برخی ویژگی‌های بارز روشنفكر را چنین می‌توان برشمرد: ‏
‏1-روشنفكر مخالف وضع موجود (استاتوکو)، طرفدار تغییر و دارای نگرش انتقادی است. رابطه ی روشنفکر با تغییر، رابطه ای زیبایی ‏شناختی است؛ یعنی به اصلاحات برنامه ای معینی ( که مصلحان اجتماعی را ارضاء می کند) محدود نمی ماند.‏
اما "روشنفكران انقلابی" این ویژگی را تنها تا برپایی انقلاب مورد نظرشان در خود دارند و پس از آن مدافع وضع موجود می‌شوند. زیرا انقلاب ‏پس از مادی شدن‏اش دیگر نه به تغییر، كه به تثبیت نیاز دارد و خواست تغییر حتا بزهی بزرگ است و چه بسا با مجازات مرگ به آن پاسخ ‏داده می‌شود‎.‎
‏2- روشنفکر  دارای خرد انتقادی و استدلال متغیر است.‏
‏3- روشنفكر به مسائل و رویدادها حساسیت نشان می‌دهد. اما روشنفكران زیر سایه‌ی دیكتاتوری‌های چپ و راست این حساسیت را ازدست ‏دادند و كم كم به چهره‌ی كارورزان فكری در آمدند و تا مرز ستایش از دیكتاتوری‌ها پیش‌رفتند. ‏
‏4- ویژگی دیگر روشنفکر، سانتیمانتالیسم روشنفکرانه است. یعنی زودرنجی و حساسیت. روشنفکر هرچند از آزادی مخالف اش دفاع می کند، ‏همزیستی با او را تاب نمی آورد. این نقطه ضعف آنجا که به سازش نکردن با قدرت می انجامد، نقطه قوت است . ترم مخالف سانتیمانتالیسم ‏روشنفکرانه، کاریریسم سیاسی و حزبی است. که بتدریج سانتیمانتالیسم را از بین می برد ولی روشنفکر را شیفته ی قدرت تشکیلاتی می کند. ‏
سانتیمانتالیسم روشنفکرانه را می توان و باید با گسترش تماس با مردم و جامعه متعادل و کم زیان کرد.‏
‏5- روشنفكر در دفاع و مخالفت قاطع است. قاطعیت روشنفکر در  دوران تاریخی معینی نقش پیشرو داشت اما اكنون دیگر نه تنها دفاع قاطع ‏از حكومت استبدادی و اسلامی یك امر ارتجاعی است، دفاع صد در صد از ماركسیسم  یا هر ایدئولوژی دیگری نیز  پیشرفته نیست زیرا این ‏همان عقل محوری است و تجربه آزاد را از کار می اندازد‎.‎
‏6- روشنفكر پایگاه اجتماعی دارد- پایگاه اجتماعی روشنفكر چپ جنبش كارگری است. در روند مدرن شدن روشنفكر چپ، پایگاه اجتماعی ‏او تا اقشار میانی گسترده می‌شود. پایگاه اجتماعی روشنفكر راست سرمایه‌داری است و پایگاه اجتماعی روشنفكر مذهبی اقشار پائینی و میانی ‏‏(خورده‌بورژوازی) است كه در روند مدرن شدن او به اقشار بورژوایی گسترش می‌یابد.‏
‏7- وساطت ایدئولوژیکی- روشنفکر در حقیقت واسطه ای است میان مردم از سویی و طرحی اجتماعی و عقلانی که در ذهن دارد و برای ‏تحقق آن می کوشد. هدف وساطت او متقاعد کردن مردم به طرح اجتماعی و عقلانی مورد نظر او است. این وساطت میان روشنفکران چپ و ‏راست و مذهبی در جامعه ی استبدادی مشترک است. در جامعه ی دموکراتیک، اما، با گسترش مشارکت سیاسی نیاز به این واسطگی سیاسی ‏و ایدئولوژیکی از بین می رود. جایی که مردم بطور مستقیم سرنوشت خود را در حوزه های انتخاباتی رقم می زنند، وساطت روشنفکرانه زمینه ‏ی مادی خود را از دست می دهد. پس این نقش واسطگی ریشه در مناسبات غیر دموکراتیک دارد. با این ترتیب سوسیالیسمی که پرچمداران ‏آن روشنفکران باواسطه باشند، یک سوسیالیسم دموکراتیک نخواهد بود. سوسیالیسم دموکراتیک از درون جامعه ی استبدادی نمی جوشد این ‏یک قانون تجربه شده و غیر قابل تردید است. زمینه ی رشد سوسیالیسم دموکراتیک همان دموکراسی بورژوایی است. و نفهمیدن این قانون ‏مدرن تحول اجتماعی است که مبارزه ی ضدامپریالیستی را سطحی و قشری و ایمانی (دینخویانه) می کند.‏