س: آقای داوری! شما از جمله هنرمندانی هستید که در تابلوهای نقاشی و ‏طرح‌هایتان، زندان و خاطرات زندان نقش برجسته دارند. با توجه به این ‏ویژگی در کارتان:‏
علت حضور این امر را در آثار خود چگونه توضیح می دهید؟
اصغر داوری:  طراحی و نقاشی ها ی ارائه شده از سوی من، پس از ترک ‏ناگزیرم از ایران بیشتر امکان انتشار یافتند. در آغاز ورودم به آلمان، با توجه ‏به درونمایه ای که در طرح ها و نقاشی هایم به نمایش می گذاشتم، به ‏جنگرژیم جمهوری اسلامی میرفتم. اینست که در آن سال ها و سال های پی ‏آیندش، بی توجه به فضای ترور جمهوری اسلامی در سراسر دنیا، امضایم را ‏پائین همه کارهایم می گذاشتم.‏
در کارهای‎ ‎‏ طراحی ام که بیشتر خطی کاریکاتوری داشتند، به موضوعات ‏گوناگونی از جمله به معرفی خمینی و ماهیت رژیم جمهوری اسلامی، که ‏بهتر از شاه به امپریالیسم امریکا خدمت می کرد، به موضوع جنگ، که ‏پیامدی جز خرابی و تاراج نیروی انسانی و سرکوب نیروهای پیشرو و به پس ‏راندن ارزش های بدست آمده در جریان قیام نداشت، به موضوع قصاص و ‏سنگسار، به حقوق زنان...و نیز به موضوع زندان می پرداختم. حضور و "نقش ‏برجسته" ی زندان و خاطرات زندان در کارهایم که شما به آن اشاره می ‏کنید، شاید از این رو باشد که خودم مدتی در زندان شاه بوده ام و خاطره ‏های بسیاری از آنجا دارم که بلحاظ جنس و بو و مزه، از زمره انواع خود در ‏رژیم جمهوری اسلامی بوده اند. گیرم من در ارائه ی تصویرموضوعات زندان و ‏تأ ثیربر بیننده، موفق بوده ام.        ‏
در میان کارهائی که بر پایه خاطره از زندان کار کردم، از جمله موضوع اعدام ‏پوران جم پور پس از زایمان ‏
فرزندش در زندان، جایگاهی ویژه در کارهایم داشته است. خاطره ی پوران ‏جم پور و حکم اعدامش به هنگام ‏
بارداری وی و ایستادگی اش دربرابر رژیم فقها، از جمله خاطرات نانوشته ای ‏است که یکی از بانوان سالخورده ی آزاد شده از زندان برایم نقل کرد. او که ‏خود از جمله همبندان پوران جم پوربوده، به خواست وی، پیش از اعدامش  ‏موهای پوران جم پور را می بافد تا بزعم وی در برابر جوخه ی اعدام پیراسته ‏باشد.‏
س: ارزش و جایگاه خاطرات منتشر شده از زندان را در خارج از کشور چگونه ‏می بینید؟
داوری: این، کوششی جانکاه است، زیرا که وصف"ال عیش"، نصف"ال ‏عیش"! باشد که دوستان زندان کشیده در جهنم جمهوری اسلامی بر من ‏این شوخی ببخشند. دوستانی که در بیرون از کشوردست به نوشتن و انتشار ‏خاطرات خود از زندان ها ی شاه یا جمهوری اسلامی می زنند، کاری ‏ارزشمند می کنند. وقتی نهایت کوشش جمهوری اسلامی مخفی نگاهداشتن ‏زندان های بیشمارش و پاک کردن آثار دهشتناک موضوعات چند گانه ی ‏قتل عام زندانیان در سه دوره ی گوناگون است و این نیز بسنده اش نیست و ‏حتا در این میان بارها دست به ویرانی گورهای دسته جمعی ‏
پراکنده ی اعدامیان هم می زند؛ گورهائی که مردم شناسائی شان نموده اند، ‏بایستی که با جدیتی هر چه بیشتر با نوشتن و انتشار خاطرات، به جنگ ‏لاپوشانی آن ها رفت و خاکی را که رژیم استبدادی جمهوری اسلامی در ‏چشم مردم می پاشد، زدود.‏
‏ واقعیت این است که این دوستان با یاد آوری و نوشتن خاطرات خود بسیار ‏آزار می شوند، ولی آنان با انتشار ‏
خاطراتشان از زندان های جمهوری اسلامی پنجره ای را بر دروغ بسته اند. و ‏ناگفته روشن است که انتشار خاطرات زندان در بیرون از کشور، سرچشمه ای ‏تلخ و ارزشمند از موضوعاتی است که می توانند دستمایه ی کارهنرمندان ‏برونمرز در رشته های شعر، نویسندگی، نمایش، تندیسگری و نقاشی قرار ‏گیرند. این، سرمایه ی بزرگ و ارزشمندی است.‏
س: میزان این تأثیر را در آثار دیگر همکارانتان چگونه می بینید؟
داوری: آنچه من تا کنون دیده ام، بسیار اندک بوده است. شاید هنوز زود ‏باشد تا از بازتاب خاطرات زندان در آثار هنرمندان نقاش و تندیسگر سخنی ‏گفت. شاید که بایستی این خاطرات خوانده شوند و مدتی در ذهنیت جامعه ‏و هنرمندش ته نشین شوند و آنجا رویشان کار شود تا به بار بنشینند.  ‏
ولی بوده اند کسانی که پیش از انتشار حتا نخستین خاطره از زندان های ‏جمهوری اسلامی به قلم شسته رفته و بی نظیر پروانه علیزاده به نام "خوب ‏نگاه کنید، راستکی ست!"، موضوع زندان را دستمایه کارشان قرار داده بودند. ‏این موضوع را شاید بتوان با حساسیت ذهن آن دسته از هنر مندان و درگیر ‏بودنشان با موضوع زندان توضیح داد. هرچه از سال های آغازین دهه شصت ‏خورشیدی و هشتاد میلادی دور شده ایم، تعداد کارها کمتر، ولی کیفیت آن ‏ها بهتر شده است تا بزرگترین و دهشتناک ترین موج کشتار یا قتل عام ‏زندانیان سیاسی در تابستان سال شصت و هفت و چند ساله ی پسینش که ‏کار در مورد زندان به بهترین شکل ارائه اش از سوی هنرمندان نقاش رسید. ‏ولی همزمان با این بهبود در ارائه ی کار، همکاران نقاش در سنجش با ‏گذشته، هر چه کم و کمتر به تصویر دیگر گوشه های موضوع زندان پرداخته ‏اند. در این میان، حساب من نیز از بقیه جدا نیست. ‏
شوک و آوار قتل عام زندانیان سیاسی ایران در زندان های جمهوری اسلامی ‏آنچنان بر دوش و ذهن جامعه فشار آورده که خود من مانده ام از کجای کار ‏بایستی آغاز کرد. کار بر روی تصاویر روزمره ی زندان در برابر پهنه ی باور نا ‏کردنی ی این جنایت تاریخی شانسی نزد هنرمند پیدا نمی کند.‏
و باری، در میان هنرمندانی که متأثر از خاطرات زندان کار کرده وکارشان را ‏اثر گذار یافته ام، میتوانم از کارهای خوب همسرم فریده رضوی نام ببرم که ‏حدود سیزده سال پیش روی دو موضوع کار کرده بود. زنانی که در کشاکش ‏مبارزه در برابر رژیم جمهوری اسلامی کشته شده بودند، و موضوع "قصاص" ‏در برابر چشمان زنان زندانی سیاسی ی یکی از زندان های جمهوری اسلامی ‏در شهر شیراز.  ‏
نیز می توانم از کار بسیار بزرگ شهرام کریمی نام ببرم که در باره ی قتل ‏عام تابستان شصت و هفت بوده.‏
دیگری سودابه اردوان است که خود خاطراتش از زندان جمهوری اسلامی را ‏نوشته و کتابش آراسته به طرح ها و نقاشی هایش از زندان است. ارزش ‏کارهای زندان او از آن روست که حاصلی از دسترنج و عشق او به ایجاد آن ‏ها در آن فضاست و نیز خط و ربطی از حرکات و سکنات زندانیان و ‏صمیمیتی است که در آن ها میتواند وجود داشته باشد، واگرنه اجرای آن ها ‏ابتدائی و از نظر هنری در پله ای پائین جا دارند.‏
دیگر از کسانی که زندان در کارهاشان بازتاب یافته، پرستو فروهر است که ‏کارهای تصویری زندان وی فاقد ‏
صمیمیت بوده اند. او در تصویر زندان، فضائی غیر واقعی و مکانیکی را ‏ارائه داده که به دل نمی نشینند

‏*‏