که جنبش کنونی مردم به شکست ‏نیانجامد چه میتوان کرد؟
آنچه در ریز میخوانید پاسخهای: یدالله خسرو شاهی، محسن حکیمی، رضا رخشان، علی اکبر پیرهادی، فایق کیخسروی، ناصر زرافشان، ف. ر، کاظم ‏کردوانی، بهروز خباز، باقر مؤمنی، رضا عسگری، حبیب رضاپور، ن. بهروز اصفهان، ف . تابان، محمد قراگوزلو، ابراهیم علیزاده، ناصر رحیمخانی، مهرداد ‏باباعلی، و امیر مومبینی به این شش پرسش است.‏

                                                            پرویز قلیچ خانی

شش پرسش آرش در بارهی جنبش اعتراضی
‏۴- پاسخ: یدالله خسرو شاهی، محسن حکیمی، رضا رخشان، علی اکبر پیرهادی، فایق کیخسروی، ناصر ‏زرافشان، ف. ر ، کاظم کردوانی، بهروز خباز، باقر مؤمنی، رضا عسگری، حبیب رضاپور، ن . بهروز ‏اصفهان، ف. تابان، محمد قراگوزلو، ابراهیم علیزاده، ناصر رحیمخانی، مهرداد باباعلی و امیر مومبینی  به ‏شش پرسش آرش ‏

در بارهی جنبش دانشجویی ایران
۱۰۴- سرکوب جنبش دانشجویی (۱۳۴۱– ۱۳۳۴)                                         هما ناطق
۱۱۵-  گوشهای از جنبش دانشجویی                                                  ایرج واحدیپور
۱۱۷- زمانی که من عضو «انجمن اسلامی دانشجویان» بودم               تراب حق شناس
۱۲۶- کشتگان دانشگاه صنعتی                                                      شیوا فرهمند راد‏
۱۲۹– تجربههای حاصل از فعالیتها در سازمان دانشجویان..              ابوالحسن بنیصدر
۱۳۵- تاریخ جنبش دانشجویی به روایت حزبالله                                         اسد سیف
۱۳۹- جنبش دانشجویی در سالهای ۱۳۴۷تا ۱۳۵۲                                   مهدی فتاپور‏
۱۴۴- خاطره ای از فعالیت با دانشجویان مبارز                                          عباس زرندی‏
۱۵۵- سازمان صنفی پلیتکنیک تهران                                                    ناهید نصرت‏
۱۵۸- تحصن بزرگ در دانشگاه (۲۴آبان ۱۳۵۶)                                     شیوا فرهمند راد
۱۶۲- فرهنگ انقلابی و انقلاب فرهنگی                                              پیمان وهابزاده
۱۶۴- ۱۶آذر                                                                                       حسن زرهی‏
۱۶۵- انقلاب فرهنگی                                                                          مهدی فتاپور
۱۶۶- خاطرهای نه چندان شخصی از انقلاب فرهنگی                                   اسد سیف
۱۶۸- تمرین حکومت اسلامی در دانشگاه تبریز                               حسین انور حقیقی‏
۱۷۰- جنبش دانشجویان ایرانی در خارج از کشور                                     حمید شوکت
۱۸۳- خاطرهای از ۱۸تیر ۱۳۷۸                                                          رضا مهاجری نژاد‏
۱۸۵- ۲۱نظر در بارهی ۱۸تیر ۱۳۷۸در آرش ۷۱
۱۸۹- چند موضعگیری از نیروهای داخل ایران در مورد ۱۸تیر‏

نقد و بررسی
۱۹۱- سَحَر پرستوهای جوان                                                                  بهروز شیدا‏
۱۹۷- جلیل محمد قلیزاده و روزنامه ملانصرالدین                                       رضا اغنمی
۲۰۳- خدا و مشکل یافتن مترادف متضادش                                 مهدی استعدادی شاد‏
۲۰۵- مسافر جاده شمشیر                                                                 بهروز جلیلیان‏
۲۱۰- کنکاش در یک رویداد از تاریخ فدایی                                                   اصغر جیلو‏
۲۱۱- در پاسخ به چند نکته                                                                  مهدی فتاپور‏
۲۱۶- خلق همان چشمه جوشندهاند                                             رحمت بنی اسدی‏
۲۱۸- کدام نیچه؟                                                                                    فریبا شاد‏
۲۲۱- دستهای خویش را بنگریم                                                            بهروز شیدا
۲۲۴- نگاهی گذرا به پدیدهی خودکشی در میان هنرمندان                     مسعود نقره کار
۲۲۹- گفت و گوی سعید رهنما با منصور خاکسار‏

مقالاتی از:‏
۲۳۳- احمد سماعی، ستاره درخسان، بهروز فراهانی، احمد سیف، نجمه موسوی، نسیم خاکسار، ‏تراب حق شناس، محمد حق شناس و بهمن عفیف، فرامرز ساوجی، حیدر جهانگیری، مهدی اصلانی و ‏پیرایه خلیلی

به یادیدالله خسرو شاهی
۲۷۶- جلیل محمودی، مجید ارژنگ و نصرت تیمورزاده و غلامرضا پرتوی، کریم منیری، محمد صفوی، علی ‏مبارکی، ناصر سعیدی، علی پیچگاه، امیر پیام، فرید پرتوی، محمود قهرمانی، مرتضی محیط، بیژن ‏خوزستانی، حشمت رئیسی، کامران نیری و مجید خرمی. گفت و گوی نشریه «اندیشه و جامعه» در ‏ایران با یدالله خسروشاهی. ‏
 طرح و داستان و شعر ‏
۳۱۲- طرح و داستان و شعر از: نجمه موسوی، محمود خلیلی، محسن حسام، زهره واعظیان، مهران مسعوری، ‏محمد شمس لنگرودی، اکبر ذوالقرنین، حسن مهدوی، علی طبیبزاده و ناصر رحمانی نژاد

مقالاتي از: حبيب ساعي/عبدي كلانتري/ بهروز شيدا/ خسرو پارسا/ داريوش آشوري/ اسد سيف/ داريوش همايون/ رامين جهانبگلو/ عليرضا ثقفي/ رضا مرزبان/ نجمه موسوي/ توكل/ ناصر كاخساز/ اصغر سروري/ مهدي استعدادي شاد/ تراب ثالث/ مسعود نقره كار/ مهرداد مشايخي

• در بهار سال ۱۳۸۷، کتابِ «چریک های فدایی خلق - از نخستین کنش ها تا بهمن ١٣٥٧ ،جلد اول»  و «حزب توده از شكل‌گيری تا فروپاشی» در ‏نمایشگاه کتابِ تهران، توسط «مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی» وابسته به وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران، به بازار نشر عرضه شد. این ‏دو کتاب از جمله ۵۰عنوان محصولاتِ فرهنگی این مؤسسه اطلاعاتی در سالیان اخیر است.‏
  در طول تاریخ، تمامی نظام‌های دیکتاتوری، با توسل به جعل و دوروغ، اسنادِ تاریخی را به دلخواه خود بازسازی و دستکاری می‌کنند تا تاریخ دلخواه ‏خود را تدوین کنند.‏
  کاربدستانِ حکومتِ الله نیز برای تدوین تاریخِ دروغینِ خود، در نمایشگاه کتاب تهران از خورجینِ فرهنگی‌اشان، محصول جدیدی بیرون کشیده‌ و به ‏تقابلِ فکری با مخالفان برخاسته‌اند. و صد البته که هدف این تهاجم، نسلِ جوان و تشنه‌ی دانستن در داخل کشور است.‏
  کار‌پایه‌ی این محصولِ به ظاهر فرهنگی، اوراق بازجویی و مکاتبات و پرونده‌های بازمانده از ساواک شاه است. در این کتاب، تمامی اعترافاتِ زیر‌بازجویی ‏از فداییان، حقیقتِ مطلق انگاشته شده است؛ در حالی که اگر کسی تنها یک برگ بازجویی پس داده باشد متوجه است که عمومِ زندانیان به ویژه ‏چریک‌ها، هرگز در موردِ رفقای خود حقیقت را نمی‌نوشتند. و چه بسا، هر مقدار دروغِ در بازجویی از جانبِ چریک‌ها بیشتر بوده است، می‌توان از آن ‏درجه‌ی پایبندی به آرمان را نتیجه گرفت. استناد به اعترافاتِ زیرِ شکنجه و بازجویی، افزون بر آن که عملی غیرِ اخلاقی می‌باشد، در هیچ نظامِ فکری - ‏جز حکومت‌هایی از نوعِ حکومت اسلامی- ملاکِ حقیقت نبوده است. ‏
  نویسنده‌ی مخفی کتاب، به ظاهر خود از آن دسته زندانیانِ بریده‌ای است که قبل از دستگیری به کسوتِ سربازانِ گمنام در‌آمد است! (مهدی پرتوی؟ ‏عبدالله شهبازی؟ یا ؟؟). نویسنده خوانندگان را در کتاب به منابعی ارجاع می‌دهد که تنها سربازانی گمنام هم‌چون نویسنده مجهول، بدان دسترسی ‏کامل دارند. در بسیاری از نقاطِ جهان معمولآ ۳۰ سال پس از سپری شدنِ عمرِ اسنادِ محرمانه، آن اسناد به معرضِ قضاوت و بازبینی علاقمندان قرار ‏می‌گیرد. اما در امنیت‌خانه‌ای با عنوانِ جمهوری اسلامی که حتی نامِ نویسنده‌ی یک کارِ به ظاهر تحقیقی نیز مخفی است، سخن از حقِ دانستنِ ‏عمومی، بیشتر به شوخی شباهت دارد.‏
  کتاب و پدید‌آورندگانِ بریده‌ی چپِ آن در پی اثباتِ چندین اتهام به فداییان خلق بر آمده‌اند که اهم آن چنین است:‏
  ‏-  فداییانی که علیه دیکتاتوری سلاح برداشتند فاقدِ عقلانیت بوده‌اند‌،
  ‏- اکثریتِ فداییان پس از دستگیری با پلیسِ امنیتی همکاری کرده‌اند‌،
  ‏- زنده‌مانده‌گانِ فدایی در خارج از زندان به رهبری حمید اشرف به گانگستریسم روی آورده‌اند،
  ‏- جنبشِ فداییانِ خلق وابسته به بیگانه بوده‌است‌،
  ‏- رهبرانِ نامی فدایی (بیژن جزنی، مسعود احمد‌زاده، حمید اشرف) همه مخدوش بوده‌اند‌، ‏
  ‏- نفوذ پلیس امنیتی در تشکیلات فداییان‏‎ ‎‏.            ‏
  مجله آرش به سهمِ بضاعتِ اندکِ خود، با مراجعه و نظر‌خواهی از تنی چند از کارشناسان، و هم‌چنین کسانی که از بطنِ جنبشِ فدایی بر‌آمده و درگیرِ ‏آن جنبش بوده‌اند ویژه نامه‌ای را به مقابله با این تاریخ‌سازی، اختصاص داده است.‏
  ‏                                                                        

‏" هرگز نمیرد آن که دلش زنده شد به عشق‏
‏  ثبت است بر جریده عالم دوام ما "‏
‏                                        ( حافظ )‏

چهرۀ تاریخی چریک فدایی خلق در شرایطی در حافظه لایه‌های مترقی مردم ایران به عنوان یکی از نمادهای ایستادگی در مقابل استبداد و ‏نابرابری ثبت شده، که اولاً مردم با تمام وجود از بیداد و خفقان رژیم شاهنشاهی رنج می‌بردند؛‌ ثانیاً هر مقاومت مردمی را دربرابر آن می‌ستودند و ‏ثالثاً از زنان و مردانی که نام "فدایی خلق" بر خود نهاده بودند، جز فداکاری بی ریا و سر سپردگی به انبوه لگدمال شدگان چیزی نمی‌دیدند. آنهایی ‏که اکنون این نام نیک در حافظۀ مردم را خطری برای خود می‌بینند و آن را "اسطوره سازی دروغین و بیهوده" می‌نامند، قبل از هر چیز از دیدن ‏چهرۀ خود در آیینه افکار عمومی وحشت دارند و می‌کوشند نسل جوان مبارزان آزادی و برابری را از شناختن نسب نامه شان محروم سازند.‏

کتاب چريک‌هاي فدايي خلق از انتشارات «مؤسسه‌ي مطالعات و پژوهش‌هاي سياسي» با انتشار پاره‌اي از اسناد ساواک مجموعه‌اي را به دست مي‌دهد که برخي از ‏نکات آن براي مبارزان ايراني آموزنده است. اين کتاب نه تنها اخبار و گزارش‌ها بلکه تحليل‌هاي ساواک را منعکس مي‌کند.

کارل مارکس

بنیان نقد بی­دینان این است: این کشور، این جامعه دین را فراز می­آورد؛ که جهان آگاهی­ی واژگونه است.  دین نظریه­ی همه­شمول این جهان، چکیده­ی دائره­المعارفی­ی آن، منطق مردمی­ی آن، افتخار معنویت­گرایانه­ی آن، شورمندی­ی آن، نسخه­ی اخلاقی­ی آن، مکمل رسمیت­بخش آن، بنیان کهکشانِ تسلا و توجیه آن است. تحقق خیالی­ی انسان است؛ هنگام که انسان به واقعیت راستین نرسیده است. ستیز با دین ستیز با جهانی است که دین عطر معنوی­ی آن است.

 فلاکت دین هم فلاکت واقعی را بیان می­کند هم در مقابل آن می­ایستد. دین آفریده­ی آه انسان ستم­دیده، قلبِ جهان بی­قلب، روح زمانه­ی بی­روح است. دین افیون توده­ها است.

   الغای دین، که توهم نیک­بختی می­سازد، یعنی تمنای نیکبختی­ی راستین انسان؛ تمنای رهایی از وضعیتی که نیازمند توهم است. نقد دین جنین نقد دره­ای پُراشک است که دین هاله­­ی آن است. 

   نقد دین گل­های خیالی را از زنجیر نچید تا انسان زنجیر را بدون خیال­پروری یا تسلا تاب آورد؛ که گل­های خیالی را چید تا انسان زنجیر را به دور اندازد و گل­های زنده را جمع آورد. تا بتواند بیندیشد، عمل کند، حقیقت خویش را قالب ریزد. تا بتواند گرد خورشید راستین خویش بچرخد.

«گامی در نقد فلسفه­ی حق هگل»

و نبودی مگر/ انکار روشنایی./

نفرین کولیانت بدرقه باد!/ - ماه کپک زده!

(میرزاآقا عسگری- مانی)

ادبیاتی که در بیرون از مرزهای ایران به زبان فارسی تولید می­شود، مستقل از این که با کدام یک از شناسه­های «تبعید» یا «مهاجرت» یا «برون مرزی» یا «خارج از کشور» یا «آوارگی» یا «غربت» شناسایی شود، سه دهه است که به حیات بالنده­ی خود ادامه داده است، و تا جایی که نیروهای مولد این ادبیات به زبان فارسی می­اندیشند، این فرایند هم­چنان ادامه خواهد داشت.

دومینیک پرسید: چند سالش بود؟
گفتم: هفتاد سال.‏
با خودم گفتم همین که بشنود هفتاد سالش ‏بوده، خواهد گفت «روحش شاد» و پیش ‏خودش فکر می کند که زندگی اش را کرده بوده ‏و سپس پیگیرِ کارهای روزمره خواهد شد.‏

گزارشی از مراسم های یادمانِ تابستان ۶۷ و سخنرانی های : سودابه اردوان و ثریا زنگباري، ناصر رحمانی نژاد و عباس سماکار در سوئد، منیره برادران در شهر آخنِ آلمان، رحمان درکشیده در شهر فرانکفورتِ آلمان.

در اين شماره گفت و گويي داريم در باره ي مسئله ي بحران اتمي ايران و مسئله ي سياست خاورميانه اي امريكا  با محمد رضا شالگوني، داريوش همايون و فرخ نگهدار

‏ قتل عام تابستان 67‏

با نگاه به تاریخ میهن خود و مکثی کوتاه بر پدیده ی خشونت با مخالفان سیاسی و عقیدتی، خواهیم دید که  در دوران های مختلف، به کار بردن انواع ‏خشونت: زندان، شکنجه، کُشتار و قتل‌عام جمعی، از ویژه‌گی‌های حکومت‌گران میهنمان، بوده است.

بر آن شدیم ویژه نامه ای درباره ی کتاب «اولین ‏تپش های عاشقانه قلبم» که نامه های «فروغ ‏فرخزاد» به همسرش «پرویز شاپور» است و به ‏کوشش عمران صلاحی توسط انتشارات مروارید ‏چاپ شده است تهیه کنیم. تا انگیزه های تهیه ‏کننده، محتوای کتاب، خطوط نانوشته میان نامه ‏ها را و شاید روابط اجتماعی دورانی از تاریخ ‏ادبیات کشورمان را از خلال این ویژه نامه بررسی ‏کنیم. حاصل،  مقالاتي است از: يدالله رويايي، نجمه موسوي، اكبر معصوم بيگي، ژاله احمدي، نسيم خاكسار، عباس صفاري، اسماعيل نوري علاء، عباس هاشمي، منصور كوشان، اكبر سردوزامي، مجيد روشنگر، اسد سيف، بيژن بيجاري، فرهنگ فرهي، و نظراتي از اهل قلم در باره ي فروغ فرخ زاد.

 هر که ناموخت از گذشت روزگار            هیچ ناموزد ز هیچ آموزگار
                                                                                           (رودکی)

امروز در غیاب آلترناتیو جنبش طرفدار آزادي و عدالت‌اجتماعيِ مردم ايران ، برخی از افراد یا نیروهای سیاسی، جهت مقابله با رژیم سیاه جمهوری اسلامی ایران، بر تجربه‌ي مصدق به عنوان الگو تکیه می کنند. با توجه به این که حکومت مصدق زاده ی زمان خود بود و جوانب مثبت و منفی آن را باید در چهارچوب دوره ی تاریخی اش ارزیابی کرد و احتمالاً از آن درسی آموخت، ما بر آن شدیم که براي بررسي بيشتر اين نظرات، پرسش های زیر را با ۲۴ تن- ابولحسن بنی صدر، ابر اهیم علی زاده، امیر پشداد، باقر پرهام، علی اصغر حاج سیدجوادی، باقر مؤمنی، محسن قائم مقام، شهریار آهی، علی شاهند، رضا اکرمی، ناصر کاخساز، علی رضا ثقفی، محمد رضا شالگونی، مهرداد مشایخی، باقر صمصامی، محمد ارسی، علی اکبر مهدی، یونس پارسا بناب، حسین باقرزاده، مصطفی مدنی، تهمورث کیانی، بهزاد کاظمی، مهدی فتاپور، احمد سیف و مرتضی مشیر - از صاحب نظران در میان بگذاریم:                                       

تصویر تاریخ را بر پرده­های گوناگون می­توان دید. اما نه تاریخ موجودی یگانه است، نه تصویر، نه پرده. تاریخ مادری است که هزار جنین در بطنِ خویش می­پرورد؛ جنینی است که هزار مادر دارد. کدام مادرْپرده؟  تاریخِ مناسباتِ تولید؟ تاریخِ هنر؟ تاریخِ فلسفه؟ تاریخِ روان­کاوی؟ تاریخِ نبردِ ملت­ها؟ تاریخِ­ نبرد طبقاتی؟ تاریخِ ورزش؟ تاریخِ سینما؟ کدام جنینْ­تصویر؟ تاریخِ کدام راوی؟ تاریخِ کدام ایدئولوژی؟ تاریخِ کدام زمان؟ تاریخ کدام طبقه؟ تاریخِ کدام گروه؟ تاریخ قدرت­مداران؟ تاریخِ قدرت­پذیران؟ تاریخِ قدرت­ستیزان؟ تاریخِ کدام قدرت­مدار؟ تاریخِ کدام قدرت­پذیر؟ تاریخِ کدام قدرت­ستیز؟ تاریخ مادری است که هزار جنین در بطنِ خویش می­پرورد. جنینی است که هزار مادر دارد؛ جنینْ­مادرهایی که با هم می­آمیزند، به هم پشت می­کنند. در هم منعکس می­شوند، با هم ستیز می­کنند. از میانِ همه­ی مادرْپرده­ها و جنینْ­تصویرهای تاریخِ ایران می­خواهیم روایتِ جدالِ جناح­هایی از جمهوری­ی اسلامی، در دورانی از تاریخ، را در پنج فیلمِ ایرانی ببینیم؛ در پنج فیلمِ عروسی­خوبانِ محسن مخملباف، آژانس شیشه­ای­ی ابراهیم حاتمی­کیا، قارچ سمی­­ی رسول ملاقلی­پور، فقر و فحشای مسعود ده­نمکی، در دل لعلِ کمال تبریزی. نخست اما، بر خاستگاهِ این پنج فیلم چشمی بگردانیم؛ بر سینمای جنگ.

پس از انتخابات نهمین دوره ی ریاست جمهوری ایران، با دست اندرکارانِ مسایل سیاسی اجتماعیِ اپوزیسیون، آقایان: تراب حق شناس، مهدی خانبابا تهرانی، محمد رضا شالگونی و ناصر کاخساز تماس گرفتیم و سئوالاتی را با این دوستان در میان گذاشتیم. حاصل این گفت و گوها را در زیر می خوانید.

در عراق
طی ماه های گذشته مقاومت عادلانه و مشروع در برابر اشغال استعماری این کشور در اشکال مختلف ادامه یافت. سرمقاله های نیویورک تایمز به روشنی از گیر کردن آمریکا در تونل عراق خبر می دهند.

پس از شركت‌‌ در همايشِ برلينِ براي تهيه گزارش، اميدم اين بود كه «‌جمهوري خواهان لائيك و دموكرات‌» مي‌توانند  به عنوان اپوزيسيون راديكال در خارج از كشور‌، از منافع اكثريت مردم ايران يعني كارگران و زحمت‌كشان و تهي‌دستان دفاع كنند؛ اپوزيسيون لائيك و دموكراتي كه بالقوه توان سازمان دادن جنبش بزرگي از پناهندگان و تبعيديان در خارج از كشور را (حول لائيسيته و دموكراسي و جمهوري براي براندازي مانع اصلي رشد و ترقي ايران، يعني رژيم سياه اسلامي) دارد.

در پايان دهمين سال انتشار آرش‌، بر آن شديم که در این اوضاع و احوال که نشریات مختلف، چه در داخل – به جهت اوضاع رژیم و وجود سانسور و محدودیت ها و ممنوعیت ها- و چه در خارج – به دلیل کمبود امکانات و مشکلات مالی، عدم هماهنگی و توافق‌های سیاسی و غيره، هر یک چند صباحی دوام مي‌آورند‌، جا دارد که ادامه‌كاري « آرش» را ارج بداریم.
پس با همكاراني كه در پاريس بودند دور هم جمع شديم، قرار شد هر یک بخشی از کار را در دست گیرد ‌، هر کس بنا بر توانش و در زمینه‌ای که بیشتر درگیر است و یا تخصص دارد.

مدیر مسئول محترم مجله آرش!

من به عنوان یکی از جان به در بردگان کشتار تابستان 67 در زندان گوهردشت و از مرتبطین سابق حزب توده ایران‌، نقد زیر را در ارتباط با کتاب تازه منتشر شده "‌از عشق و از امید" نوشته خانم نوشابه امیری توسط انتشارات خاوران در پاریس را برایتان ارسال می‌دارم.

خاطرات و مقالاتی از: حسن ضیا ظریفی یکی از بنیانگذاران سازمان چریک های فدایی خلق ایران، محمد رضا شالگونی، باقر مؤمنی، علی اصغر حاج سید جوادی، سیروس آموزگار، داریوش آشوری، آروند آبراهامیان، حمید ذالنور، رضا مرزبان، هوشنگ صدر کشاورز، ابوالحسن بنی صدر، امیر هوشنگ آریانپور، بابک امیر خسروی، ناصر پاکدامن، هدایت متین دفتری، محسن قائم مقام، نصرالله نوح، طاهر احمدزاده، مرتضی محیط و عباس عاقلی زاده.

*****

و باز براي اين كه از خاطر نرود و از خاطره ها پاك نشود، بر جمع‌آوري خطوط كشتار بزرگ رژيم اسلامي‌، پاي مي‌فشاريم‌. به عمد گوش‌مان را به نجواهايي از اين دست كه «تكراري است‌»‌، «‌خسته‌كننده است» مي‌بنديم‌؛ و پاي مي‌فشاريم‌ نزد آنان كه‌ سال‌، يا سال‌هايي را در سياهيِ زندان‌هاي مرگ و تباهي جمهوري اسلامي به سر برده‌‌اند؛ تا دست بر قلم برند، تا قلم را در خون قلب‌شان زنند تا حديث بي‌قراريشان را بنويسند‌.

كنگره‌ي جهاني عليه نژاد‌پرستي كه در سپتامبر ۲۰۰۱در دوربان (‌آفريقاي جنوبي‌) برگزار شد حادثه‌اي‌ست كه اهميت خود را در چشم‌اندازهايي كه مي گشايد نشان مي‌دهد‌. احساس ما در دوربان اين بود كه نسيم همبستگي خلق‌هاي آسيا‌- آفريقا از نو وزيدن گرفته است‌. باز سازي اين همبستگي يكي از شرايط اصلي و شايد عمده‌ي ايجاد نظامي جهاني است كه عادلانه‌تر از نظامي باشد كه هفت كشور صنعتي بزرگ G7 و ارباب آمريكاي شمالي‌شان مي‌خواهند به هر وسيله‌اي، از جمله با اعمال خشونت، بر خلق‌هاي كره‌ي زمين تحميل كنند .