این نامه در گذشته هائی نسبتا دور به رشته ی تحریر در آمده است . در ‏این نوشته شاید بشود دیدگاه های یک انسان غیر سیاسی را ، نسبت به ‏مقوله ی دوستی، سیاست و مبارزه، شاهد بود .‏
ضمنا چون این نامه کاملاٌ جنبه ی خصوصی داشته ، نویسنده  گاها  از ‏کلماتی استفاده کرده است که در یک  نامه ی سر گشاده معمول نیست .‏

‏ سلام   ‏
تو چه يادته؟ ابله احمق، حمال ته شهری؛ عمله‏‎!‎
بعد از پل شاه امير حمزه بود نزديك بيمارستان ثريا. نمی دانم يادت ‏هست يا نه؟ ‏
دو زن با قافیه شعر می گفتند و فحش نثار یکدیگر می کردند. ‏
وتو ايستاده بودی و كيف می كردی!‏
‏ ‏
هر كسی كو دور گشت از اصل خويش‏
باز جويد روزگار وصل خويش ‏

وقتی دهاتی خری كه به عمرش آب شيرين نچشيده، بياورند بكنند ‏رئیس اداره ی برق، شجره خبيثه خودش را وقت خواب ميرساند به ميرزا ‏ابراهيم خان كلانتر، بله ديگه، اين نه منم، نه من منم. اصلاٌ خيال می كند ‏حقش را خورده اند، چرا وكيل وزير نباشد، حكومت شاهنشاهی چرا! ‏جمهوری كه بهتر است و چنين است كه گدای سر خرمنی به اسم ‏رفسنجانی می شود رئيس جمهور  و ابوشريف يا ابو جهاد يا نمی دانم ابو ‏زهرمار به سمت فرماندهی نيروهای مسلح برگزيده می شود و همزمان ‏شکم ملتی جر می خورد، آن هم چه جری كه كاركشته ترين پينه دوزان و ‏خياطان و جل دوزان از عهده دوختنش بر نيامدند و نمی آيند و نخواهند ‏آمد، مثل اينكه باز حرف حق دستپاچه ات كرد! ‏
انگار واقعاٌ دنده ام می خارد، تقصير توست كه سكوت كرده ای و من ‏هم دور برداشته ام؛ انگار می خواهم تلافی حرف های نگفته اين همه سال ‏را يك جا در بياورم. كاشكی اينجا بودی!‏
ديشب ياد خانم دكتر معدب افتادم، تو او را از همه ما بيشتر دوست ‏داشتی. وقتی شنيدم سرِ زا رفت، درست مثل اينكه خواهرم مرده باشد به ‏زمين و زمان فحش می دادم. اين آدم ها درست مثل بعضی ستارگان ‏دنباله دارند كه آدم می تواند به عمرش فقط يك بار ببيند. حرف های ‏سوزناك را خوش ندارم ولی به قول خودت يك امشب می خواهم غم را با ‏مستی دست به سر كنم.‏
يادته آن روز غروب كه از گورستان برگشتيم خانه، انگار خانم معدب ‏نيز با ما به خانه برگشته بود، با ما بود و دور و برمان می پلكيد – بود – ‏ولی حس نمی شد؛ درست برعكس منوچهر كه هم هست هم حس می ‏شود. خيالاتی نشده ام باور كن! می آيد، می نشينيم گپ می زنيم. توی ‏خيابان، توی کوچه، توی ماشين، همه جا  هميشه هم قدم راه می رويم. ‏همين چند روز پيش هم كه داشتم در اطاق عمل غده ای از كله يك ‏جاكش در می آوردم، سر بلند كردم ديدم منوچ با لباس افسری روبرويم ‏ايستاده؛ گفتم منوچ چرا« گان » نپوشيدی؟ خنديد! خيالات برم نداشته ‏عزيزكم، باوركن منوچ همه جا با من است، حتی توی اطاق خواب زنم. با ‏فخری، توی اطاق خواب دراز كشيده بوديم، چشم باز كردم ديدم منوچ ‏صندلی گذاشته روبروی تخت نشسته. از روی تخت بلند شدم، خيره ‏نگاهش كردم و گفتم بابا  نوكرتم، چاكرتم، رفيقمی، تا آخر هم پات می ‏مونم، برات می ميرم، خاك پاتم، زمين زير پای گربه تم، ولی خوش غيرت، ‏تو اطاق خواب زن من چه می خوای؟
نفرتبارترين نگاه های عالم را به من انداخت، در را باز كرد و رفت. يك ‏لحظه بعد مسلمم شد كه با حرف هايم مفهوم آسمانی رفاقت را گه مال ‏كرده ام، دنبالش دويدم، دير شده بود. ‏
‏ همه اين حرفها را، فخری هم شنيده بود، زنگ زده بود به محسن كه ‏بيا قاسم خيالاتی شده – ساعتی بعد محسن با كيفش آمد – من در آشپز ‏خانه بودم بی خبر از همه جا. به محسن خوش آمد گفتم، دقايقی بعد ‏محسن گفت بگو ببينم از كی اينطوری شده ای؟ چنان نگاهش كردم كه ‏ديد جای ماندن نيست، كيفش را جاگذاشت و فرار كرد. دنيای گه را می ‏بينی؟ روزگار رجاله ها را تماشا می كنی؟ دست مريزاد!  مملكت را چنان ‏به گه كشيديد كه شخص كه چه عرض كنم چارپايی مثل محسن، كه ‏هفت هزار طويله پر و پيمان نره الاغ است، آمده ابول را معالجه كند، بابا ‏دست خوش! ‏
امروز عصر نجف از داخلی اومد تو بخش اعصاب. كليد ماشينم را ‏خواست. گفتم خير باشه! گفت: خيرتر از اين چيه! يه عرق مشت مكزيكی ‏رسيده ميذارمش صندوق عقب ببرش خونه واسه فردا شب. گل از گلم ‏شكفت! گفتم : حالا چرا فردا شب، مگه امشب چشه؟  گفت: امشبی را ‏خودت  بگير، كيشيكم!‏
كارم تمام شده بود و هنوز نجف كليد ماشين را بر نگردانده بود، چاره ‏ای نبود، رفتم طرف محل كارش، او را پيدا كردم، خيلی مودبانه و جدی ‏گفتم: نجف جون! كليد ماشين منو لطف كن می خوام برم خونه. گفت ‏بسيار خوب، اين كليد ماشين منه، می تونی با ماشين من بری. گفتم: آخه ‏قربونتم نمی شه كه. ‏
‏-كی نمی شه، چی نمی شه، عرق می مونه برای فردا   شب .‏
‏ - عرق ؟ عرق چيه ؟  من كلی وقته لب روش نگذاشتم «و شروع كردم كه ‏پيراهنم را از توی شلوار در آورم كه مثلا بگويم اينجای شكمم درد می كند ‏و اصلا عرق نمی توانم بخورم» ‏
‏- به خودت نگا كردی؟ بزن تو شلوار آن پيراهن صاحب مرده را، من توی ‏بخش آبرو دارم،  عمله!‏
‏- نوكرتم!‏
‏- از قيافه ات پيداست نمی خواد بگی! ‏
‏- بابا، پالتو را می خوام از تو ماشين بردارم!‏
‏- شتر خودتی، تو اين گرما خر تب می كنه، تو پالتو با خودت آوردی، خر ‏گير آوردی؟
‏- بابا، مامان جون داده واسه فخری!  ‏
و تو می دانی كه نجف از فخری می ترسد؛ ديدم دل به شك شد و ‏رفت توی فكر، بعد از چند لحظه كليد را از جيب درآورد و داد به دستم و ‏گفت: برو پالتو را بردار بگذار توی ماشين من، كليد را دوباره برگردان.‏
طوری كه شاديم را در نيابد، كليد را كه گرفتم گفتم: مردكه حمال ‏حرف حاليش نمی شه! می خواستم راه بيفتم كه گفت:كجا؟ باهم میريم، ‏بند دلم پاره شد، ولی به ناچار راه افتاديم، نجف از جلو و من از دنبال. ‏رسيده بوديم به پله ها كه بلندگو با سه فوريت، نجف را به اورژانس ‏فراخواند، هی می گفت عجله كن، تصادفی آوردن، يالا بريم پالتو را بردار و ‏كليد را بده. رسيديم طبقه اول، پيچيدم طرف دستشويی، گفت كجا؟  ‏گفتم: بابا، تنگم گرفته، شاش دارم. حالا هی بلندگو نجف را می خواست. ‏نجف كه ديگر چاره ای نداشت و نمی توانست منتظر بماند، يك دوجين ‏فحش های چارواداری نوع اعلا نثارم كرد و راه اورژانس را پيش گرفت و ‏رفت. من هم از دستشويی درآمده با سرعت به طرف ماشين آمدم. سوار ‏شدم و مستقيما راندم طرف خانه، حالا توی اطاق كار نشسته ام، حدود ‏نصف بطری را خالی كرده ام. دو بار هم تا حالا نجف زنگ زده، به التماس ‏افتاده بود، من هم گفتم: صدات آشناست ولی به جا نمی آورم، تلفن را ‏قطع كردم.‏
الكل حالا بيشترين تاثير خود را در ژرفنای  رگ و پی ها و تار و پود ‏تن و جانم رسوخ داده است، اوج مستی و گرمای مطبوع الكل را در همه ‏قلمرو هستی خود احساس می كنم.‏
به چه دل می بستی اگر اين باده نبود؟‏
به چه رو می رستی اگر اين باده نبود؟‏
هی! ببر وحشی و تفنگ به دوش صخره های سنگی، مگر حقيقت ‏انگورستان ها و اين آب افسونبار، تو را از جادوی خود لبريز نكرده است؟ ‏پس ديگر چرا افسرده و غمگينی؟ ‏
لابد خيال می كنی ابول مست است، نه براركم! نه عزيزكم! ابول مست ‏نيست، ابول فقط می خواهد به بهانه مستی بی پرهيز و پروا ابول باشد، ‏تازه مگر چه عيبی دارد؟ وقتی كه من راستی راستی مستم، چه لازم كرده ‏كه وانمود كنم مست نيستم؟ ها؟ چه لازم كرده ؟ الان هم فخری مياد تو. ‏اولين حرفی كه ميزنه: قاسم جون باز هم كه مست مستی! ‏
آنوقت من هم ميگم، آره عزيزم، مستِ مست، باز هم ابول مست كرده، ‏باز هم می خواد آواز بخونه كه: آی .....‏
آی امان .....سرم خوش است و به بانگ بلند می گويم ..... كه من ....‏
چی؟ سرت خوش است؟ هی عمو خوابی يا بيدار؟ سرت كجاش ‏خوشه؟ ديوث سرت كجاش خوشه؟ بیشرف سرت كجاش خوشه؟ بالادست ‏اين مصيبت، ديگه چی مي تونه باشه؟ اينو آدم به كی بگه؟ تازه كی باور ‏می كنه؟ ‏
می خوام جگرت را آتش بزنم، گاهی از خودت سئوال كردی، چه ‏كسانی هستی منوچ را ربودند و به بازار سياه نيستی پرتاب كردند؟ ‏
ليل كه بوديم اين حرف ها كه می زدم كله ات گر می گرفت، در چه ‏حالی؟ دروغ می گويم؟ ‏
نه عزيزكم، دوستت دارم نمی خواهم حديث فتنه دوران را به گردن تو ‏بياندارم، جگر تو اگر آتش بگيرد جگر ابول آتش گرفته، خاری اگر به پای ‏تو بنشيند، آن خار به قلب ابول فرو رفته، راستش مستم و  ابول بايد در ‏مستی پاچه يك نفر را بگيرد و چه كسی بهتر از تو. ولی يك چيزی، اين ‏چه حال و حكايت است كه مستی پيش از اين، بسيار خوش تر از اين بود.‏
حس می كنم كه می خواهم با شدت تمام، از عمق جگر نعره بزنم، ‏بغضی از درون و بيرون گلويم را چنگ انداخته، باور كن اشكم سرازير شده ‏است، آش كشك خاله است.‏
وای كه اگه شماها نبوديد چطوری زندگی می كردم، اون موقع اين ‏زبون لعنتی كی حاليش می شد؟  تصور نبودن شما ها پشتم را به لرزه در ‏مياره، به خودم می گم اگه منوچ رفت بقيه مون هستيم.‏
‏- بی شرف ها، ناكس ها، شريك های دزد و رفيق های قافله، تف به ‏روح و روی همه تان، جانی های مادر سگ جاكش، خرس ها، كفتارها، ‏گرازها، لاشخورها! از پك و پوز كريه و نفرت انگيز همه موجودات دو پا ‏بيزارم، پا اندازهای بی چشم و رو! انی های بی آبرو! فرمان قتل منوچهر را ‏تنها موسوی تبريزی صادرنكرد. همين پابرهنه های جنده ....  مورد حمايت ‏حضرتعالی نيز هورا می كشيدند، قرمساق های نمك به حرام.‏
بعد از منوچهر تو نيز غايب شدی، يعنی اينجا نبودی كه بدونی من ‏چی كشيدم. سگ روزگارش بهتر از من بود، چرا؟ برای اينكه آقا هوس ‏كرده بره دنبال  به قول خودش مبارزه؟؟ ‏
الان مهناز زنگ زد، نامه را تا اينجا براش خوندم، اينقدر گريه كرد و ‏قسمم داد كه تا همين جا كافيه بيشتر ناراحتت نكنم. می گفت ما اينجا ‏دورهم هستيم، اون تك و تنها افتاده اون طرف دنيا. به جای اينكه محيط ‏شادی براش درست كنيم بيشتر ناراحتش می كنيم، گفت به مجرد اينكه ‏رضا ماشينش را بياره، مياد اينجا، منم زود نامه را تموم كنم كه اگر اومد ‏نمی گذاره بنويسم.‏
خيلی خوب بگذريم، حالا بيست و خورده ای سال از اون واقعه ‏گذشته، تازه به خودم می گم، هی ابول گه! خيلی احساساتی نشو! تا دنیا ‏دنيا بوده اوضاع از همين قرارها بوده، منتها اسم ها و عناوين فرق می ‏كرده، اصل و اصول قضايا هيچ وقت، هيچ جا، هيچ فرقی نداشته است و ‏ندارد و نخواهد داشت و اصل و اصول قضايا، هميشه همه جا، قضيه داشتن ‏و نداشتن بوده است، زورمندی و ناتوانی، همين و همين و ديگر هيچ! و ‏ديگر هر چه باشد شكل و شمايل هايی ديگر از همان اصول است كه گاه ‏عنوان عدالت اجتماعی پيدا می كند، گاه عدالت جهانی، گاه آزادی خواهی ‏و از اين قبيل مزخرفات. اين هم هست كه ناتوان ها به جان بيايند، هم ‏داستان شوند و نگذارند مادرشان گاييده شود كه اين هم باز شكل ديگری ‏از همان است كه گفتم. يعنی تواناشدنی ناتوان و نوبت می رسد به گاييدن ‏توانايان قبلی كه حالا ناتوانند، اينطور نيست؟ می بينيم كه باز اصل قضايا ‏فرقی نكرد. خوشت می آيد ابول فلسفه هم می داند!‏
وقتی هنوز نيامده بودم «ليل» از تو در رويا موجودی ساخته بودم ‏درست مثل خودم. راستش وحشت داشتم ببينمت، می ترسيدم كه ‏يبوست مغزی مزمن سابقت معالجه نشده باشد. ولی در ليل، گفتم ابول ‏می بينی، طرف آدم شده، يعنی روزگار آدمش كرده، ولی چه دير! يادت ‏می آيد وقتی من و منوچ باهات حرف می زديم خيال می كردی، گه ‏افلاطون خورده ای و حرف ما با گوز خر برايت يكی بود. نمی خواهم قلبت ‏را بخراشم، می خواهم بدانی كه بعد از منوچ، بيست سال من چه كشيدم. ‏وقتی تو غايب بودی، در روزهای خرداد 60 وقتی اسامی اعدامی ها را ‏تلويزيون اعلام می كرد با هر اسمی كه خوانده می شد يك بار می مردم و ‏زنده می شدم، می دانی اينها يعنی چه؟ دلهره! دلهره! دلهره، دلهره ی ‏مدام.‏
با اينهمه، همه اينها تحمل پذير بود و هست، می دانی چرا؟ برای ‏اينكه هستی، زنده ای!  ‏
لااقل حالا ديگه به فكر ما باش. چند بار تا حالا به تو گوشزد كرده ام ‏كه بابا بتمرگ توی خانه ات نمی خواد رانندگی کامیون بکنی، ولی مگه تو ‏گوش تو فرو ميره، چند بار تا حالا گفتم بابا تا هفت پشتمون هم كه ‏بخوريم داريم ولی تو توی اتوبانها به تریلی گاز می دی، هيچ فكر كرده ای ‏كه اگه بلايی سرت بياد، ديگران چی می شن؟لابد برات مهم نيست! ‏همينطور كه تا حالا نبوده. گوش كن ببين چی ميگم، ما تحمل هيچ گونه ‏مصيبتی نداريم. هر گهی می خوری بخور! ولی زنده باش!‏
‏ ‏
الاهی قربونت برم من مهنازم. ايستاده بود بالا سرم تا تايپش كردم ‏نمی دونم چی شده، حالا رفته دستشويی، گفته دست نگه دار تا برگردم. ‏فخری تو اون اطاق داره گريه می كنه. نجف كيشيكه، ترانه هم الان مياد، ‏يه شيشه پر مشروب خورده، هيچوقت ايجوری نمی شد، ترا خدا تو به دل ‏نگير، ترا خاك منوچهر به دل نگير، می رم خونه برات نامه ميدم. اومد، ‏داره داد می كشه، خدايا چه كار كنم. هرچه بگه بايد بنويسم.‏

يادته می گفتی دنيا به قهقرا بر نمی گردد، خسته نباشيد، می خوام ‏سر به تن هيچ كدامتان نباشد، مرديد به درك، خيال می كنيد من از ‏مردن شما ناراحت می شم، كی از مردن من ناراحت شد كه من از مردن ‏شما، كور خوانده اید، جنازه همتون رو توی تابوت جلوم بگذارند چشمم ‏برای هيچكدامتان تر نمی شه. خيال می كنيد مستم، نه؟ كافيه، ترانه ‏شنيده كه تو مردی، داره برات گريه می كنه! مهناز هم كه هم می زنه، هم ‏گريه می كنه. پس بفرما تو اين خونه عزاداريه. كافيه! كافيه!  ‏