۴
بازداشت و زندان به خاطر دگراندیشی، و شکنجه و آزار برای اقرار، طبق منشور جهانی حقوق بشر ممنوع است، امری که اروپای مدرن آن را پذیرفته. دستیابی ‏تاریخی به این مصوبه یعنی پشتِ سر گذاشتن سال‌ها اعترافاتی که می بایست به نفع قدرتِ حاکم بر زبان رانده می شد. در پسِ پنهانِ این بند، سراسر درد است و ‏شکنجه، خون است و مرگ، فریادهای فروخفته و در بغض خفه‌شده، شلاق، بدن‌های دریده، تن‌های شمع‌آجین‌شده، چشم‌های از حدقه بیرون کشیده شده، زبان‌های ‏بریده و بدن‌های چهارشقه شده، شلاق، اضطراب، ترس و...این مصوبه یعنی پذیرش پایان بربریت، یعنی آغازی دیگر، دنیایی نو.‏
اعترافات جهان بربر را فقط جهان بربر می پذیرد و انسان بربر آن را باور می کند. اعترافات جهان بربر در آغوش قدرت مستبد رشد می کند. زور و ترس نشان آن ‏است. تاریخ "اعترافات" در جهان با تاریخ روشنگری و مدرنیته گره خورده است. یعنی پشت سر گذاشتن اعترافات قرون وسطایی و آغاز آزادانه بر زبان راندن تجربه ‏شخصی هستی.‏
تاریخ کشور ما تاریخ اعترافات به شیوه قرون وسطایی‌ست. "اعترافات" دنیای مدرن هنوز در فرهنگ ما جایگاه ویژه‌ای ندارد. در کشوری که زور بر آن فرمان می ‏راند و فردیت انسان در بند است، سخن گفتن از حدیثِ نفس و "اعترافات" امری بیهوده است. اعترافاتِ دنیای ما هنوز نشان از بربریت دارد، سخنانی‌ست که باید به ‏خدمتِ قدرتِ حاکم به کار گرفته شود. تاریخ اعترافات در نظام جمهوری اسلامی، برگ تازه‌ای از هستی تاریخی ما نیست، همان است که در سال‌های پیش‌تر اعمال ‏می شد. صفحاتِ تاریخ پس از کودتای آمریکایی 28 مرداد جولانگاه "نفرت‌نامه"‌ها بود و اعترافات. در این اسناد هدف نمایشِ تسلیم است. آنگاه که ساواک شاه بنیان ‏گرفت، اعترافات نیز شکل دیگری به خود گرفتند. هرازگاه شاهد چهره‌های رنگ‌پریده و مضطرب قربانیان بر صفحه تلویزیون بودیم و می دیدیم چه عاجزانه، گذشته ‏خویش را انکار می کنند و شرمنده از رفتار خویش، عفو ملوکانه را خواستار می شدند. نادم در زندان‌های جمهوری اسلامی تواب نام دارد و او کسی‌ست که با ابراز ‏تنفر از گذشته خویش به آغوش اسلام بازگشته و سرسپرده رژیم شده است.‏
اعتراف بر آن زبانی جاری شده که در بند است و قدرتِ چرخشِ آزاد در کام ندارد. می گویند شخص اعتراف کننده دچار تحول شده است. راه‌های رسیدن به ‏درجه تحول اما بر ما آشکار است. از بازداشت‌ها، بازجویی‌ها، شکنجه و محاکمه و حبس اطلاع داریم. می دانیم صحت ندارد. اگر بربر نباشیم با شخصِ اعتراف‌کننده ‏احساس همدردی می کنیم و او را قربانی می دانیم، قربانی نظامی ستمگر، دستگاهی که با خرد کردن شخصیت زندانی، او را وادار به نفی خویش می کند تا بر علیه خود ‏شهادت دهد.‏
در اروپای مدرن، شهادت علیه خود، در پی یک سری مبارزات سرانجام غیرقانونی شد. "حق سکوت" به عنوان دستاوردی ارزشمند به جای آن نشست. طبق این ‏اصل وظیفه دادستان است که جرم را ثابت کند و در این راه دنبال اسناد و مدارک لازم باشد. متهم حق دارد لب به سخن نگشاید و هیچ حرفی بر زبان نراند. ‏
جهان سنت به اسطوره دل خوش دارد. ذهن اسطوره‌پرور قهرمان می جوید. آن را که در اتاق شکنجه دهان باز نکند و حرفی بر زبان نیاورد، تقدیس می کند. آن ‏را که وا دهد و یا بشکند و تابِ شکنجه نیاورد، بی آن‌که توان تن بداند و یا این‌که بخواهد که بداند، طرد می کند. در این شکی نیست که مقاومت زیباست، ‏ستایش‌برانگیز است، می توان تحسین‌گر کسانی بود که فاتح شکنجه‌گاه‌ها هستند، اما نمی توان با همین معیار درهم شکسته شدن قربانی را نادیده گرفت و چشم بر ‏موقعیت جسمی و روانی او بست. از ستایش تا همدردی راهی است که باید آن را شناخت، به آن سان که باید فاصله بین مقاومت تا تسلیم دانست. اگر آن را ‏نشناسیم، در داوری‌های خود به بی‌راهه خواهیم رفت و موضوعی به نام "حق شهروندی" و "حقوق بشر" را نادیده خواهیم گرفت. ‏

۵

‏"مٶسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی در سال 1367 به منظور پاسخ گویی به انبوه پرسش‌ها درباره علل وقوع انقلاب اسلامی و زوایای پنهان تاریخ معاصر، ‏توسط جمعی از علاقه مندان بنیان نهاده شد. مؤسسه بر این باور بود كه باید پیش از آن كه «غبار زمانه» بر رویداد ها فرو نشیند و آن را از ذهن و ضمیر تاریخ ‏بزداید به ثبت و ضبط آن همت گماشت و به آیندگان سپرد."(15) در پی دستیابی به چنین هدفی، "پژوهشگران" سازمان اطلاعات رژیم در تاریخ معاصر ایران سه ‏جریان سیاسی- فرهنگی کشف کرده‌اند که عبارتند از: "جریان اصالت‌گرا و مردمی، که به طور عمده در نهضت روحانیت تبلور یافت و انقلاب شکوهمند اسلامی ‏ایران ثمره آن...بود، جریان غربگرایانه راست و میانه، که به دست روشنفکران و نخبگان وابسته به دستگاه حکومتی و با حمایت استکبار غرب ...در شئونات سیاسی و ‏فرهنگی ایران نقش مؤثر یافت، و بالاخره جریان غربگرایانه چپ ...که متأثر از سوسیال دمکراسی روسیه بود...و مارکسیسم- لنینیسم را به عنوان ایدئولوژی و مکتب ‏سیاسی خود ترویج نمود."(16)‏
‏"پژوهشگران" حکومتی بر این باورند که پیروزی "انقلاب اسلامی" باطل بودن نظام شاهنشاهی را ثابت کرد و همین کتاب‌ها که در اصل نشان از شکستِ  ‏گروه‌های سیاسی دارند، باید حقانیت جمهوری اسلامی را ثابت کنند. تمامی این آثار نیز در همین راستا نوشته شده‌اند. جمهوری اسلامی هزاران مزدور را در ‏مؤسسه‌های ریز و درشت تحقیقاتی خویش بسیج کرده تا به هر طریق ممکن جمهوری اسلامی را در ترازوی دادگاه تاریخ بر کفه حقیقت بنشانند. سلاخی تاریح، ‏حذف حوادث تاریخی، سانسور، نابودی اسناد، جرح و تعدیلِ داده‌های تاریخی، جعل سند، حذف شخصیت‌های تاریخی، به انحصار خویش درآوردن تمامی اسناد ‏تاریخی و...از جمله کار و ابزار کار پژوهشگران حکومتی‌ست. هدف نابودی حافظه تاریخی ملت است، یعنی همان کاری که هر سلسله و دودمانی که در این کشور به ‏قدرت رسید، با خاندان و رژیم مغلوب کرد. و نتیجه آن‌که آرشیوهای تاریخی ما نیز هم‌چون ذهنِ ما خالی‌ست. ‏
ذهن سنت‌گرا از آنجا که با مقوله‌ای چون فردیت بیگانه است، در نفی فردیت دیگران، می کوشد تا ابتدا آن را نابود کرده و آنگاه بر جنازه‌ آن فردیت خویش ‏اثبات کند. این واقعیت تاریخی ماست. در فقدان ذهنیت تاریخی‌ست که حافظه تاریخی به بن‌بست می رسد. "دو پادشاه در اقلیمی نگنجند." ما آموخته‌ایم که در ‏حذف آن دیگر، خود را ثابت کنیم. یاد نگرفته‌ایم وجود و حضور آن دیگر را در کنار خویش به رسمیت بشناسیم. رفتار حکومت‌ها نیز در ایران چنین بوده است. در ‏عمق همین فاجعه است که حتا قدرت جدید فرمان به کشتار تمامی اعضای خانواده حکومت پیشین می دهد. هدف این است که در حکومت تازه هیچ اثری از قدرت ‏پیشین بر جای نماند.‏
و چنین است رفتار جمهوری اسلامی، آنگاه که همه رقیبان از سر راه برداشت. عده‌ای فراوان بکشت، میلیون‌ها تن از کشور تاراند، خیلِ عظیمی را به خموشی ‏کشاند. و سرانجام فرصتی یافت تا به تاریح بنگرد و آن‌چه را که باید نسل جدید به حافظه بسپارند. امت شهیدپرور را حافظه تاریخی جدیدی لازم آمد. جهت این ‏کار، کارشناسان خویش به کار واداشت، عده‌ای از مخالفان را به خدمت گرفت، عده‌ای دیگر اجیر نمود، سرمایه‌ای کلان به کار انداخت تا تاریخی دگر نوشته شود، ‏تاریخی که حقانیت تاریخی جمهوری اسلامی را بی هیچ خدشه و شکی بر اذهان توده‌ها حک کند و بر حافظه آنان بنشیند.‏
‏ در کتاب‌های تاریخی که سازمان اطلاعات جمهوری اسلامی تولید می کند، هیچ گره تاریخی گشوده نمی شود. با این‌که جمهوری اسلامی تمامی اسناد ساواک ‏را هم در اختیار دارد، از اسناد به آن شکل استفاده می کند که وی را به کار آید. برای نمونه نمی نویسد که چگونه شهریاری و سیروس نهاوندی و ده‌ها قربانی دیگر ‏شکنجه‌گاه‌ها به خدمت ساواک درآمدند و این افراد در لو دادن فعالین سیاسی و خانه‌های تیمی چگونه عمل می کردند. چند و چون لو رفتن گروه حمید اشرف، ‏چگونگی لو رفتن خسرو روزبه و یا سازمان نظامی حزب توده، نفوذ ساواما در سازمان‌های سیاسی و یا ده‌ها مورد دیگر همچنان مسکوت گذاشته می شود. ‏پژوهشگران حکومتی دوست ندارد تا از روحانیت و نقش ارتجاعی آن در تاریخ ایران چیزی بگویند و در این راه اسناد ساواک را منتشر کنند. جعل تاریخ به نفع این ‏گروه هدف نظام است.