پس از مدتی جست‌و‌جو سر‌انجام کتابِ "چریک‌های فدایی خلق از نخستین کنش ها تا بهمن 57" نوشته‌ی آقای محمود نادری را می‌یابم! نمی توانم خودم را ‏متمرکز کنم و کتاب را از ابتدا بخوانم. به دنبالِ نام‌های آشنا و رُخ‌داد‌های مهم، کتاب را با ولعی سیری‌ناپذیر ورق می‌زنم و از هر قسمت مطلبی را می‌خوانم. بار دیگر ‏جانم سرشار از عطرِ خاطراتِ قدیمی‌ای می‌شود که آن‌قدر تازه مانده‌اند که تو گویی همین دیروز رُخ داده‌اند!‏
‏* * *‏
‏- اعتصاباتِ اتوبوس‌رانی، دوم اسفند ماه 48، زندان موقت شهربانی، شکل‌گیری‌ی رابطه با ناصر مدنی(1)‏
‏- روزِ آفتابی‌ی خرداد 49، دمِ درِ شمالی‌ی پارکِ ولیعهد، ناصر می‌آید، با چهره‌ای مهربان که انگار تلاش می‌کند لبخند نزند و جدی به نظر آید!  "کتابِ سرخ" مائو ‏را با تأکید بر اهمیتِ رعایتِ ضوابطِ امنیتی در اختیارم می‌گذارد.‏
‏- پخش اعلامیه(2) در افشایِ اهدافِ سفرِ هیأتِ سرمایه‌گذارانِ خارجی، در اصفهان مرداد 49،
‏- اعتصاباتِ 16 آذر 49، زندانِ قزل‌قلعه با بیدِ مجنونی که بیژن جزنی در حیاطِ آن، کنارِ حوض کاشته بود.، مستحکم شدنِ رابطه با رفقای جبهه‌ی دموکراتیک ‏خلق.‏
‏- اولین اعلامیه‌ی 5 صفحه‌ای چریک‌ها در باره‌ی چگونگیِ‌ی از کار انداختنِ ماشینِ نیروهای سرکوب‌گرِ رژیم، آموزشِ روشی برای تبلیغ اهدافشان و...اسفند 49.، ‏خواندنِ "مبارزه مسلحانه هم استراتژی هم تاکتیک و مبارزه‌ی مسلحانه و ردِ تئوری بقا" با رضا پور‌جعفری.،
‏- نگاهی به روابطِ شوروی و نهضتِ جنگل، شورش، چند نگاهِ شتاب‌زده... از آثارِ مصطفی شعاعیان، آماده شدن برای اعزام به کوه، کوه‌پیمایی‌های سنگین با رضا ‏پور‌جعفری و نادر عطایی،(3) تورج اشتری و حسن سعادتی.،(4) خواندنِ "پاره ای از تجربیاتِ جنگِ چریکی‌ی شهری" با تورج.، پخشِ "اعلامیه‌ی سازمانِ مجاهدینِ ‏خلق در باره‌ی ترورِ شعبان بی‌مُخ" در غربِ تهران با نادر.، خواندنِ خاطراتِ جنگِ چریکی‌ی بولیوی با حسن و...‏
‏***‏
پس از آنکه طناب‌های دار از شدتِ کاربرد فرسوده شدند و زمینِ میدان‌های تیرباران از پوکه‌های فشنگ پوشیده شد، نوبتِ آن رسیده است که تلاش کنند حیثیت ‏و اعتبارِ انقلابیون را که حاصلِ رنج و پیکارِ آن‌ها برای نیل به آزادی، استقلال و تأمینِ عدالت اجتماعی برای کارگران و زحمت‌کشانِ هم‌میهنمان است، خدشه دار ‏کنند!‏
حلقه‌های زنجیرِ سرکوبِ سازمان‌های سیاسی‌ی اپوزیسیون، اعدام‌های بی‌شمارِ دهه‌ی شصت با جنگِ روانی علیه توده‌ها و نیروهای پیشروِ آن‌ها با مجبور ساختنِ ‏رهبران و کادرهای آن سازمان‌ها به شرکت در "مصاحبه‌های تلویزیونی" با انتشارِ چنین آثاری بسته می‌شوند!‏
‏"مؤسسه‌ی مطالعات و پژوهش‌های سیاسی" و آقای محمود نادری، مسئله‌شان این نیست که برای آموزشِ نسلِ جوانِ میهنمان زمینه‌های تاریخی- اجتماعی و ‏اقتصادی‌- سیاسی جنبش‌های‌ سیاسی صد ساله‌ی اخیر را بررسی کنند.، دلمشغولی‌ی‌‌شان این نیست که رژیم وابسته به امپریالیسم شاهنشاهی با همه‌ی امکاناتِ ‏جهنمی‌ی سرکوبش می‌خواست شرایطِ امن و آرامی ایجاد کند تا اربابانش امرِ غارتِ ثروت‌های ملی ما را ادامه دهند.، برای آن‌ها مهم نیست که بسترِ روانشناختی‌ی ‏جزم شدنِ عزمِ پاک‌بازترین، عاشق‌ترین و آگاه‌ترینِ روشنفکرانِ میهنمان به دست بردنِ به سلاح برای درهم شکستنِ ماشین دولتی چه بود.، مسئله‌شان این است  ‏که به نسلِ جوانمان نشان دهند "مبارزات بی‌حاصلی" که شد ناشی از کپی‌برداری از مبارزاتِ انقلابیونِ کوبا، دیگر کشورهای آمریکای لاتین و تأثیر‌پذیری از انقلابِ ‏چین بود! نویسنده با آوردنِ نقلِ قول‌هایی از آثار بیژن و مسعود، می‌خواهد زمینه‌‌ی ذهنی را برای نشان دادنِ تناقضِ برداشت‌ها و استنتاجاتِ آن‌ها با هم فراهم کند ! ‏در زمینه‌ی تأثیراتِ اصلاحاتِ ارضی بر جامعه‌ی روستاییِ ایران نویسنده‌ی ‌کتاب نظرات رفقا بیژن و مسعود را چنین خلاصه می‌کند:‏
‏"وی (جزنی) بر خلاف احمد زاده اعتقاد داشت که اصلاحاتِ ارضی از شدتِ تضاد های طبقاتی کاسته است"‏
اما "احمد‌زاده اصلاحاتِ ارضی را موجبِ گسترش و تعمیقِ تضاد‌های طبقاتی می‌دانست که در نتیجه‌ی آن او شرایط عینی‌ی انقلاب را فراهم می‌دید".(5)‏
‏ در این رابطه از سویی می‌پرسد: "به راستی کدام یک از این دو نظر منطبق بر اصولِ مارکسیستی است؟"‏
گو اینکه مارکسیستی بودن یا نبودنِ نظر آن‌ها یا نتیجه‌گیری سیاسی و خطِ‌مشی‌های ناشی از آن برای آقای نادری اساسأ فاقد اهمیت است، اما بار دیگر سئوال ‏می‌کند: "چگونه می‌توان از یک پدیده هم‌زمان دو تحلیلِ متضاد و هر دو مارکسیستی ارائه کرد؟"‏
آقای نادری مایل است بدین ترتیب خواننده متقاعد شود که یا این دو نظر مارکسیستی نیستند یا تناقض در ذاتِ مارکسیسم است! ظاهرأ برای اجتناب از بروزِ ‏چنین "تناقضاتی" مارکسیست‌ها باید از نظر و مشی‌ی مرجعی تبعیت نمایند و پراتیک به عنوانِ ملاکِ شناختِ مشی‌ درست از نادرست را انکار کنند!‏
رهبری آن زمانِ حزبِ توده‌ی ایران که "مارکسیسم را بهتر و کامل‌تر از دیگران آموخته بودند"(6) و به ویژه آقای کیانوری "مارکسیستِ کهنه‌کار"(7) به خاطرِ ‏مبارزه‌ی ایدئولوژیکشان با سازمانِ چریک‌های فدایی خلق ایران از آقای نادری و دیگر دست‌اندر‌کارانِ انتشارِ کتاب به دریافتِ مدالِ طلا مفتخر شده‌اند!‏
آقای نادری با انعکاسِ بخش‌هایی از نقدِ رهبران حزبِ توده از مشی چریکی و با آوردنِ نقل قول‌های مفصلی از لنین در این ارتباط که از مجله‌ی تئوریکِ دنیا نقل ‏شده اند "انتخابِ اصلحِ" خود را از جریانات مارکسیستی در ایران، خطاب به خوانندگانِ کتاب اعلام می‌نمایند!‏
آقای نادری علیرغمِ آگاهی‌ی کامل پیرامونِ ابعاد و شدتِ شکنجه‌هایی که ساواک پس از دستگیری‌ی انقلابیونِ معتقد به مشی مسلحانه بر آنان اعمال می‌کرد، با ‏هدفِ بی‌ارزش کردنِ پیکارِ قهرمانانه‌ی آنان، به نحوی گزیده‌هایی از اوراقِ بازجویی‌ی مبارزینِ دربند را کنارِ هم گذارده است که با تأکیداتِ جهت‌دارش، به ‏خوانندگانِ کتاب القاء کند که دستگیر شدگان، عمومأ، اطلاعاتِ بسیار مهمِ خود  در باره‌ی خانه‌ی امن و قرار‌ها با هم‌رزمانشان را بدونِ تحملِ شکنجه، در اختیارِ ‏بازجویان قرار دادند ! به استثناء شهدای فدایی خلق، بهروزِ دهقانی و بهمنِ روحی‌آهنگران، که نویسنده به نحوی گذرا توضیح می‌دهد که آن‌ها هشت و شش روز ‏پس از دستگیری بر اثرِ شدتِ شکنجه‌های وارده به شهادت رسیده‌اند، در هیچ موردی به کار‌بُردِ شکنجه و شدتِ آن برای گرفتنِ اعتراف از انقلابیونِ دستگیر شده ‏اشاره نمی‌کند ! بالعکس آقای نادری در مقدمه‌ی کتاب، اعترافاتِ انقلابیون در جریان بازجویی را کشفِ "حقیقت" از سوی بازجو تلقی می‌کند! هم از این روست که ‏استفاده از آن را برای تدوینِ کتاب امری صحیح ارزیابی می‌نماید ؟! ‏
نسلِ جوانِ ما نمی‌داند که چریکِ دستگیر شده، علیرغمِ شکنجه‌های وحشیانه و طاقت‌سوزِ جلادانش باید فقط 6 ساعت مقاومت می‌کرد تا رفقایش فرصتِ تخلیه‌ی ‏خانه‌ی تیمی‌شان را داشته باشند. پس از آن برای همه قابلِ فهم بود که او آدرس خانه‌ی تیمی را بگوید! مهم ضربه نخوردنِ رفقا و در حدِ ممکن، حفظِ امکاناتِ ‏تشکیلات بود!‏
نسلِ جوانِ ما اما، می‌تواند از لا بلایِ سطر‌ها و اسناد منتشر شده در این کتاب از کار عظیمی باخبر شود که پر‌شور‌ترین، ثابت‌قدم‌ترین و آگاه‌ترینِ روشنفکرانِ ‏میهن‌ِ ما برای پایه‌گذاری و تضمینِ ادامه‌کاری‌ِ مبارزاتیِ "سازمانِ چریک‌های فدایی خلق ایران" انجام دادند! "قابلِ ستایش است، در حالی‌که سازمان می‌بایست ‏نیروی زیادی را صرفِ حفظ و گسترشِ تشکیلاتِ خود نماید." در حالی‌که سازمان در جنگی لحظه به لحظه با سازمانِ امنیت شاهانه درگیر بود اما، جهتِ اصلی ‏سیاستِ کادرهای فرماندهی آن –برخلافِ استنتاجِ آقای نادری- دوری گزیدن از "تقدیسِ سلاح" و نزدیکی به کارگران و زحمتکشان و کارِ سازماندهی میانِ آنان ‏بود! این گرایشِ اساسی خود را در مناسباتِ درون تشکیلاتی، در قالبِ شرکت دادنِ گسترده‌ترِ کادرها در تصمیم‌گیری‌های‌ شورای‌ مرکزی سازمان نشان می‌داد!(8)  ‏آقای نادری اما، در راستایِ جنگِ روانی‌اش علیه "سازمانِ چریک‌های فدایی خلقِ ایران" و برای خاک‌پاشی به چشمانِ نسلِ جوانِ جوینده‌ی آگاهی‌ی ایران، این دوره ‏از حیاتِ مبارزاتی‌ی سازمان را غلبه‌ی "چریکیسم" توصیف می‌کند! تناقضِ نظرِ منفیِ نویسنده‌ی کتاب در باره سیر تکاملی سازمان با واقعیت و کاربُردِ واژه‌ی ‏‏"چریکیسم" ناشی از آن است که آقای نادری –برای انجام وظیفه- فراموش کرده است که واژه‌ی چریک، قبل و بعد از انقلابِ بهمن، اسمِ شبِِ فتحِ قلب‌های ‏نو‌جو‌ترین، شجاع‌ترین و آگاه‌ترینِ روشنفکران در ایران بود. او اقبالِ توده‌ای از چریک‌ها در ترکمن صحرا، کردستان و دیگر نقاطِ میهنمان را به فراموشی سپرده است!‏
بحثِ من نه به معنای باورم به درستی جنگ چریکی شهری و نه در خدمتِ برخوردی مطلق‌گرایانه با شخصیتِ حمید اشرف، بلکه اعتراض به آن است که ‏نویسنده‌ی کتاب، حمید اشرف یکی از چهره های برجسته‌ی جنبش مقاومت جهانی علیه غارتِ امپریالیستی خلق‌ها را بر صندلی اتهام می‌نشاند و بدونِ ارائه‌ی ‏سندی او را متهم به کشتنِ "دانه" و "جوانه" می‌کند! نویسنده‌ی کتاب با آوردنِ سندی ادعا می‌کند که حمید اشرف موافقِ دادنِ اطلاعاتِ نظامی به اتحادِ شوروی ‏بوده است!‏
آقای ماسالی که شخصأ در مذاکراتِ انجام شده با هیاتِ نمایندگی اتحادِ شوروی در بیروت، رم، و صوفیه شرکت داشته است واکنش حمید اشرف را در قبالِ ‏درخواستِ اعضای هیاتِ شوروی در ارتباط با دادنِ اطلاعاتِ نظامی از ارتشِ ایران چنین نقل کرده است:‏
‏"به آن ها بگویید که ما جاسوس نیستیم"(9) ‏
آقای نادری به خاطرِ تعهدش به اجرای قرارداد با  "مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی" برای تنظیم مطالب و نوشتنِ این کتاب فراموش می‌کند که شرطِ ‏اساسی‌ی کارِ نویسندگی پایبندی و تعهد به دفاع از حقیقت است!‏
گو اینکه نه انکارِ آقای نادری چیزی از شکوه شخصیتِ حمید اشرف می‌کاهد و نه تأیئدش چیزی بر آن می‌افزاید، اما او خود، حمید اشرف را  "رهبرِ افسانه‌ای" ‏چریک‌ها توصیف می‌کند:‏
‏" خونسردی، بی‌باکی، قدرت سازماندهی، انظباطِ تشکیلاتی و پنهان‌کاری به همراهِ یک دهه زندگی مخفی در شرایطی که بخش زیادی از بارِ تشکیلاتی را یک‌تنه ‏بر دوش می‌کشید او را به "رهبر افسانه‌ای" چریک‌ها تبدیل کرده بود"(10)‏

‏"شوکت پورِ ‌پشنگ و تیغ عالم‌گیرِ او ‏
در همه شهنامه‌ها شد داستانِ انجمن" ‏
‏                                               حافظ
گفت آن یار: "تاریخ از کاسه‌ی سرِ شهدا آب می خورد" به راستی بی‌شأنِ حضورِ "دانه"ها و "جوانه"ها، "حمید اشرف‌"ها و "روزبه"ها،  "بیژن"ها و "مصطفی"ها، ‏‏"مهرنوش"ها و "مرضیه"ها، "عمو‌اُغلی"ها و "ستارخان‌"ها، "مازیار"ها و "همایون"ها که ترجمانِ خشمِ فروخورده و اراده‌ی توده‌ها برای تغییرِ وضعِ ستم‌بارِ موجود ‏بودند، تاریخ حکایتی ملال‌آور از تولد و مرگِ شاهان، توصیفِ لشگر‌کشی‌ها و قتل‌عام‌ها و رنج نامه‌ی بی‌حقوقی و تاراجِ هستی‌ی توده‌ها می‌شد! آن‌ها مرواریدهایی ‏بودند پرورده‌ی شیره‌ی جان و کلسیمِ استخوانِ رنجبران که در رویای سبزشان دنیایی می‌خواستند آبادان، برای آنانی که با کارِِ بارورشان چهره‌ی جهان را زیبنده‌ی ‏انسان می‌کنند، جهانی که در آن نشانی از جنگ، فقر و فرو کاستنِ مقامِ آدمی، تا بردگانِ کار نباشد!‏
آری، چه خوش خواند خسرو -گلسرخِ بی‌چیزان و پابرهنگان- که "گل داد و مژده داد" :‏
روزی که خلق بداند
‏                     هر قطره خون تو
‏                                       محراب می‌شود !‏

دیدیم که شد ! و...خواهد شد !‏
‏***‏

‏1- جوان‌ترین عضو شهید "گروه آرمان خلق".‏
‏2- این اعلامیه دست‌نویس بدون امضاء از انتشارات رفقای "ستاره سرخ" بود!‏‎ ‎
‏3- رفیق نادر عضو جبهه دموکراتیک خلق در شام‌گاه 10 خرداد 52 به گلوله بسته و شهید شد!‏
‏4- از اعضای شهید سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران
‏5- نقل از صفحه 327 کتاب چریک‌های فدای.....‏
‏6- به نقل از صفحه 722 کتاب‏
‏7- به نقل از صفحه 724 همان کتاب‏
‏8 به نقل از 785 کتاب‏
‏9 – به نقل از صفحه 53-52  جزوه‌ی نتایج سمینارِ ویسبادن در باره‌ی بحرانِ جنبشِ چپِ ایران در اکتبر 1985‏‎ ‎
‏10- به نقل از صفحه 668 کتاب چریک‌های فدایی خلق ...‏

‏*‏