‏"حاج داوود مطرح کرد که در تو اتفاقی افتاد که روی من اثر گذاشت و ‏برای همین من بیشتر سعی کردم که روی تو کار کنم... مرتب می آمد پیش ‏من می نشست و حرف می زد و من چون اونو ضد انقلاب میدانستم باهاش ‏حرف نمیزدم."(51)‏
ناهماهنگی وقتی بروز می کند که فرد بر عکس باورها یا درک قبلی خود ‏عملی انجام داده یا چیزی می گوید. ناهماهنگی ما بین دو معرفت می تواند ‏با تغییر باور قبلی به باوری که بیشتر به عمل جدید نزدیک است کاهش یابد. ‏از یک طرف، باور پیشین فرد را از انجام عمل جدید باز می داشته است؛ از ‏طرف دیگر، فاکتورهایی که در انجام عمل جدید مؤثرند، از قبیل پاداش یا ‏تهدید به مجازات، باعث بوجود آمدن باورهایی هماهنگ با این عمل می ‏شوند. چنین باورهایی برای عمل انجام شده توجیه و دلیل می آفرینند، و هر ‏چقدر تعداد و اهمیت این باور توجیهی بیشتر باشد، ناهماهنگی ما بین ‏معرفت ها کمتر خواهد بود. ‏
با اتکاء به این توضیحات می توان تصور کرد چه مکانیسم فکری و ‏رفتاری در توابین، به خصوص آنان که به خبرچینی بسنده نمی کردند(52) ‏عمل کرده و می کند. مثال زیر تصویری از چگونگی عملکرد این مکانیسم را ‏ارائه می دهد. یکی از جان بدربردگان زندان های جمهوری اسلامی چنین ‏می گوید:‏