دومینیک پرسید: چند سالش بود؟
گفتم: هفتاد سال.‏
با خودم گفتم همین که بشنود هفتاد سالش ‏بوده، خواهد گفت «روحش شاد» و پیش ‏خودش فکر می کند که زندگی اش را کرده بوده ‏و سپس پیگیرِ کارهای روزمره خواهد شد.‏

در اشتباه بودم.‏
گفت: جوان بوده، مگر بیمار بود؟
دیدم تعبیری که او از جوانی و پیری دارد با آن ‏چه در فرهنگ من است چقدر تفاوت دارد. برای ‏او هفتاد سالگی سنِ مردن نیست. تازه وقتِ ‏سفرهای دوران بازنشستگی و فراغت است. ‏دورانِ فعالیت های فرهنگی و غیره.‏
می دیدم در کشورهایی مثل ایران، چقدر مفهوم ‏سن مثل بسیاری دیگر از مفاهیم متفاوت است. ‏در آن جا همین که کسی پنجاه سالش می شود ‏دیگر در آخر راه است. دیگر باید به فکر عاقبتش ‏باشد. باید نماز و روزه اش را تکمیل کند. در 50 ‏سالگی اگر مادر بزرگ نشده باشد خیلی عجیب ‏و بعید به نظر می آید.‏
اما همکارم دنبالِ دلیلی بر افسردگی ام می ‏گشت. در حالی که قهوه ای به من تعارف می ‏کرد باز پرسید بیمار بود؟‏
گفتم: بکسالی می شد. اما پیش از این که ‏بیماری از پا بیندازدش جوان بود و فعال بود. ‏استخر می رفت. بیرون می رفت. خیلی« تکان ‏می خورد». ‏

گذاشتم « تکان خوردن» که اصطلاحی ‏فرانسوی است را با ذهنِ خودش تعبیر کند.  ‏
حتما در ذهن دومینیک وقتی زن هفتادساله ای ‏تکان می خورد، یعنی به دیدن موزه می رود، به ‏ته دانسان های انجمن های محلی می رود. با ‏همان انجمن گهگاهی در رستورانی غذا می ‏خورد و یا به نرماندی سفر می کند.‏
نگفتم که او « تکان می خورد» اما برای شرکت ‏در میتینگ های مختلف. برای آماده سازیِ ‏جلسات بزرگداشت روز زن و اول ماه می، برای ‏
شرکت در بحث و گفتگوهایی در رابطه با مسائل ‏ایران. ‏
او تکان می خورد اما نه برای دیدن نوه هایی که ‏نداشت، بلکه برای دیدنِ همه ی بچه هایی که ‏چون او، از «ایرانِ»شان رانده شده بودند و در او ‏مادرِ راه دورِ خود را می جستند. تکان می خورد ‏چرا که آگاه بود از همه ی جنایاتی که در ایران ‏می گذشت و او هیچ گاه بر آن ها بی تفاوت ‏نبود.  25 سال زندگی در تبعید، آتش نفرت او ‏را به رژیم فرهنگ ستیز و قرون وسطایی حاکم ‏بر ایران، سرد نکرد.‏
همکارم پرسید: چه نسبتی داشتید؟
در پاسخ به او همان حرف هایی را زدم که چند ‏وقت پیش از آن، وقتی به بیمارستان برای ‏ملاقاتش رفته بودم و از هم اتاقی اش که دائم ‏تلویزیون نگاه می کرد، آن هم برنامه های صد تا ‏یه غاز کانال 6 را ابراز خستگی کرده بود به ‏سرپرستار گفتم تا بتوانم برایش تقاضای یک ‏اتاق یک نفره بکنم.‏
گفتم: او رییس دبیرستان من بوده است. زنی ‏اهل مطالعه بود. زنی محترم که بسیاری از هم ‏
سن های من را تربیت کرده است و مدیون او و ‏زنانی چون او هستیم. ‏
دومینیک می فهمید که برای رییس دبیرستان ‏احترام قائل شدن، آن هم در سن من یعنی چه ‏اما نمی فهمید چرا این همه افسرده ام. برای ‏همدردی گفت که برایش بسیار پیش می آید ‏که با خوبی از یکی از معلم هایش یاد کند ولی ‏خوب زندگی است و مرگ برای همه است. ‏
لبخندی با دلتنگی زدم. به او نگفتم که او واقعا ‏رییس دبیرستان من نبود، اما چه اهمیتی ‏داشت؟ چرا که می دانستم دیگرانی را از محیط ‏های بسته ی فکری آن زمانِ ایران نجات داده ‏بود. به او نگفتم مبارز بود، تبعیدی بود، یکی از ‏شاهدین بخشی از تاریخ ایران بود، و تا آخرین ‏لحظه به باورهای خود که ضدیت با جهل و ‏دشمنی با عاملین جهل بود، وفادار مانده بود.‏
همکارم بیش از این سؤال نکرد چرا که مرا غرق ‏در اندیشه و اندوه می دید و حتما حدس می زد ‏
که در آن لحظه، پشت میز کارم نشسته ام ولی ‏بی شک ذهنم بسیار از آن جا دور است.‏
با پوران بودم که می رفت و تکه ای از هر یک از ‏ما را با خود می برد.‏
‏8 مارس 2007- پاریس‏