می‌خواستی از صمیم قلب فریاد ‏بزنی:‏
گرچه می‌گویند:‏‎ "‎می‌گریند روی ساحل نزدیک
سوگواران در میان سوگواران‎"‎‏ ‏
قاصد روزان ابری داروک! کی می‌رسد باران؟(1)‏

طی مدتی که از قطع ملاقات‌ها گذشته بود، خانواده‌ها بارها به زندان و ‏مراجع قضایی مراجعه کرده ولی پاسخی دریافت نکرده بودند. سرانجام در ‏مهرماه به خانواده‌هایی که به زندان مراجعه‌ کرده بودند، تاریخی برای ‏ملاقات داده می‌شود. و به همین خاطر در اولین نوبت ملاقات پس از ‏دوران قتل‌عام، تعداد معدودی توانستند با فرزندانشان دیدار کنند.‏
‏ ‏
زندگی آرام بگیر
آرام بمیر
بیرون از رحم مادران دیگر کودکی نیست

جسته و گریخته خبرهای اوین می‌رسید. دردمان افزون‌تر می‌شد. بچه‌ها ‏از طریق خانواده‌ها‌یشان، در رابطه با بچه‌هایی که به اوین منتقل شده ‏بودند، پرس و جو می‌کردند. هیچ کس از آنان خبری نداشت. حدسی که ‏در خلال روزهایی که قتل‌عام در گوهردشت ادامه داشت می‌زدیم، به ‏حقیقت می‌پیوست. باورنکردنی بود، کم‌تر کسی از بچه‌هایی که به اوین ‏منتقل شده بودند، زنده مانده بود! کم‌تر از انگشتان دست. همه و همه ‏رفته بودند. قرن‌ها فریاد و پژواک‌ در زیر آوارها فرو خفته بودند. آوارهای ‏سنگین بر سرمان فرو ریخته بود. گویی موج‌ها و خیزابه‌های مرگ، ما را ‏احاطه کرده بودند و ضربه‌های سهمگین‌شان هر دم افزون‌تر می‌شدند. ‏بچه‌ها چون خیلی از ستارگان، از پیش نظرم رژه می‌رفتند. احساس ‏می‌کردم:‏

آن‌چنان نجابت عشاق را سینه می‌درند
که‌ یاران را‏
مثل قطره‌های باران نمی‌شود، شمرد
کتاب یادهای رفتگان ‏
از هجوم تصاویر پاره می‌شود
زمین برای این همه کشته کوچک است
و خدا تنها به جست‌وجوی مخلوق دیگری می‌گرید

محمود سمندر حالا به راستی می‌خواند: ‏‎"‎پس سمندر گشتم و در آتش ‏مردم نشستم‎"‎‏(2)‏
به یاد دوران حاج داوود افتادم: سیدعلی حیدری؛ سیلی‌ای به گوش توابی ‏زده بود که چرا به مسعود رجوی فحش داده است و در نزد حاج داوود ‏قسم و آیه می‌خورد که فحش ناموسی داده است! می‌گفت: اگر بار دیگر ‏تکرار کند، این بار بدتر می‌زنم! مجید قدکساز با لهجه‌ی شیرین آذری‌اش ‏دوباره "ساغرم شکسته ساقی" را برایمان زمزمه می‌کرد در حالی که این ‏بار واقعاً ساغرمان شکسته بود. حسین نجاتی که از بس می‌گفت: ‏‎"‎جون ‏من؟‎ "‎، او را ‏‎"‎حسین جون من‎"‎‏ صدایش می‌کردیم، تنها چند روز از ‏ازدواجش گذشته بود که همسرش را در مقابل دیدگانش شکنجه ‏می‌کنند تا لب به سخن گشاید و حالا حسین برای همیشه لب فرو بسته ‏بود. فرشاد اسفندیاری که به فاصله‌ی کوتاهی پس از آزادی، دوباره ‏دستگیر شده بود. سهیل دانیالی او که وقتی تنها ۱۵ بهار را پشت سر ‏گذارده بود، تجربه‌ای طولانی از درد و رنج را در کوله‌بار خود داشت، برای ‏همیشه خاموش شده بود. مجید طالقانی مانند برادرش حمید ‏‎"‎دفتر سرخ ‏زندگی‌اش را با کفن سرخ یک خون شیرازه بسته بود‎"‎‏.(3) مرتضی ‏ملاعبدالحسینی(مرتضی چراغی) چراغ شب‌های تیره‌ی زندان‌مان بود. ‏روزها و شب‌های زیادی را بیرون و داخل زندان با هم سپری کرده بودیم. ‏هنوز گرمای نفس‌هایش گونه‌هایم را می‌نواخت؛ این احساس را از زمانی ‏با خود داشتم که زیر در با هم حرف می‌زدیم و حالا ماه‌ها از آن گذشته ‏بود؛ باور نمی‌کردم که دیگر او را نخواهم دید. برادرش اکبر نیز جاودانه ‏گشته بود. فکر می‌کردم حالا مادر چه می‌کند با این داغ‌ها؛ سال ۶۴ برای ‏آزادی زودرس تنها یک مصاحبه از او می‌خواستند که تن نداد. کامبیز ‏عطایی‌تهرانی چقدر دلش می‌خواست به جای کامبیز، "سید" خطابش ‏کنیم و ما نیز لجوجانه ‏‎"‎سیدکامبیز‎"‎ش می‌خواندیم؛ با چه عذابی موهایم ‏را کوتاه می‌کرد تا آرایشگری یاد بگیرد و من چقدر گربه‌رقصانی می‌کردم ‏تا موهایم را به دستش بسپارم. می‌خواستم فریاد بزنم: ‏‎"‎سیدکامبیز‎"‎‏ ‏کجایی تا با کمال میل سرم را در اختیارت قرار دهم! بیوک‌ باباصحاف چه ‏ساده بود و بی‌ریا، چه آرامشی داشت و چه تسکینی می‌داد به انسان ‏وقتی با او می‌نشستی و حالا صبر و قرارم را برده بود. محمدرضا مشاط ‏چهار سال انفرادی را پشت سر گذارده بود؛ موهایش سپیده شده بود و ‏پشتش خم، درست به همان گونه‌ای که وعده داده بودند ولی خللی در ‏اراده‌اش وارد نشده بود. محمدرضا مجیدی (جاوید)؛ ۱۵ساله بود که به ‏جهنم قدم گذاشت. عاقبت ‏‎"‎جاوید‎"‎‏ گشته بود؛ فروغی جاوید در دل ‏شب‌های تیره‌ی میهن؛ یادش آتشم می‌زد؛ به خاطر می‌آوردم وقتی که ‏در سال ۶۶، مرا از انفرادی باز می‌گرداندند، پاسدار بند با حماقت هر چه ‏تمام‌تر پرسید: جاوید فامیل‌تان است؟‌ گفتم: نه! گفت: زمانی که در ‏انفرادی بودی، حریف او و اعتراض‌هایش نمی‌شدیم! دم به دم از تو پرس ‏و جو می‌کرد، کلافه‌مان کرده بود؛ حالا او رفته بود و  من جز سکوت ‏کاری نکرده بودم و این تار و پودم را در هم می‌پیچید. عبدالحمید ‏صفاییان؛ جلادان پاهایش را شخم زده بودند برای این که از دیدن ‏وضعیت پاهایش ناراحت نشویم، هیچ‌گاه جوراب‌هایش را از پا در ‏نمی‌آورد. مسعود افتخاری؛ نگاه سرشار از حجب و حیای ذاتی‌اش ول ‏کنم نبود؛ حالا دیگر ‏‎"‎افتخار آفاق‎"‎‏ نیز گشته بود؛ می‌دانستم دیگر حمزه ‏شلالوند(4) را نخواهم دید. چگونه امکان داشت او با آن سر نترس و ‏قاطعیت و شهامت مثال‌زدنی‌اش زنده مانده باشد. و... یارانم می‌آمدند و ‏می‌گذشتند و بار درد و رنج‌شان را در قلبم می‌تکاندند. ‏