‏«ابلها مردا / عدوی تو نیستم من / انکار تواَم»؛

ملیحه تیره گل

ای زن وُ مردِ جوان! ای نماد ایران ِ زمان! در آغاز جنبش شما، می¬ترسیدم که شور شما مانند شور من دزدیده شود و یک بار دیگر سکوی ‏پرش سیاهی¬ها و تباهی¬ها شود. هزاران خبر زمردین، هزاران سرود رنگین، هزاران عکس خونین، هزاران فریاد راستین، هزاران سکوت ‏سنگین که از جنبش پیوسته¬ی خود به من رساندید، ترس را پرده پرده پس زد. دیدم که شور آن زمانی¬ی من را با آن جنسی از شعور ‏آمیخته¬اید، که من نداشتم. بر من خشم نگیرید؛ نگوئید که من با جنس شعور خودم شما را به چاه انداختم. شـما پیامد اجتناب¬ناپذیر نسل ‏من هسـتید، دنباله¬ی نسل¬های پیش از من هستید؛ نسل¬هائی که یک سده است با خون ِ تن وَ جان ِهزاران آرزومندِ آزادی و برابری، و با ‏مرکب قلم هزاران شاعر و نویسنده و مترجم و پژوهشگر آزادی¬خواه، رهگذر امروز شما را فرش کرده¬اند. اینک بدانید: تا زمانی که استوار و ‏اندیشیده، با خفقان و تحمیق و سـتم و نابرابری مـی¬سـتیزید، تا زمانـی که در میدان پیـکار، هر رهبـری را رهبـری مـی¬کنید و به دنبال ‏خـود می¬کشـانید، تا زمانی که هنجارهای شرع وُ عرف وُ عقل ِ خود را خودتان می¬نویسید، تا زمانی که خود را نو به نو ورق می¬زنید، به هر ‏قامتی که ببندید، سلام می¬کنم؛ به هر رنگی که رأی دهید، رأی می¬دهم؛ هر کارافزاری را که در این پیکار بایسته بدانید- از سکوت وُ ‏سجاده وُ سجده گرفته تا سنگ وُ «سِلاح»- بایسته می¬دانم. ای زن و مرد جوان! ای نماد ایران ِ زمان! اگر «ندا»ها و «سهراب»ها نماد شور ‏راستین این مبارزه¬ی خونین شدند، شیوه¬ی نمازگزاردن شما ، نماد شعور این جنبش شد؛ شعوری که، اشغالگران ایران با هیچ چسبی نمی¬‏توانند آن را به «بیگانه» و «انقلاب مخملین ِ بیگانه» بیاویزند. زیرا که این عکس، آواز «انتخاب» شما را به گوش جهان می¬رساند و آواز ‏جاودانه¬ی احمد شاملو را پژواک می¬دهد که «ابلها مردا/ عدوی تو نیستم من/ انکار تواَم»؛ انکار «قوانین» تواَم؛ انکار«شرع وُ عرفِ» تواَم؛ انکار ‏بربریتِ تواَم.  ‏
‏2 اوت 2009/ 11 مرداد 1388‏

منصور خاکسار

برای منی که سالهاست، ناخواسته از یار و دیار دور افتادهام و عزیزانِ ‏پشتِ سرگذاشته را- به ترتیب دسترسیام- بیشتر از صدا و کمتر از نامه و ‏گاه عکس، بازشناختهام، دیدن عکس، همیشه در من اثر گذارتر بوده است. ‏اگر عکسی به دستم رسیده است، هی آنرا در ذهنم تاریک و روشن ‏کردهام و پیش چشم دور و نزدیک بردهام تا برانگیختگیِ عاطفیام را در ‏قیاس با فاصلهها بهسنجم. آنسوی هراس از دیدارهای غایبی که درونمایه ‏شعرِ امروزِ من شده است.‏
اما این بار با عکسی روبرویم که شکارِ خلوتِ من نیست و همگان در دیدن ‏آن با من شریکاند. عکسی برگرفته از یک پایداری تاریخی،- و به ‏نیرومندی قلم و شعر- که جهانی را به گواهی گرفته است.‏
عکسی زنده از آنچه برما میرود، و سندی گویا که چون دادخواهستی از ‏زبانِ همهی دادخواهانِ این فصلِ تاریک از وطنِ ما که میتوان به کارش ‏گرفت.‏
‏ از همه سوی این عکس درماندگیِ حکومتی پیداست که دندانِ ‏شگنجهگرانش- به گفته خودیها- براستخوانِ مردم رسیده و اکنون در ‏نهیب مردم، مرگِ خود را دریافته است.‏
با درود به هوشمندیِ دلاورانی که به یاری عکسهایی چنین، به روشنگری ‏برخاستهاند. باید بگویم که عکسِ برگزیدهی آرش در این پرسشخواهی دو ‏حس در من برانگیخته است.‏
‏1- دامنهی هراسِ حکومتِ سرکوب از خیزش مردم و به کارگیری گروه ‏کشتاری که برای حفظ دستگاه آلوده به خون خود، آموزش داده است.‏
‏2- ایستادگیِ بیهراس و سرافرازِ مردم. در چهره ندا، ترانه، سهراب و ‏اشکان. جنبشی جوان، با فرهنگی نو که در تاریخ پایداری میهن ما ‏میدرخشد، و این قلم هرگز از همصدایی با آن بازنخواهد ماند.‏

*

اين نسل من است

شکوه میرزادگی

در يک ماه و نيم گذشته من هم چون ميليون ها تن از مردم سرزمين ‏مان ـ نه! ـ هم چون ميليون ها تن از مردمان جهان، از ديدن بسياری از ‏عکس هايي که از ايران رسيده ملتهب و دردمند شده ام؛ گاه اشک هايم  ‏وحشی و سرکش سرازير شده، گاه خشمی آتش وار وجودم را سوزانده، و ‏گاه قلبم چنان تپيده که فکر کرده ام هم الان، کبوتر وار، از سينه ام ‏خواهد گريخت. بارها مدت ها به عکسی بهت زده خيره شده ام. باورم نمی ‏آمده که متعلق به سرزمين من يا متعلق به زمانه ی ما باشد. گاه، وقتی ‏هجوم لباس شخصی ها و بسيجی ها را در تصويری ديده ام، فکر کرده ام ‏که اگر فقط لباس اين ها را عوض می کردند به راحتی می شد گفت ‏صحنه ای از حمله ی مغول هاست. يا اگر عکسی از يک زندان  را رنگی ‏کهنه می زدند تفاوت چندانی با عکس زندان های زمان هيتلر نداشت ـ ‏وقتی بدن های زخمی و شکنجه ديده ی انبوه انبوه يهودی و کمونيست و ‏کولی را روی هم ريخته بودند. ‏
اما يک عکس در ميانه ی همه ی عکس هايي که اين روزها ديده ام ‏اشک و لبخند را توام بر چهره ام نشانده است: ديواری گوشتی از زنانی که ‏مقابل مهاجمينی گمراه ايستاده اند تا نگذارند دست آن ها به جوان هايي ‏برسد که هدف اصلی ديکتاتوری موجود در ايران هستند. با خودم می ‏گويم: اين نسل من است که در يکی از بدترين و سياه ترين دوران تاريخ ‏سرزمين مان نسلی را آفريده که دلير و روشن، و عاشق آزادی، می بالند و ‏می تازند. بله، اين نسل من است که اکنون آنجا ايستاده تا با گوشت و ‏پوست و خونش نگذارد اين همه زيبايي و دليری را بر خاک فرو ريزند.  ‏
آگوست 2009‏
‏*‏

 نسیم خاکسار

این وجودها به سمت نشاط و زندگی می روند.‏
این عکس، نمای روشنی است از زندگی معمولی این روزهای مردم ایران. ‏شماری انگشت شمار از مردم، زن و مرد و بیشتر جوان در خیابان یا پیاده ‏روی در یکی از شهرهای ایران، شاید تهران، اجتماع کوچکی کرده اند. و ‏نیروهای سرکوبگر نظامی که سی سال است صدای آزادی را در وطن ‏کشته است آنها را دوره کرده اند. سرکوبگران مجهزند به کلاه ایمنی، ‏باطوم، پوتین و اسلحه گرم و سرد و پوشش ضخیمی که تمام اندامشان را ‏پوشانده است. از شش تن نیروهای سرکوبگری که در عکس پیدایند و ‏مردم را در محاصره دارند، دو تن در جلو صورتشان را زیرنقاب پوشانده‌اند، ‏یکی نقابش را بالا می زند، یکی در جرو بحث با مردم است، یکی به ‏محافظت کنار او ایستاده و یکی در حال لگد پراندن است به جوانی که ‏بلوزی شطرنجی به تن دارد و خم شده است به سوی او، برای نیافتادن و ‏نیز دفع حمله ای که به سویش شده است.  مردم با لباس معمولی شان به ‏خیابان آمده اند. مردها و پسرهای جوان با بلوزهای آستین کوتاه و دخترها ‏و زنان با روسری و مانتو. ظاهرشان طوری است که گویا به سر کار می ‏رفتند یا به آموزشگاهی و یا برای خرید روزانه و یا به دیدار دوستی. از ‏پیراهنهای آستین کوتاهی که تن جوانها هست متوجه فصل تابستان و ‏گرمای هوا می‌شوی. پیرمردی هم در عکس هست  که دارد با حیرت به ‏نیروهای نظامی سرکوبگر رژیم نگاه می‌کند. ‏
تماشای این نوع عکسها در این روزها شده است بخش مهمی از زندگی ‏روزانه من که جنبش آزادیخواهانه مردم ایران را در این چهل روز از دور ‏رصد می کنم. با دیدن این تصویرها و نگاه کردن به چهره مردم، و ایستادن ‏و مکث روی آنها، از خودم می پرسم: آیا می شود این مردم را شکست داد؟ ‏آیا می توان با ضرب چماق و باطوم و با کشتن و مجروح کردن آنها، یا به ‏زندان افکندن و شکنجه شان، این مردمی را که اینگونه به نبرد با استبداد ‏و دیکتاتوری رژیم جلاد پیشه جمهوری اسلامی برخاسته اند دوباره به ‏سکوت خانه هایشان کشاند؟
‏- نه، نمی شود. ‏
این نخستین پاسخی است که به خودم می دهم. سپس درهمان لحظه ‏جوشانی این فکر در ذهنم، از نو و به آرامی، یک به یک، اندام و حرکات ‏همین شمار مردمی را که در این عکس پیدایند از نظر می گذرانم. به ‏دستهایشان نگاه می کنم، به شانه هایشان و حرکت دست و پایشان و  به ‏حالاتی که در صورتشان نمایان شده است و همراه با امیدهایشان، ‏تنگناهایشان را می بینم و ساقه علفی نازک مقاومت وجودشان را در ‏محاصره طوفان بیدادگر و آنوقت با غمی چیره در وجودم سعی می کنم ‏خودم را آرام آرام در جمعشان بکشانم.‏
گرمای پوستشان را که احساس می‌کنم به خودم می گویم برای حمایت از ‏آنها نخست باید بیاموزم همگام با آنها حرکت کنم. این وجودها هنوز در ‏محاصره استبدادند. در محاصره همان دیوارها قد کشیده‌اند که اکنون عیار ‏وار و رقص کنان در محاصره باطوم و لگد دارند به سمت زندگی و نشاط ‏می روند. این عکس در من چنین احساسی را بر می انگیزد. ‏
اوترخت سوم آگوست دوهزار و نه
‏*‏
 
قهر و مهر آب

حسن زرهی

بزرگ شده ی دریا هستم. جانم در آب جلوه ای دیگر می یابد. رابطه ای ‏دارم جان افزا و دل انگیز با آب که به تعریف نیاید. هر بار که شرح کرده ام ‏شنونده باورش نشده. حالا هم می گویم شاید شما هم لحظه ای بهتتان ‏ببرد. ‏
نوجوانی ام را با آب الفتی ناگفتنی بود. به همسالان می گفتم مهربان ‏باشید با آب، وگرنه آب جان به جانتان نمی دهد. آب در برابر نامهربانی ‏چهره درمیکشد و آزار می دهد. اما در برابر مهر تن شما را مانند مخمل ‏نرم در بر می گیرد. آنان که به لطف و به مهر تن به آب داده اند، کم و زیاد ‏این را آزموده اند. حتی اگر بدان آگاه نبوده باشند. ‏
آب به دست نااهل سلاحی شود در جهت پراکندن آدمیان. مردمان اما ‏مانند همین عکس به اتفاق و همدلی و مهری که به سوی آب روانه می ‏کنند، آب، این سلاح دست اهرمن را، با پاره ای از جان متحد خویش ‏تاخت می زنند، آب اگر از ما حس یگانگی گیرد تن به مهرورزی ذاتی خود ‏می سپرد و دیگر ابزار دست خصم مردمان نمی شود. دریای پرموج زنان ‏جوان ایران جلوه ای است از جلوه های ذات مهربان و زندگی بخش آب. ‏
همین آبی که حتی در دست دشمنان ایران هم از روح آب، پاکی آب، و ‏مهر بر آنان که خود از این ویژگی بهره ها دارند روی برنمی تابد. ‏
دریای مردمان موج بر موج مادر ما ایران آغوش می گشاید هم به روی ‏ایرانیان و هم به روی نیکان جهان سراسر. نه دیگر سود ندارد این آب ‏پاشی های اهرمنی تاب ایستادن در برابر ایران خانم جوان را نخواهد ‏داشت، دیگر توان آن را ندارد که متحد را به راه نفاق و تفرقه اندازد. ‏
 ‏*‏

اسماعیل نوری علاء 

چهاردهم مرداد بود، سالگشت صدور فرمان مشروطه، که معادل سال اش ‏به حساب ابجد می شد «عدل مظفر»؛ همان عبارتی که بين دو شير ‏نشسته بر سر در مجلس شورای ملی قرار گرفته بود، به ياد بهرام شاهی که ‏از آن پس بايد تاج سلطنت اش را از ميان شيرهای نگهبان «وديعهء ملت» ‏بر می داشت. نشسته بودم و در فضای مجازی اينترنت به دنبال عکسی ‏برای صفحهء اول نشريهء اينترنتی سکولاريسم نو می گشتم. هيچ کدام از ‏عکس ها که می ديدم به دلم نمی چسبيد. تا اينکه ديدم دوستی از تورنتو ‏عکس بالا را برایم فرستاده است. از احوالات خودم نمی نويسم. اما براستی ‏هر که اين عکس را ساخته پيامی بزرگ را براي آينده به يادگار نهاده است. ‏معمولاً در اينگونه عکس ها بين آدم های اصلی و کسانی که دور عکس ‏قرار می گيرند ارتباطی مستقيم و همگون وجود دارد. بعضی عکس های ‏مانده از عهد مشروطه اينگونه است. مثلاً دو تا آيت الله را بعنوان چهره ‏های اصلی روحانيت شرکت کننده در جنبش مشروطه وسط می گذاشتند ‏و آدم های فرعی را در اطراف شان می چيدند. اما اينجا آنچه ديده می شد ‏حکايتی ديگر داشت. اينجا آيت اللهی ديگر بود که فرمان رئيس دولتی ‏ديگر را به دست اش می داد اما آنان که چهره شان چون حلقه ای اين دو ‏تن را در ميان گرفته بودند ديگر فرعی نبودند؛ آنها اصل بودند و اين ها ‏فرع. آنها فرزندان ملتی برخاسته از عمق انزجار بودند که برای ابطال همين ‏حکم رياست به خيابان آمده بودند و، به فرمان و اجرای همين دو تن، جان ‏جوان شان به خون کشيده شده بود تا از آن درختی برويد که ريشه در ‏خاک آرزوهای اصلی مشروطه دارد. بله، صحنه عوض شده است: 103 سال ‏پس از انقلاب غرورآفرين مشروطه، اينک حاکم مشروعه است که بر ‏صندلی محمدعلی شاه نشسته، شيرها را از سر در مجلس ملی رمانده، ‏عدل مظفر را پريشيده و مجلس اسلامی اش را کنار مجلس ملی نشانده ‏است. اما حضور فراموش نشدنی همين جان های پيوسته به سکوت است ‏که برای اين حاکم نيز سرنوشتی محمدعلی شاهی رقم زده. ديدم که ‏براستی اين عکس سند پايان دورهء استبداد صغير «حکومت مذهبی» ‏است؛ سندی مژده رسان «استقلال، آزادی، جمهوری ايرانی» که با خون ‏نازنين نسلی امضاء شده که فقط به آينده می نگرد.‏ 
‏*‏
بابک خرمدین در تهران!‏

میرزاآقا عسگری (مانی)‏

این پارچهی سبز چیست که انبوهِ جمعیت بر سر خود کشیده؟ میرحسین ‏موسوی آن را نشان آرمانی خود میداند. من اما، آن را نشان بریدن از ‏آرمان، و گذشتن از انحصار طلبیهای عقیدتی میدانم.‏
‏ نشان رسیدن جمعیت به بلوغ فکری، گذشتن از «تودهی بیشکل» و ‏تحول به «تودهای از افراد مشخص» با هویت فردی، صلحخواه و دارای ‏شعورِ مدنی.‏
و به آنها که نگرانِ تکرار تاریخ هستند، میگویم: این جمعیت به حقوق ‏فردی خود آگاه است و سینهزن هیچ روضهخوانی نیست. به رنگ سبز آن ‏درآید تا جوانههای رشد آن را در زیر پوست خود حس کنید. ‏‏
‏*‏

آزادی‌های اجتماعی و دموکراسی‌خواهی

‏«هادی ابراهیمی» - ونکوور‏

جنبشی که در اعتراض به تقلب در انتخابات ۲۲ خرداد ۸۸ و توهین آشکار ‏به مردم ایران شکل گرفته و به نام جنبش سبز شناخته می‌شود، حزب و ‏سازمان ایدئولوگ مذهبی یا مارکسیستی، رهبری آن را بعهده نداشته ‏است.  جنبش سبز، با خواست آزادیخواهی و بدون وابستگی به خارج از ‏کشور، جنبش جوانانی است که اکثریت جمعیت امروز ایران را تشکیل ‏می‌دهد و اکثریت جامعه ایران و طیف‌های متنوع را با خود آشتی و همراه ‏و متحد کرده‌است.  آزادی‌های اجتماعی و دموکراسی‌خواهی یکی از ‏شاخص ترین مطالبات این جنبش است.  ‏
با نگاه به این خواستگاه جنبش اخیر، در می یابیم که مطالبات معوقه بیش ‏از یکصد سال پیش مردم ایران - از زمان انقلاب مشروطیت به این سو- ‏فریاد آزادی خواهی و دموکراسی طلبی است و ترانه مرغ سحر و شکستن و ‏زیر و زبر کردن قفس، کماکان پررنگ و ملموس است.  انقلاب ۲۲ بهمن ‏در شرایطی به وقوع می‌پیوندد که ایران زمان شاه، بهترین وضعیت ‏اقتصادی تا سال 1357 را دارا بوده‌است.  وقوع انقلاب ۵۷ بیانگر مبارزه و ‏مقابله با استبداد و پی‌گیری خواست معوقه آزادیخواهی انقلاب مشروطیت ‏در کشور زیر سلطه حکومت موروثی شاهنشاهی بود.  ‏
حاکمیت مذهبی ایران بعد از انقلاب ۵۷ هیچ گاه یکدست نبوده و ‏طیف‌های متفاوت ملی، مذهبی اصول‌گرا و لیبرال در آن حضور داشتند.  ‏این حاکمیت از سوی اصول‌گراهای درون این مجموعه (عمدتاً مؤتلفه و ‏حجتیه) گام به گام در جهت یکدست شدن و انحصاری کردن حلقه ‏رهبری گام بر می‌داشته‌است.  در مقاطعی نیز اصلاح‌طلبان درون این ‏مجموعه برای به دست گرفتن بخشی از قدرت خیز برمی‌داشتند که ‏عمده‌ترین حرکت آنها پیروزی در انتخابات خرداد ۱۳۷۶ بود و برغم تسلط ‏بر دو قوه مجریه و مقننه و داشتن حمایت اکثریت مردم ایران، نتوانستند ‏از سد رهبری و ولایت فقیه و نیز قوه قضائیه که در دست مجموعه‌ی ‏اصولگراهای مؤتلفه و حجتیه بود، عبور کنند.  تقلب آشکار و برنامه ریزی ‏شده در انتخابات اخیر و استقرار نظام کودتایی - سلطانی و مستبد، ‏تازه‌ترین حرکت قابل پیش‌بینی جناح خامنه‌ای و باند سیاسی و نظامی آن ‏است.  ‏
مقاومت در خور تحسین زنان ایران در طی حکومت سانسور و خفقان ۳۰ ‏ساله جمهوری اسلامی و پی‌گیری آزادی‌خواهی معوق‌مانده از انقلاب ‏مشروطیت و ۲۲ بهمن، همراه با دموکراسی‌خواهی و مطالبات اجتماعی ‏اکثریت عظیم دختران و پسران جوان و نسل امروز، منجر به ظهور جنبشی ‏به نام جنبش سبز ایران شده‌است.  جوانه‌های اخیر این درخت سبز، غذای ‏ریشه‌اش را فراهم می‌آورند تا استواری، ماندگاری و سبزینگی آن  را بار ‏دیگر نوید دهند.  هر زخمی که بر تنه این درخت سایه‌گستر آزادی وارد ‏شود اگرچه توان نابودی آن را ندارد ولی رشد آن را به تعویق می‌اندازد، و ‏همه آزادی‌خواهان به مثابه شاخ و برگ‌های این جنبش سبز، زیر تاثیر آن ‏خواهند بود. ‏
این جنبش از میان نسل خود رهبری‌اش را انتخاب خواهد کرد و هر گونه ‏تزریق ایدیولوژی مذهبی و مارکسیستی از بیرون به این جنبش، شاخ و ‏برگ‌هایش را دچار خزان خواهد کرد.‏
این چند سطر نه قصد آن دارد تا به تحلیل همه جانبه بپردازد و نه توان ‏آن را دارد که در این سطح از موجزنویسی از پس آن برآید.  تنها احساسی ‏سبز در همبستگی با جنبش جوان و سبز ایران.‏
*‏

کُشتن قداست ایمان

منصور کوشان

این گونه صحنه‌ها تنم را می‌لرزاند و روانم را منقبض می‌کند، اما توأمان ‏اندیشه‌ی شادی وجودم را می‌گیرد. سال‌ها بود با وجود انکار الله، به ‏ضرورت ‌قداست آن نزد مؤمنان باور داشتم. باور مؤمنان، به‌ویژه مؤمنان ‏سیرت اسلام، اگر چه خاری بود که مدام روانم را می‌خلید، اما اجازه ‏نمی‌داد نادیده‌اشان بینگارم. نمی‌توانستم تصور کنم انسان می‌تواند با ‏ایمان، چندان مزدور و پلید شود که روان و خرد آزادزیستی‌اش را از دست ‏بدهد. نمی‌توانستم بپذیرم که قدرت اسلام می‌تواند تا به این حد ‏سیاه‌کننده‌ی الوهیّت، معنویت و دژخیم انسانیت باشد. اما اکنون یقین ‏دارم. چهل سال مطالعه‌ی جدی و سی سال تجربه‌ی عینی، سرانجام با این ‏جنبش، به من نشان دادند: نمی‌توان پیش از کشتن قداست ایمان، ‏خدا را کشت. پس با وجود دیدن صحنه‌های این چنین دل‌خراش و کشته ‏شدن برومندان ایران که همه قربانی قدرت اسلام‌دارانند، با همه‌ی رنجوری ‏روان، اکنون خرد شادی دارم. شاد، از آن‌رو که حکومت اسلام این قداست ‏را کشت و در پرتو آن اندیشه‌ی دوستانی که در ظلمت این ایمان ‏خانمان‌برانداز کشته شدند، امکان تبلور یافت و می‌توان حاکمیت اجتماعی ‏الله را، دست‌کم در دادگاه عدالت ایران، محکوم کرد و پس از ده‌ها سده از ‏کشتن و کشته شدن رهایی یافت. ‏
‏*‏

نجمه موسوی
 
سال قبل وقتی به مکزیکو رفته بودم، هم چنان که از آثار باستانی ‏دیدن می کردم و در پی ردِ بازمانده های تمدن های پیشین بودم از ‏مقابل موزهای رد شدم به نام « موزهی شکنجه». اولین عکس العملم ‏این بود که نه، آخر مگر می شود از شکنجه هم موزه درست کرد و ‏آن را به نمایش گذاشت؟ چه چیزِ تماشایی در شکنجه و ابزارش ‏است؟ نمی خواستم وارد شوم اما کنجکاوی ام از من قوی تر بود و ‏لحظه ای بعد بلیط در دستم بود تا ببینم چگونه پدیده ای که باعث ‏شرم انسان و انسانیت است را به نمایش گذاشته اند و مهم تر از آن ‏ببینم با چه قصدی این موزه برپا شده است. ‏
در این موزه انواع و اقسام ابزار شکنجه ای را که توانسته بودند جمع ‏آوری کنند در فضایی که قل و زنجیر و حبس را تداعی می کرد به ‏نمایش گذاشته بودند. این ابزار با متونی همراه بودند که تاریخچه ی ‏آن وسیله و یا موارد استفاده اش را توضیح می داد. چنان چه خود ‏شیئی را نتوانسته بودند تهیه کنند با استفاده از گراوورهای به دست ‏آمده از متون تاریخی، ابزاری که از قرون وسطی تا به حال استفاده ‏شده بود را به نمایش گذاشته بودند.‏
هر چه در سالن های نیمه روشن موزه پیش تر می رفتم اندوه و ‏بهتم زیادتر می شد. از این که انسان، اشرف مخلوقات، می تواند تا ‏این حد وحشی گری کند و قدرت خلاقه اش را که حدی ندارد در از ‏بین بردن غرور و شرف انسان به کار گیرد، حیران مانده بودم. در ‏تمام طول تاریخ طبق این اسناد مردان به دلایل عقیدتی و زنان به ‏علت عقاید و علاوه بر آن به دلیل جنسیت شان مورد شکنجه قرار ‏گرفته بودند. ‏
یکی از شیوه های مرسوم در هر دوران در مورد زنان بخصوص، ‏تجاوز بود. تجاوز با انواع و اقسام شکل ها، با انواع و اقسام ابزار. ‏
هم چنان که از سالنی به سالن دیگر می رفتم به چهره های ‏تماشاگران این موزه که توریست های اروپایی بودند نگاه می کردم. ‏جوانانی که در حافظه ی تاریخی شان شکنجه چیزی دور و ‏غیرانسانی بود و فقط تعجب شان را برمی انگیخت. تنها من بودم که ‏با اشکی بر گونه از این دستگاه به آن دستگاه انگار پرتاب می شدم. ‏صحنه های تجربه شده، تعریف شده، نوشته شده در طی سال های ‏حکومت شاه و خمینی، یکی یکی از برابر چشمانم می گذشت. از ‏خود می پرسیدم آیا بر شقاوت انسان حدی نیست؟ می دیدم که ‏اجداد شکنجه گرانی که به نام می شناسیمشان در مقابل چشمانم از ‏گور قرون بیرون می آمدند و علوم تجربی خود را در اختیار هم گونه ‏های شان که لاجوردی باشد و یا نیری و یا حاج داوود ... می گذارند. ‏این ها که خود بر آنند که از پیشینیان شان پیشی بگیرند و در ‏شکستنِ نه تنها جسم، که روح و اندیشه ی انسان درس تازه ای به ‏جانیان تاریخ بدهند.‏
اما این ها همه مربوط به سال پیش بود و هنوز انتخابات نشده بود، و ‏مدت ها بود که رژیم ایران خود را در امن و امان حس می کرد چرا ‏که گمان می کرد هر مقاومتی را در هم شکسته، هر اندیشه ای را در ‏گلو خفه کرده و خود یکه تاز صحنه است، و از همین رو بود که ‏ژست میانه روی گرفته بود و تبلیغ دوباره سازی می کرد. اما هنوز ‏دوره ی آخر انتخابات نشده بود و هنوز به رأی مردم خیانت نشده ‏بود. هنوز رژیم گمان می برد می تواند با یک دخالت رهبرِ ‏خودساخته اش سکوت مردم را بخرد، پس پیام می فرستاد و با ‏ظاهری متمدنانه تهدید می کرد. اما صفحه ای ورق خورده بود و در ‏مقابلش جمعی دانشجو نبودند که بتوان یک شبه قلع و قمع شان ‏کرد. در مقابلش جمعی نویسنده نبودند که بتوان در کوچه پس ‏کوچه های شهر خفه شان کرد، یا در تصادف هواپیمایی سر به ‏نیست شان کرد. این بار میلیون ها زن و مرد بودند که در نبردی روز ‏به روز با رژیمی خونخوار درگیر می شدند. زنان و مردانی که در ‏روزهای اول گمان می کردند که با سکوت، با علائم، با رنگ می ‏توانند بر این سیاهی غلبه کنند اما خون که ریخت، خون هایی که ‏ریخته شد هر توهمی را می شست.‏
و چنین شد که رژیم جمهوری اسلامی، که اسلامی است اما هیچ ‏گاه جمهوری نبوده است، ناچار شد چهره ی واقعی خود را که در ‏چند سال اخیر سعی کرده بود زیر آرایش هایی از قبیل میانه روی، ‏مدنیت و ... بپوشاند  نشان دهد. و چه شناعتی!! ‏
باز هم باورنکردنی است. اگرچه سی سال است که می بینیم و می ‏شنویم و با پوست و گوشت خود لمس کرده ایم اما باز هم می بینیم ‏که این ها از آن سقفی که در خیال ما بر وحشی گری انسان است ‏سرمی زنند.‏
و چنین بود که همه ی تصاویری که از این وحشی گری به همت ‏شاهدین آن به دست مان می رسید آه را از نهاد برمی آورد و هزار ‏خاطره ی دردناک را زنده می کرد. اما دیدن چنین عکسهایی، یک ‏بار دیگر این سوال تکراری را به یادم آورد که هم چنان بی جواب ‏مانده است : مرز این شناعت کجاست که درنده ترین حیوان را در ‏مقابل انسان سربلند می کند؟ این که انسانِ مقهور تا کجا برای ‏حفظ قدرت می تواند نزول کند و به قهقرا برود که هیچ حیوانی به ‏آن درجه نزول نکرده است؟ ‏
پاسخ این سوال که این جوانان به چه جرمی تیر میخورند را چه ‏کسی می دهد؟ ‏
حکم قاتلان این جنایات را چه کسی صادر می کند؟ می توان امید ‏داشت که شاید تاریخ با حکمِ قاضیِ زمان.‏
‏        ‏
‏*‏

چلهِ ندای زمینی‏

پرویز صیاد

از کودکی ما را سر به هوا بار آورد ند. هر کس دورو برمان بود نامی از خدا ‏که به زبان می آورد نیم نگاهی یا اشاره ای به آسمان داشت. در مدرسه ‏آموختیم پیامبران – لابد برای آنکه فرامین الهی را از فاصله ای نزدیک تر ‏بشنوند – میرفتند بالای کوه ، یا تپه،  یا هربلندی ممکنه. اما ما آدمهای ‏معمولی -  حالا برای اینکه نگوئید چرا ما را با خودت جمع می بندی – ‏خودم رامیگویم خودم بعنوان یک  بعنوان یک آدم معمولی که هیچ نسبت ‏نسبی و سببی با از ما بهتران ندارم هر چه گوش به آسمان دادم و شبهای ‏تابستان از روی بام یا از لای پشه بند هر چه چشم به ستارگان دوختم نه ‏شِما ئی  از حضرت احدیت دیدم و نه ندائی شنیدم. باکسانی هم که ‏نداهائی از جاهائی می شنوند و چشم بصیرت دارند برای دیدن آنچه من نه ‏بظاهر دیده ام و نه در باطن ، سرِجدل  ندارم.خوشا بسعادتشان و اقعاً .‏
البته بدون اعتقاد  به خدا هم امور آدم به راحتی نمی چرخد مثلاً اگر اهل ‏معاشرت با شی معاشری پیدا نمی کنی یا کمتر پیدا می کنی بنابراین ‏چسبیدم  به این باور که حضرت احدیت همه جا هست . اما بمرور در این ‏باور هم جای تردید پیش آمد. دیدم در جاهائی اصلاً در شاُن حضرت ‏احدیت نیست که حضور داشته باشند . از کنار حوادثی گذشتم که محال ‏می نمود حضرت با وقوف از آن حوادث رخ دادنشان  را روا داشته باشند. ‏مانده بودم تئوری همه جائی بودن حضرت اگر درست نباشد پس کجا باید ‏از آن جوهر پاک و مبرا از همه ی پلیدی ها نشانی گرفت و ندای هدایت ‏کننده اش را چگونه و از چه مجرائی باید شنید تا رسیدم باین پندار عارفانه ‏که : خدا را در خودتان جستجو کنید!‏
در خودمان ؟ بهترین مان که پر از گره ایم! که اینهمه نا متوازن و خطا ‏پذیریم!‏
چه کسی در طول تاریخ بشری ادعا کرده است از خود به خدا رسیده باشد، ‏دست کم به پاره ای یا ذره ای از خدا؟ در این جستجو و انتظار بیحاصل ‏آنچه برای من تا کنون به یقین حاصل آمده اینست که در بالا خبری ‏نیست . به هیچ ندائی از بالا، از آسمان دل نباید بست از بالا چیزی جز بلا ‏بر بنی نوع بشر نازل نشده، از بالا ما بیشتر آسیب دیدهایم تا از زمین . از ‏این زمین بارور و روزی رسان خودمان .‏
تیری که چل روز پیش ندای زمینی ما را، « ندای آقا سلطان» را به ‏سنگفرش خیابان غلطاند از کجا آمد، از بالا ! به دستور که آمد . لابد مقامی ‏از بالا که خود فرمانبر  مقامی بود آنچنان بالا، که آیتِ الاهیاش می نامند؛ ‏همان اللههی که همه ما یا دست کم مؤمنین ما برای رساندن صدایشان یا ‏دعایشان جمله اشاراتشان به سوی اوست، به بالاست.‏
گلوله ای که برای شکافتن سینه ندای زمینی از بالا آمد آخرین بلا یا صدا ‏یا فرمانی نبود که از بالا می آمد ولی از فجیع ترین و دلخراش ترین آنها ‏بود .‏
ندای زمینی نه اهل سیاست بود و نه سر آن داشت که سنگی به سوئی یا ‏چیزی پرتاپ کند . رفته بود خیابان ببیند چه خبر است . شب قبل ‏دوستش در تلفن هشدار داده بود ندا از خانه بیرون نرو ، این روزها ‏خطرناک است . اما نگفته بود چقدر خطرناک است .‏
ندا زندگی را مثل همه جوان های هم سن و سالش دوست داشت. ویولون ‏می زد، مشق پیانو میگرفت . تازه کشف کرده بود  سفرچیز خوبیست و ‏چقدر بهتر است از حضر یعنی  حضور در جائی که از خانه بیرون رفتن تا ‏مرز شکافتن سینهات خطرناک است. دورترین جائی که رفته بود، دوبی بود ‏و این اواخر ساحلی در ترکیه. آنجا تن به آفتاب سپرده بود و دریافته بود ‏چه لذتی دارد کنار دریا تن به آفتاب سپردن. در صدد بود تور مسافرتی راه ‏بیاندازد و این لذت تازه بازیافته  را با دیگر دختران و زنان هموطنش که ‏ازاین ابتدائی ترین حق طبیعی موجودات زنده محروم مانده اند سهیم شود.                    ‏
‏ این آرزوی ساده و کاملاً دست یافتنی مثل هزاران آرزوی ساده و کاملاً ‏دست یافتنی دیگر دچار بلیهای  شد که از آسمان بر ما نازل می شود ، از ‏بالا!‏
‏ اما بر خلاف میلیونها آرزوی پایمال شده و به ثمر نرسیده آنچه بر سر این ‏ندای زمینی آمد در این چل روز آنچنان طنین گستردهای یافت که مایه ‏رشک همه نداهای کهنهی آسمانیست.‏
در آن نقطهای که خون سرخ ندا بر زمین ریخت متاسفانه چون آسفالت ‏است لاله نخواهد روئید ولی انعکاس صدای ندای زمینی ما امواجی بر ‏خواهد انگیخت که حاصلش بارانهای حاصلخیز خواهد بود برای سرزمینی ‏که سالهاست تشنه باروری و آزادیست .‏
‏
‏*‏