محقق ارجمند آقای همنشین بهار که خود از زندانیان سیاسی دوران ‏شاه و خمینی است، برایم تعریف می‌کرد که در دوران شاه نیز نمایش‌های ‏متعددی در زندان‌های مختلف کشور اجرا می‌شدند. جدا از غلامحسین ‏ساعدی، محسن یلفانی، سعید سلطان‌پور، محمود دولت‌آبادی، اصغر رستگار، ‏منوچهر یزدیان ...، ناصر رحمانی نژاد هم در کار تئاتر و نمایش بود که البته ‏به دلایلی از سایرین شاخص تر بود.‏
البته پس از کودتای ۲۸ مرداد ۳۲ نیز عرصه هنرهای نمایشی کشور، ‏هنرمندان ارزنده ایی همچون عبدالحسین نوشین و محمدتقی کهنمویی -  از ‏پیشکسوتان تئاتر و نمایش ایران - را اسیر زندانهای شاه دیده بود.  ‏
ناصر رحمانی نژاد، نویسنده نمایشنامه "‏My Heart, My Homeland‏"، ‏‏(قلب من، وطن من) - که به قول همنشین بهار انسان را به یاد «سرجیو- ‏سس په دوس »، نمایشنامه نویس بزرگ شیلیایی می‌اندازد که با کودتای ‏ژنرال پینوشه، به زندان افتاد و در زندان نیز با اجرای نمایش، در پی افشای ‏استبداد بود - در زندان شاه و در سال ۱۳۵۱، ‏ده نمایشنامه‌ی کوتاه (۸ ‏نمایشنامه در زندان قصر و ۲ نمایشنامه در زندان قزل حصار) اجرا کرد. ‏نمایشنامه‌ها به شرایط زندان و بویژه زندگی و روابط کمون زندان ‏می‌پرداخت.‏
‏ نمایشنامه‌ی "‏Man Does Not Die By Bread Alone‏"، (انسان ‏فقط به وسیله‌ی نان نمی میرد) اثر "‏Jorge Diaz‏" نمایشنامه ‏نویس اهل شیلی است. نمایش مزبور در تابستان ‏سال 51  در ‏زندان قزل حصار با کارگردانی ناصر رحمانی نژاد و با بازی ‏«ماسیس ‏عزیزخانیان»، حبیب...،« حمید ‏جلال زاده»،  احد... اجرا شد.‏
دومین نمایشنامه که در زندان قزل حصار تنظیم شد، نمایشنامه «مرگ ‏در برابر» نوشته نمایشنامه نویس بلغاری  بود.‏
هشت نمایشنامه مربوط به زندان قصر، اقتباس یا تألیف ناصر رحمانی ‏نژاد بود که در زندان به مناسبت‌های مختلف اجرا شدند‎.‎‏ ‏
همنشین بهار در همین زمینه یادآور می‌شود که در زمان شاه، در بخش ‏زنان زندان قصر نیز گویا آثاری از برتولت برشت از جمله «گالیله»، ‏‏«چهره‌های سیمون ماشار»، ارباب جمشید روایت یا برگردان « ارباب ‏پونتیلا»، همچنین هاملت و پرده‌ی آخر نمایشنامة " اتللو" اثر شکسپیر، « ‏شازده كوچولو»، نوشته آنتوان دو سنت اگزوپری، نمایشنامه «حیدر خان ‏عمواوغلو»، و «چشم در برابر چشمِ» غلامحسین ساعدی اجرا شده بود. ‏شهید «اشرف ربیعی» در صحنه آرایی نمایشنامه اتللو، نقش داشت.‏
قصد من در این نوشتار پرداختن به مقوله‌ی تام هنر در زندانهای ‏جمهوری ‌اسلامی نیست؛ بلکه تنها بازنمایی گوشه‌هایی از هنر نمایش و تئاتر ‏در زندان مورد نظر قرار گرفته است؛ آن هم از رهگذر بیان خاطره‌هایی از  ‏اجرای چند نمایش توسط زندانیان مجاهد مرد در دهه‌ی شصت در ‏زندان‌‌های تهران.‏
اجرای آثار مرتبط  با هنرهای نمایشی در زندان،‌ بویژه  پس از سرکوب ‏خونین ۳۰ خرداد سال 60 مراحل مختلفی را به خود دید. زندانیان از هر ‏گونه خلاقیتی برای بالا بردن روحیه خود، دوستان و رفقایشان استفاده کرده ‏و می‌کوشیدند شرایط دشوار و خفه‌کننده‌ی زندان‌های مخوف جمهوری ‏اسلامی را برای خود و همبندان خویش  تحمل‌پذیر کنند. بسیاری از این ‏فعالیتهای هنری به صورت خودجوش و با توجه به توانایی‌های شخص انجام ‏می‌گرفت.  ‏
زندانیان فعال در گروه تئاتر از همه‌ی سبک ها و الگو‌های اجرایی تئاتری ‏مانند درام، ملودرام، تراژدی، کمدی، موزیکال، پانتومیم، میان‌پرده و نیز ‏شیوه‌های سنتی نمایش ایرانی مانند پرده‌خوانی و روحوضی و.. استفاده ‏می‌کردند. اما با توجه به شرایط زندان و این‌که یکی از اهداف اجرای ‏نمایشنامه‌ها شکستن فضای یأس و ناامیدی بود و  بیشتر مسئله‌ی روحیه ‏دادن مد نظر بود، گونه‌های کمدی و نیز بیان طنز موضوعات ، به‌مراتب ‏نسبت به شکل‌های دیگر نمایش ترجیح داده می‌شد. کمتر نمایشی بود که ‏در آن زندانیان خلاقیت خود را برای آفرینش فضای طنز و خلق صحنه‌های ‏کمیک به‌کار نگرفته باشند. برخلاف دوران شاه غالب نمایشنامه‌ها توسط ‏زندانیان نوشته شده و کمتر به نمایشنامه‌‌های مشهور جهان رغبت نشان داده ‏می شد. البته یکی از علل  این بی رغبتی می توانست در دسترس نبودن ‏منابع این گونه نمایشنامه ها باشد. از این‌ها گذشته برخلاف دوران شاه ، ‏عموم کسانی که به اجرای نمایشنامه و تئاتر در زندان می‌پرداختند تجربه‌‌ای ‏در این زمینه نداشتند و نوعأ به خاطر تقویت روحیه، حس نیاز به برقراری ‏پیوند با دیگر زندانیان و از سر گذراندن شرایط  دهشتبار زندان، به تجربه ‏فعالیت در عرصه هنر تئاتر زندان روی  می آوردند. ‏
‏ در دهه شصت معمولا متون نمایشنامه‌ها زمینه‌های گوناگون و متنوع ‏مسائل سیاسی اجتماعی روز، وقایع تاریخی و ملی، روایت‌های مذهبی و... را ‏در برمی‌گرفت . پیام اصلی این متون، القای امیدواری و استقامت به بینندگان ‏و ایمان به پیمودن راه آزادی بود. هنرمندان زندان با اجرای تک تک نمایشها  ‏به خود و همرزمان خود این نوید را می‌دادند که پیروز نهایی این میدان مردم‌ ‏هستند و هیچ ظلمی و شقاوتی پایدار نخواهد ماند و...‏

اولین تلاش‌های زندانیان برای اجرای نمایش‌ و سرگرمی‏
در زمستان۶۰ در زندان اوین بند ۲ اتاق ۲ بالا، پس از این که پاسداران ‏به صورت تنبیهی تلویزیون اتاق را بردند، هنگام غروب‌ یکی از زندانیان با ‏ایستادن زیر چهارچوبی که تلویزیون روی آن قرار داشت و به دیوار پیچ شده ‏بود یک مسابقه فوتبال پرهیجان را گزارش می‌کرد. کار او چنان زیبا و ‏حرفه‌ای انجام می‌‌گرفت که تمام افراد اتاق را میخکوب می‌کرد. پاسداران پس ‏از دیدن صحنه‌ی فوق و اشتیاق بیشتر بچه‌ها به دیدن نمایش او، تلویزیون را ‏بازگرداندند.  ‏
همچنین در سال ۶۰ در سالن ۱ آموزشگاه اتاق ۲۴ به همت اسحاق ‏تقویان اشکوری، یکی از روحانیون خوشنام که پس از آزادی از زندان به شغل ‏آهنگری در جاده ساوه پرداخت، نمایشی اجرا شد که خود وی نقش اول آن ‏را به عهده داشت. اگر اشتباه نکنم نام نمایش " امیرارسلان " بود که در ‏زمان شاه نیز در زندان اجرا شده بود. من خود این نمایش را ندیدم. در مهر ‏‏۶۰ در کمیته پل رومی اسحاق تقویان موضوع و چگونگی اجرای آن در زمان ‏شاه را برایم تعریف کرده بود. آن گونه که دوستانم تعریف می‌کردند به هنگام ‏اجرای نمایش پاسداری وارد اتاق شده بوده و اسحاق تقویان بدون آن‌که خود ‏را ببازد شروع کرده بود به خواندن روضه امام حسین و پاسدار نیز کنار دیوار ‏نشسته  بوده  به گریه و زاری !‏