۳
آن‌ نظامی که اسناد تاریخی را به دلخواه بازسازی می کند، تخریبِ حافظه ذهنی و تاریخی ملت را هدف خویش قرار داده است. می خواهد بر شعور جمعی، آن ‏واقعیتی را جایگزین کند که خود حقیقت می پندارد. حقیقتی مطلق که باید متناسب با موقعیت حال مکتوب گردد. در تدوین "تاریخ نوین" جعل و تحریف ابزار ‏نخستین هستند. اذهان را باید به هر شکلِ ممکن تسخیر کرد. تا ذهن توده‌ها تسخیر نگردد، جایگزین نمودن فکر و فرهنگ و رفتار جدید ناممکن است. جعلِ تاریخ ‏ذات نظام‌های توتالیتر، مستبد و ایدئولوژیک است. تاریخی باید به فراموشی سپرده شود تا "تاریخ نوین" تحریر گردد. "توتالیتاریسم مستلزم کنترل دولتی همه ‏عرصه‌های حیات و قدرت بلامنازع یک ایدئولوژی تصنعی و فرعی بر اذهان مردم است، تنها زمانی به کمال می رسد که مقاومت واقعیت طبیعی و ذهنی را از میان ‏بردارد، یا به زبان دیگر، واقعیت را نیست کند."(8) ‏
خودکامه هیچ دگراندیشی را در هیچ عرصه‌ای تاب نمی آورد. اگر اندیشه‌ای را نتواند نابود کند، صاحب اندیشه را می کشد. خودکامه به راه تغییر فکر جامعه از ‏هیچ جنایتی رویگردان نیست. در شرایطی طبیعی "قدرت نه با مرجعیت یکی است و نه با خشونت...قدرت مشروع باید از مردم منشأ بگیرد."(9) در حکومت ‏خودکامه اما، رهبر خود قدرت است و مشروعیت از او صادر می شود.‏
هدف در نظام‌های ایدئولوژیک تربیت "انسان نوین" است. انسان‌هایی که چون رهبر بیندیشند، همفکر باشند و رفتاری واحد پیش گیرند. در چنین نظامی ‏‏"انسان جدید را چنان تربیت می کنند که مصلحت عمومی را تنها معیار رفتار خود بداند."(10) و مصلحت عمومی چیزی نیست جز اراده حکومت.‏
تاریخ معاصر "محاکمات مسکو" را هیچگاه از یاد نخواهد برد. نخستین قربانیان نه فرزندان انقلاب، بل‌که از رهبران آن بودند. هم‌آنانی که در کنار لنین ‏‏"جمهوری شوراها" را پی ریختند. بسیاری از آنان آنگاه که استالین بر اریکه قدرت تکیه زد، به عنوان "دشمن خلق" اعدام شدند. اکثریت آنان در شکنجه‌گاه‌ها، به ‏زیر تازیانه اعتراف کردند که جاسوس بیگانه‌اند و با عوامل دشمن در ارتباط. بوخارین، زینوویف، کامنوف، ...از آن جمله‌‌اند و تروتسکی به دستور استالین در خارج از ‏کشور ترور شد. به دنبال چنین تصفیه‌هایی‌ست که صف میلیونی مخالفین بازداشت می شوند، تیرباران می گردند و یا در "مجمع‌الجزایر گولاک" از سرما و گرسنگی ‏می میرند.(11) "در نظام استالینی، شکنجه‌گر و شکنجه‌شونده هر دو خوب می دانستند که اطلاعات و اقرارها همه دروغین‌اند، ولی آنها بر این دروغ‌ها پافشاری می ‏کردند؛ زیرا با این کار همگی به ساختن یک جهان ایدئولوژیک غیرواقعی کمک می کردند؛ جهانی که در آن دروغی همه‌گیر در جامه‌ی حقیقت ظاهر می شد."(12)‏
به دنبال کشتار مخالفین زمان زدودن فکر و یاد آنان از ذهن جامعه فراررسید. آثارشان ممنوع شد. نام‌ها از کتاب‌ها حذف شد و در این راه حتا تصویرشان در ‏کنار لنین و یا در مجامع حزبی از عکس‌ها پاک شد. و سرانجام زمانی فرارسید تا تاریخ دگرگونه نوشته شود. گروهی فراخوانده شدند تا زیر نظر رهبر "تاریخ مختصر ‏حزب کمونیست" را بنویسند. "تیراژ هر یکی از چاپ‌های این کتاب را تنها می توان با تیراژ کتاب مقدس در غرب مقایسه کرد. همه‌جا بی‌وقفه کتاب را منتشر و ‏تدریس می کردند...غذای فکری عمده شهروند شوروی بود...اکثر مردم مؤظف بودند که بارها و بارها کتاب را بخوانند. مبلغان و سخنرانان حزبی کتاب را کم و بیش از ‏بر داشتند...تاریخ مختصر رکورد جهانی دارد. در میان کتاب‌هایی که دعوی تاریخ‌نگاری دارند، احتمالاً هیچ کتابی وجود ندارد که تا این حد پُر از دروغ و تحریف ‏باشد...تاریخ مختصر نه تنها شبکه‌ای از افسانه‌های بلشویکی را گرد کیش لنین و استالین پدید آورد، بل‌که مناسک و آداب خاصی را نیز با جزئیات فراوان تجویز می ‏کرد...تاریخ مختصر صرفاً یک تحریف تاریخ نبود بل‌که یک نهاد اجتماعی نیرومند نیز بود. یکی از مهمترین ابزار حزب برای کنترل ذهنی؛ وسیله‌ای برای نابودی ‏اندیشه‌ی نقاد و خاطره جامعه از گذشته خویش بود."(13)  ‏
هیتلر، موسولینی، خمینی و...نیز همین روش را در تاریخ‌نگاری پیش گرفتند. داستان "کلاه کلمنتیس" در چکسلواکی را میلان کوندرا در داستانی به همین نام ‏نوشته است.(14) در سال 1948 کلمنتس، وزیر امور خارجه، به هنگام سخنرانی کلمنت کوتوالد، رهبر حزب کمونیست، از آنجا که هوا سرد بود، کلاه خویش بر سر ‏رهبر می گذارد. تصویر این صحنه آذین‌بخش روزنامه‌ها و کتاب‌ها می شود. چند سال بعد کلمنتس به جرم خیانت کشته شد. همه آثار او از تاریخ حذف شد، حتا ‏تصویر او از عکسی که در آن روز برفی کلاه بر سر رهبر می گذاشت. کلمنتس را حذف کردند، اما کلاه او را نتوانستند از سر کوتوالد حذف کنند.‏