پاسخ سوال ششم ‏
روشنفکر مفهوم منزهی نیست. روشنفکر می تواند چپ، راست، مذهبی، تکنوکرات و یا حکومتی باشد. روشنفکری که با قدرت دولتی یا ‏تشکیلاتی همراهی می کند، روشنفکر دولتی یا تشکیلاتی نامیده می شود. با هر روشنفکری هم که به قدرت نزدیک می شود نمی توان برخورد ‏منفی کرد. حکومت ها گاه کوشیده اند از روشنفکران برجسته سود جویند، بدون این که بتوانند شخصیت شان را تخریب کنند. دکتر خانلری ‏که در آغاز دهه ی چهل به وزارت منصوب شد، توانست خود را از آلودگی های مرسوم سیاسی بدور نگهدارد. دانشجویان وابسته به جبهه ی ‏ملی دوم در آن زمان به پذیرش پست دولتی از سوی ایشان، با رعایت ادب و احترام، انتقاد کردند و شعر بلند و پر معنای "عقاب" او را در ‏نشریه ی پیام دانشجو به چاپ رساندند. ‏
در دادن صفت تکنوکرات به روشنفکرانی که به قدرت نزدیک می شوند، باید دید وابستگی به حکومت تا چه حد جزء شخصیت او شده است. ‏
فرانسیس بیکن که راه دانش مدرن و انتقادی به منطق سنتی (ارسطوئی) را گشود خزانه دار شاه بود و به اتهام سوء استفاده ی مالی زیر ‏پیگرد قانونی نیز قرار گرفت. ولی اندیشمندی او بر این پست های حکومتی او سایه می افکند. امیر عباس هویدا اما روشنفکری بود که وجه ‏عمده ی کارکتر او کاریر سیاسی و پست حکومتی بود.‏

پاسخ سوال هفتم
روشنفکران هماره می توانند مستقل بمانند. یورگن هابرماس، ریچاردرورتی، گونتر گراس و صدها مورد، دیگر شاهد های صادق این معنا ‏هستند. ‏
در ایران باید مسئله را بیشتر شکافت تا مفهوم روشنفکر مستقل بر بستر تاریخ ملی ما روشنی یابد. ‏
روشنفکران مستقل، روشنفکرانی هستند که منافع انسانی، فوق طبقاتی و ملی را، بر منافع طبقاتی یا گروهی خود مقدم می دارند. استقلال، از ‏وابسته نبودن به حکومت، وابسته نبودن به عقل منفصل ( یعنی ایدئولوژی) و قرار نگرفتن در برابر منافع ملی شکل می گیرد. ‏
تا پیش از پانزده خرداد 42 سه گروه روشنفکر مستقل در ایران وجود داشت: روشنفکران مستقل سیاسی، روشنفکران مستقل غیر سیاسی و ‏روشنفکران مستقل مذهبی. ‏
نمونه ی گروه اول را روشنفکران جنبش ملی . مانند دکتر صدیقی و  روشنفکران جنبش مدرن سوسیال دموکراتیک مانند خلیل ملکی، ‏تشکیل می دادند. ‏
روشنفکران مستقل غیر سیاسی، وابستگی به حکومت را مغایر شخصیت خود می دانستند. دکتر محمد معین، که تصویر گاندی را در اطاق ‏کار خود نصب کرده بود (چون نمی توانست تصویر مصدق را نصب کند)، دکتر علی اکبر سیاسی، دکتر موسی عمید رئیس دانشکده ی حقوق، ‏نمونه ی این گروه هستند. ‏
از مهندس بازرگان و همفکرانش نیز باید به عنوان نمونه ی گروه سوم یاد کرد. پس از پانزده خرداد روشنفکران جنبش ملی و سوسیال ‏دموکراتیک از صحنه ی فعالیت روشنفکری بیرون رانده شدند. همزمان، چشم انداز رشد روشنفکران مستقل غیر سیاسی بسته شد. دخالت شاه ‏در تصمیمات شورای دانشگاه فزونی گرفت و از انتخاب روشنفکران مستقل به ریاست دانشگاه و دانشکده ها و پست های کلیدی جلوگیری شد. ‏و حرکت برای وابسته کردن آشکار روشنفکران گسترش یافت. از جمله با دخالت شاه از انتساب دکتر موسی عمید به سمت ریاست دانشگاه ‏جلوگیری بعمل آمد. گرایش مستقل مذهبی نیز در روند تکامل انقلاب دینی به روشنفکر ایدئولوژیک دینی تبدیل شد یعنی وابستگی عقلی ‏پیدا کرد و وابستگی عقلی، به تعبیر کانت ناقض استقلال است.‏
در نتیجه ی متمرکز شدن قدرت سیاسی در دست شاه و از میان رفتن امکان رشد روشنفکران مستقل غیر سیاسی بود که در آغاز دهه ی ‏چهل قشر روشنفکری مستقل رادیکالیزه شد و یک قشر از روشنفکران چپ مستقل بوجود آمد. احمد شاملو یکی از پیشگامان بحق این جنبش ‏چپ مستقل بود. او در شعری که به ایران درودی تقدیم کرد، چپ ایدئولوژیک ‏
را آشکارا به انتقاد گرفت و چشم اسفندیار این جنبش را نشان داد. جنبش چپ مستقل این دهه یک جنبش مدرن انتقادی بود، جنبشی که ‏نادیده گرفتن گوهر شریف آزادی را بر خود نمی بخشید. ‏
تجربه چپ مستقل نشان داد که دوران روشنفکران مستقل بسر نرسیده است و روشنفکر چپ نیز می تواند مستقل باشد.