آن چه در آن روز برای مادرم اتفاق افتاد، پس از آزادی از زبان مادر بزرگم ‏شنیدم. مادرم وقتی که برای گرفتن ملاقات مراجعه می کند، مسوولان آن ‏روز زندان اوین، برخورد بسیار بدی با او می کنند و می گویند که پسرت ‏ملاقات ممنوع است و دیگر پسرت را نمی بینی. او تا حالا همه را دروغ گفته ‏بوده و حتا نام اش نیز عوضی است.‏
بعد از برخورد توهین آمیزی که جلادان اوین با مادرم که هنوز مریض بود، ‏می کنند و تهدیداتی که همراه آن در مورد من بود، مادرم دوباره حال اش ‏بد شده و دایی ام مجبور می شود، او را با همان حال به خانه (شمال) ‏برگرداند.‏
به هر حال مادرم دو ماه بعد درگذشت و همان طور که جلادان زندان به او ‏گفته بودند او دیگر هرگز فرزندش را ندید.‏

‏1‏
سال 59 در حالی که تنها 16 سال داشتم به علت هواداری از اقلیت دستگیر ‏شدم. وقتی دستگیر شدم، مانند بسیاری دیگر از بچه ها، از دادن اسم اصلی ‏خودداری کرده و اسم مستعار دادم. در آن زمان برای این که مادرم بتواند به ‏ملاقات ام بیاید، رفقای بیرون از زندان، شناسنامه ی مادرم را دست کاری ‏می کنند، به گونه ای که مادرم بتواند به ملاقات من در زندان بیاید.‏
در تمام آن سال ها (پنج سال) مادرم تنها کسی بود که می توانست به ‏ملاقات بیاید و البته در دو مورد استثنایی کسانی دیگر نیز آمدند. در تمام ‏این مدت پدرم را تنها یک بار توانسته بودم ببینم و این در حالی بود که به ‏دلیل بیماری سخت پدرم در سال های 61 و 62، بسیار نگران حال او بودم.‏
اما در سال 64 با لو رفتن من توسط یکی از توابین، مادرم نیز نتوانست به ‏دیدار من بیاید. مادرم به دلیل بیماری اش مدت ها بود که نمی توانست به ‏ملاقات ام بیاید و این برای او که تنها کسی بود که می توانست به ملاقات ‏بیاید و از اوضاع و احوال من خبری بگیرد به طور حتم بسیار سخت بود. او ‏موقعی که ما را تنها گذاشت تنها 48 سال سن داشت.‏

‏2‏
در اواخر فروردین 64 مرا به همراه تعدادی دیگر از زندانیان سیاسی که حکم ‏شان تمام شده بود، از زندان گوهر دشت به اوین منتقل کردند. پس از حدود ‏‏2 ماه که در سلول های آسایشگاه بودیم، ما را به بند 3 به اصطلاح آموزشگاه ‏اوین اتاق 70 منتقل کردند. در این اتاق و برحسب اتفاق دو روز پشت سرهم ‏برخوردی بین من با نگهبان های بند پیش آمد که هر دو بار مرا با چشم بند ‏به زیرهشت آموزشگاه برده و سرپا نگه داشتند.‏
دفعه دوم، جلاد معروف اوین، مجید قدوسی در آموزشگاه مسئول شیفت بود. ‏وی برای تنبیه، مرا از بند 3 که اتاق های اش دربسته بودند به بند 5 فرستاد ‏که عمومی اما کنترل آن در دست توابین بود.‏
در بند 5 مرا به اتاق 105 فرستادند که فردی به نام روزبه مسئول اتاق بود (و ‏یا نامی که توابین بر آن نهاده بودند: خادم اتاق!!). وی به اتهام هواداری از ‏مجاهدین دستگیر شده و آملی بود. مسئول (خادم) اتاق مجاور ما فردی به ‏نام حسن رضوی بود. وی از هواداران پیکار و از بچه های محله ی سیزده ‏آبان تهران بود، اما اصلیت او نیزآملی بود. وی به محض که دیدن من در بند، ‏مرا شناخت و با همشهری خود به سراغ من آمدند و سعی کرد آشنایی بدهد ‏که از فلانی چه خبر و غیره که من گفتم عوضی گرفتی.‏
یکی، دو روز بعد پاسدار "امجد" مرا صدا کرد و او را نیز آورد و به اصطلاح با ‏من رودرو کرد که من باز هم انکار کردم. بعد پاسدار "امجد" از او می خواهد ‏که یک گزارش در این رابطه بنویسد که حسن رضوی نیز فوری اوامر برادر ‏پاسدارش را اطاعت کرده، به اتاق رفت و قلم و کاغذی به دست گرفت و ‏خلاصه هر چه را که از من می دانست نوشت. به این ترتیب بود که اسم ‏اصلی من لو رفت و ملاقات ممنوع شدم.‏

‏3‏
از نظر من که بیش از هشت سال در زندان های جمهوری اسلامی بودم و ‏دوره های گوناگونی را تجربه کردم، ملاقات برای زندانی یک نیاز ضروریست. ‏نیازی هم چون غذا، خواب و ورزش. در آن سال ها ملاقات با خانواده ضمن ‏آن که تو را در جریان و وضعیت خانواده ات قرار می داد، گاهی تنها کانال ‏ارتباطی تو با دنیای خارج نیز بود. به طور مثال در سال های 61 تا 63 که در ‏انفرادی های گوهردشت بودم. شاید از دو سالی که در آن جا بودم تنها سه تا ‏چهار ماه روزنامه داشتیم. هیچ چیز نبود و ملاقاتی که هر سه هفته یک بار ‏صورت می گرفت، به رغم کوتاهی آن، به رغم آن که باید از طریق گوشی ‏صدای خانواده ات را می شنیدی، دنیایی می ارزید.‏
بی شک در مورد ملاقات زندانیان سیاسی با خانواده های شان، حرف های ‏بسیاری برای گفتن وجود دارد. فشاری که به خانواده های زندانیان برای یک ‏ملاقات چند دقیقه ای می آمد، خود روایتی طولانی ست. استفاده هایی که ‏رژیم سعی می کرد در جریان ملاقات ها بکند، آن هم داستان خود را دارد.‏
اما در رابطه با ملاقات ها، ملاقات هایی نیز بودند که نه از جنبه شخصی، بل ‏که از جنبه ی عمومی آن و برای تمامی زندانیانی که در آن بند بودند مهم ‏بود. به طور مثال می توان به آغاز مجدد ملاقات ها در پایان سال 67  اشاره ‏کرد.‏
با شروع کشتار در تابستان 60  تمامی ملاقات ها به یکباره قطع شد و فشار ‏در زندان ها اوج گرفت.‏
اسفند 60  اولین باری بود که دوباره ملاقات ها در زندان قزل حصار از سر ‏گرفته شد و از سرگیری ملاقات بعد از تحمل آن شرایط سیاه، برای ما بسیار ‏روحیه بخش بود. همین طور اولین ملاقاتی که در انفرادی های گوهر دشت ‏به ما دادند.‏
اولین تماس تلفنی با خانواده ها بعد از کشتار تابستان 67 نیز به گونه ای ‏همین شرایط را دارد. ملی کش های به جا مانده از کشتار 67، برای اولین بار ‏تنها توانستند از طریق یک تلفن با خانواده های خود که در برابر زندان تجمع ‏کرده بودند صحبت کنند. اما همین صحبت کوتاه و تلفنی باز برای زندانی ‏معنای بسیاری داشت.‏
به هر حال قرار بود من یک خاطره از ملاقات هایی را که داشتم برای چاپ ‏در نشریه آرش به تحریر درآورم، اما بی مناسبت ندیدم که توضیحاتی چند را ‏به آن اضافه کنم.‏
‏*‏