|
هر که ناموخت از گذشت روزگار هیچ ناموزد ز هیچ آموزگار
(رودکی)
امروز در غیاب آلترناتیو جنبش طرفدار آزادي و عدالتاجتماعيِ مردم ايران ، برخی از افراد یا نیروهای سیاسی، جهت مقابله با رژیم سیاه جمهوری اسلامی ایران، بر تجربهي مصدق به عنوان الگو تکیه می کنند. با توجه به این که حکومت مصدق زاده ی زمان خود بود و جوانب مثبت و منفی آن را باید در چهارچوب دوره ی تاریخی اش ارزیابی کرد و احتمالاً از آن درسی آموخت، ما بر آن شدیم که براي بررسي بيشتر اين نظرات، پرسش های زیر را با ۲۴ تن- ابولحسن بنی صدر، ابر اهیم علی زاده، امیر پشداد، باقر پرهام، علی اصغر حاج سیدجوادی، باقر مؤمنی، محسن قائم مقام، شهریار آهی، علی شاهند، رضا اکرمی، ناصر کاخساز، علی رضا ثقفی، محمد رضا شالگونی، مهرداد مشایخی، باقر صمصامی، محمد ارسی، علی اکبر مهدی، یونس پارسا بناب، حسین باقرزاده، مصطفی مدنی، تهمورث کیانی، بهزاد کاظمی، مهدی فتاپور، احمد سیف و مرتضی مشیر - از صاحب نظران در میان بگذاریم:
۱ - به نظر شما استراتژي حكومت دكتر مصدق و به صورتي عامتر، استراتژي «نهضت ملي» ميتواند الگويي براي جنبش دموكراسي خواهي امروز مردم ايران باشد؟ اگر نه چرا؟ و اگر آري، چگونه و در چه حوزههايي.
۲ – دكتر مصدق عملاً به مخالفت با نظام سلطنتي بر نخاست، در حالي كه امروز جمهوري خواهي يك واقعيت روشن و حتا تثبيت شده در جنبش آزادي خواهي مردم ايران است. در اين باره چه نظري داريد؟ آيا تأكيد بر جمهوري مهم است يا نه؟
۳ – کوشش در راه برابری زن و مرد و لغو هرگونه تبعیض جنسی يكي از ستونهاي تعيين كنندهي جنبش آزاديخواهي امروز مردم ايران است. نهضت ملي دكتر مصدق در اين مورد چيزي نداشت. آيا در آن موقع نميشد در بارهي برابري حقوق زنان با مردان موضعگيريِ روشن و قاطعي داشت؟
۴ – حكومت دكتر مصدق براي پايان دادن به نظام ارباب و رعيتي، عملاً گامي بر نداشت. آيا اين كار در تضعيف حكومت ملي دكتر مصدق در مقابل نيروهاي ارتجاعي و قدرتهاي خارجي تأثيري نداشت؟ آيا نميشد با حمله به بزرگ مالكي و حمايت از حقوق دهقانان، يعني اكثريت جمعيت ايران آن روز، آنان را به حمايت از حكومت ملي به ميدان كشيد؟
۵ – در دورهي حكومت دكتر مصدق عملاً برنامهاي مشخص و همه جانبه به حمايت از كارگران اتخاذ نشد. اكنون كه كارگران و به طور كلي مزدبگیران و حقوق بگيران، اکثريت جمعيت كشور را تشکيل ميدهند، آیا ميشود با آن شيوه براي تأسيس دموكراسي مبارزه كرد؟
۶ – حكومت ملي مصدق عملاً به حقوق مليتهاي محروم ايران كه حتا حق نداشتند به زبان مادري خود آموزش ببينند، بي تفاوت بود. آيا امروزه ميشود بدون دموكراتيزه كردن رابطه مليتهاي مختلف ايران به تأسيس دموكراسي كمك كرد؟ چه طرحهايي را در اين زمينه لازم ميدانيد؟
۷ - حكومت ملي دكتر مصدق مسلماً يكي از پيشگامان مبارزه عليه استعمار نو در جهان بود. او به قول خودش «برای حل مسأله ی نفت آمده بود» و «پنجه در پنجه ی استعمار انگلیس» انداخت. امروزه چگونه ميتوان جهتگيري تاريخي آن حكومت ملی و طرحهاي ضد استعمارياش را در مبارزه با امپرياليسم ادامه داد؟
آرش
|
Once
Monthly
