حزب توده و کودتای ۲۸ مرداد ۳۲

حسن ضیاء ظریفی

از بنیانگذاران سازمان چریک های فدائی خلق ایران

 مقدمه:

رفیق حسن ضیاء ظریفی در سال ۱۳۱۶در لاهیجان متولد شد. سنت مبارزه انقلابی در گیلان و تربیت سیاسی در محیط خانواده در پرورش فکری او تأثیر بسزایی داشت. در سال های قبل از کودتای ننگین  ارتجاعی – امپریالیستی بیست و هشت مرداد سال ۱۳۳۲عضو سازمان جوانان حزب توده بوده به همین دلیل بعد از کودتا زندانی شد.

در سال های ۱۳۳۲تا ۱۳۳۹ سال های آموزش تئوریک او بود. در سال ۱۳۳۹وارد دانشکده حقوق دانشگاه تهران شد. در سال ۱۳۴۴به گروه جزنی که مشی مسلحانه را برگزیده بود پیوست. اواخر سال ۱۳۴۵که گروه تصمیم به جمع بندی نظرات خود گرفت، ظریفی همراه با جزنی نقش فعالی در این امر مهم ایفا کرد. پس از ضربه خوردن گروه در دی ماه 1346، ظریفی در خانه ی یکی از دوستانش مخفی شد. عباسعلی شهریاری مرد هزار چهره ساواک که تشکیلات تهران حزب توده را در اختیار و تحت کنترل داشت به این خانه رفت و آمد می کرد. این رفت و آمدها باعث شد که شهریاری در جریان مخفی شدن ظریفی قرار گریرد و حسن به دام پلیس بیفتد. علی رغم آن که پلیس حسن را طی مدت طولانی در معرض انواع و اقسام شکنجه های روحی و جسمی قرار داد، معهذا نتوانست به اسرار فعالیت های انقلابی او دست یابد. سرانجام حسن را نیز مانند بسیاری از رفقایش به ده سال حبس محکوم کردند.

در اواخر فروردین ۱۳۴۸رفیق حسن را از زندان قصر به زندان رشت تبعید نمودند. در این زندان بود که رفیق شهید غفور حسن پور توانست از بیرون زندان به عنوان ملاقات کننده با رفیق ظریفی تماس برقرار کند. طی این ملاقات ها دو رفیق تا آن جا که ممکن بود تجارب انقلابی و اطلاعات خویش را مبادله نمودند. حسن پور آمادگی گروه را برای حمله به زندان رشت و نجات رفیق ظریفی اعلام کرد. لیکن حسن به دلیل این که اجرای طرح منجر به کشته شدن عده زیادی از پاسبان های عادی زندان می شد، انجام آن را منتفی دانست.

پس از رستاخیر سیاهکل ظریفی را دوباره به شکنجه گاه کمیته در تهران اعزام داشتند و او را مسئول عملیات اخیر دانستند. پس از شکنجه های بسیار سرانجام حسن را در یک بیدادگاه نظامی فرمایشی مجددا محاکمه نموده و همراه چهار تن از رفقای چریک فدائی خلق به اعدام محکوم کردند. لیکن بر اثر فعالیت های افشاگرانه ی کنفدراسیون محصلین و دانشجویان ایرانی و فشار افکار عمومی جهان، حکم اعدام او به حبس ابد تبدیل گردید.

پس از آن حسن مرتباً از زندانی به زندان دیگر منتقل می شد و در پیشبرد اعتقادات خود که در آن زمان بر پایه مبارزه مسلحانه استوار بود و بخصوص در رفع نیازهای سیاسی تئوریک جنبش مسلحانه نقش ارزنده ای را ایفا می کرد. رفیق حسن ضیاء ظریفی با احاطه به تئوری خلاق مارکسیسم – لنینیسم به تلاشی پیگیر برای ترسیم تئوری مبارزه مسلحانه در جهت همگامی با منافع طویل المدت زحمتکشان دست زد. او معتقد بود: «وحدت درونی کمونیست ها و وحدت نیروهای ضد رژیم فقط در جریان عمل و حرکت انقلابی تأمین خواهد شد. ایجاد این حرکت و عمل وظیفه بزرگ ما کمونیست ها است.»

رفیق ظریفی یک انسان واقعی، یک رزمنده انقلابی سرسخت و مقاوم و یک تئوریسین برجسته بود. سرانجام در اواخر فروردین 1354 او را همراه با هشت تن دیگر از فرزندان دلیر خلق از زندان قصر به زندان اوین بردند. در آن جا بود که این فرزند رزمنده خلق های ستمدیده ایران پس از تحمل شکنجه های مافوق تحمل انسانی به دست دژخیمان رژیم دست نشانده امپریالیسم جهانخوار در زیر رگبار جلادانی چون حسین زاده، عضدی، رسولی، منوچهری و تهرانی به شهادت رسید. رفیق حسن ضیاء ظریفی هنگامی که در نیمه دوم سال 1350 در زندان شماره چهار قصر بسر می برد برای شناساندن ماهیت حرکات سیاسی – ایدئولوژیک گذشته میهنمان از آخرین توان و کوشش خود بهره می جست تا عناصر سیاسی و فعال جدیدی را که به جنبش انقلابی خلق های ستمدیده ایران عشق می ورزیدند با وقایع سیاسی گذشته به ویژه با جریان سیاسی – ایدئولوژیک حزب توده آشنا سازد. به همین خاطر عصاره نظریات و اعتقادات خویش را به صورت نوشته حاضر درآورد تا مقدمتاً وسیله ای باشد برای آغاز حرکت هوشیارانه ای که مانع درغلطیدن نیروهای انقلابی در دام اشتباهات گذشته شود.

در این نوشته نگرش ها و موضع گیری های «حزب توده ایران» - که از ترکیب طبقاتی رهبری حزب ناشی می شد – با باریک بینی یک مارکسیست – لنینیست انقلابی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و با تئوری و پراتیک مارکسیسم – لنینیسم سنجیده شده است. اهمیت این نوشته از آن جهت است که دیدی علمی تاریخی دارد و تمامی نتیجه گیری های خود را ضمن کاربرد منطق عینی و نگرشی ژرف در رویدادهای یک مقطع تاریخی حساس به عمل می آورد. این نوشته که اشتباهات حزب توده را در مرحله سرنوشت ساز جنبش انقلابی ایران افشا می کند، از دید یک انقلابی مارکسیست نگاشته شده که خود زمانی در تشکیلات این حزب عضویت داشته و عملکرد سیاسی – ایدئولوژیک حزب را شخصا آزموده است و بعدها در کوره مبارزات انقلابی راه خود را از آن جدا ساخته است. بنابراین این نوشته می تواند رهنمودی باشد برای تمامی نیروهای انقلابی تا بار دیگر دچار چنان نگرش های دور از معیارهای عام مارکسیست – لنینیست و اشتباهات گریزناپذیر ناشی از آن نگردند.