درد عضلانی

وجدی موواد‌: نویسنده و کارگردان تئاتر، متولد ‏‏1968 در لبنان است. او پیش از مهاجرت به ‏کانادا در فرانسه زندگی کرده است. در سال ‏‏2006 به عنوان بهترین نویسنده تئاتر فرانسه ‏زبان، برنده ی جایزه ی مولیر شد.‏
‎*****‎
آن چه بیشتر باعث درد می شود، ناگهانی بودن ‏این اتفاق است. به ناگهان و یک باره پل ها ‏خراب می شوند، پاها قطع می شوند، کودکان ‏گم می شوند، جاده ها ویران می شوند، ‏ساختمان ها فرو می ریزند، هواپیماها در آسمان ‏پیدا می شوند و فریاد است و فریاد. آژیر و ‏انفجار و دعاهای از سرناامیدی. آژیرهای بسیار ‏کوتاه، قلبی که می تپد، ترس بی اندازه، خواب ‏های نیمه کاره، طنز و شرم و خفت و خواری. ‏این هاهمه به ناگهان.یکبارگی. مثل دشنه ای در گلو.‏
روزها و روزهاست که در پی یافتن کلمات، بی ‏مقصد راه می روم. نمی خواهم سخنان کسانی را ‏که می گویند« کلمات از گفتن عاجز می ‏مانند...» بپذیرم، برعکسِ آنان سرسختی می ‏کنم. وقتی هیچ چیز برجا نمانده، هنوز کلمات را ‏داریم. اگر خودمان بگوییم که کلام از گفتن ‏عاجز است یعنی واقعا همه چیز از بین رفته و ‏سیاهی است و سیاهی.‏
باید گشت حتا اگر نتوان پیدا کرد. به دست های ‏خود نگاه کردن و در رگ ها و عضلات خود، در ‏بازوان خود ناممکنیِ هر عملی را دیدن. باید ‏مشاهده کرد و با خود بی رحم بود و به خود ‏گفت: هیچ کاری از من برنمی آید. نمی دانم چه ‏کار کنم. خود را عاجز می یابم. نمی توانم جز ‏انتظار کشیدن و مشاهده ی خرابی ها کاری بکنم.‏
احساس می کنم از آن زمان که مشغول دیدن ‏جام جهانی بودم قرنی می گذرد، آن زمان که ‏دلم برای زیدان و اکیپ فرانسه می لرزید. گل ‏هایی که به برزیل، پرتقال، اسپانیا می زدند را ‏می شمردم و هنوز جام جهانی تمام نشده، این ‏دشنه در حنجره ام!‏
از آن زمان تعداد مردگان را در مسابقه ای ‏کابوس وار می شمارم که قانون بازی اش 316 ‏در مقابل 48 ( بیلان 15 ژوییه)، است. جمعی ‏جهنمی، خون در مقابل خون، بدون بازیِ ‏برگشت، بی امکان اعاده ی جان های از دست ‏رفته، همه ی زندگی های نابودشده، مردگان. آن ‏ها مردند. مصطفی، سمیر، سارا، زان، عبدالوهاب، ‏استر، اسحاق و ناجی تبدیل به اعدادی شده اند، ‏درست مثل 1-0 مسابقه ی فرانسه-برزیل. ‏فاجعه است، فاجعه.‏
آیا می توان با حروف گریست؟ با الفبا، الف بای ‏عرب، با الف و ب، با آلفا و بتا؟ می توان برای ‏اختراع حروف در دوات منفجر شد؟ آیا می توان ‏حروف را گریست؟ پس در خیابان راه می روم. ‏به دنبال حروف می گردم، نه برای آرام کردن، ‏نه برای دلداری دادن. نه برای توضیح این ‏اوضاع، نه برای سخن گفتن از سیاست. ‏
نتوانستم به خبرنگاری که از من خواست موضعم ‏را در رابطه با اوضاع خاور میانه توضیح بدهم، ‏دورغ بگویم. گفتم چنان احساس ناتوانی می ‏کنم که دیگر این موضع نیست بلکه احساس ‏گرفتگی عضلانی است. ‏
‏ موضعی ندارم، طرفِ کسی نیستم، تنها به هم ‏ریخته ام، زیرا من تماما متعلق به این خشونتم. ‏به سرزمین پدری ام نگاه می کنم، به سرزمین ‏مادری ام و خود را می بینم. من نیز ممکن  بود ‏بکشم و جزء جبهه ی هر یک از دو طرف ‏درگیری باشم، شش طرف درگیری، بیست طرف ‏درگیری. من نیز می توانستم اشغال کنم و ‏بترسانم. ممکن بود مقاومت و یا از خود دفاع ‏
کنم.  و از همه بدتر، در هر طرفی که بودم می ‏توانستم کارهایم را توجیه کنم و علت های ‏رفتاری ام را اثبات کنم. ممکن بود کلماتی پیدا ‏کنم تا با آن ها بگویم تا چه حد مرا کشتار می ‏کنند، آنها تا چه حد مرا از  امکان زندگی آزاد ‏محروم می کنند.‏
این جنگ، منم. من خودِ این جنگم. یک « من» ‏غیرشخصی که خود را با هر فردی تطبیق می ‏دهد. تمام شب را راه رفتم. از شدت گرما تمام ‏شب را نخوابیدم و راه رفتم در پی یافتن کلمات. ‏کلماتی که بتوان با آنها ناگفتنی را گفت. زیرا ‏چگونه می توان نادیده گرفتن انسان، به دست ‏انسان ها را تعریف کرد؟ لرزان، لرزان. لرزانیم، ‏زیرا صدای زمانی را به گوش می شنویم که به ‏آن تعلق داریم.   ‏
تنها آنانی که در مرگ دشمنان خود اعلام ‏پیروزی می کنند از این ویرانی احساس سعادت ‏و شادی می کنند. من از آنان نیستم! اگرچه ‏همه چیز چنان است که من نیز مانند آنان ‏باشم. و سوال، دقیقا همین جاست، چه باید کرد ‏تا در این دام نیفتاد؟ چه باید کرد تا از انجام ‏سیاستی ممانعت کرد که ما را به بحث هایی می ‏کشاند که به نفرت از یکدیگر ختم می شود؟
دلم می خواست دیوانه می شدم، نه برای فرار از ‏واقعیت، بلکه برای این که خودم را شعر مطلق ‏اعلام کنم. ‏
دلم می خواهد کلمات را از خاک بیرون بیاورم ‏چرا که نمی توانم مردگان را دوباره زنده کنم. از ‏ویرانی نمی ترسم، اشغال کشورم نیز مرا نمی ‏ترساند، چرا که مردمم علیرغم همه ی ناامیدی ‏شان امیدوارند، و شما فردا خواهید دید که ‏شروع می کنند بر پنجره هاشان شیشه ‏گذاشتن، و درختان زیتون را دوباره کاشتن. و ‏علیرغم رنج بی حسابشان، در مقابل زیبایی ها ‏لبخند بر لب آوردن. بزرگ اند. ‏
جاده ها ویرانند؟ بسیار خوب، دوباره ساخته ‏خواهند شد. و کودکان، علیرغم غم غیرقابل ‏تحمل مرگشان از جانب پدر و مادرها، باز هم ‏زاده خواهند شد. در این لحظه که من برای شما ‏می نویسم، مردم در حال عشقبازی اند.‏
آنها را می شناسم. آنها برای پیروز شدن راهی ‏پیدا کرده اند که از باختن می گذرد. این راه از ‏هفت هزار سال پیش شروع شده است. ارتشی ‏که سرزمین مرا اشغال کرده بالاخره روزی ناچار ‏به ترک این کشور می شود و آن روز، روز جشن ‏است. و خواهید دید فردا جنگ دیگری خواهد ‏آمد و جای جنگ امروز را که اذهان ما را ‏مشغول کرده است خواهد گرفت. سوء قصدها و ‏ویرانی های دیگری در پی خواهند آمد.‏
اما از همه وحشتناک تر، وضعیت سیاسی منطقه ‏نیست، بلکه وضعیتی است که هر یک از ما را ‏وادار به انتخاب میان کینه و یا دیوانگی می کند.‏
‏    ‏
‎*                                                               ‎
بخشی از برخورد تمدن ها‏

بمب ها همانند دیالوگ به شکست خواهند ‏انجامید. تنها راه برون رفت از این بحران این ‏است که هر یک از اردوگاه های متخاصم از خود ‏انتقادکند.‏
ظفر سنوکاک: متولد آنکارا در سال 1961 می ‏باشد. او از سال 1990 در برلن زندگی می کند ‏و همراه شغل مترجمی به خلق آثار خود به ‏عنوان رمان نویس ادامه می دهد. ظفر سنوکاک ‏به زبان آلمانی می نویسد.‏
                                                                           برگرفته از :دی تسایتونگ ، برلن
‏ ‏
‎*****                                                        ‎
شاید به نظر غم انگیز بیاید، اما جنگ در ‏خاورمیانه در مقایسه با آن چه در عراق و یا ‏افغانستان می گذرد، صحنه ی کم اهمیت تری ‏است.‏
جنگ مدت های مدیدی است که جهانی شده ‏است. جنگ جهانی سوم است که کسی نمی ‏خواهد نامش را ببرد. اغلب نیروهای متخاصم ‏هنوز کاملا مسلح نیستند. در نتیجه از کلمات و ‏تصاویر استفاده می کنند. هر جنگی ابتدا در ‏اندیشه می گذرد. در سرمان است که اول ‏دشمنی را انتخاب می کنیم. احساس تهدید را ‏در اندیشه مان رشد می دهیم، مرزها را در ‏سرمان ایجاد می کنیم. و طرف های درگیر، ‏بهانه به دست هم می دهند: رییس جمهور ایران ‏جهودکشی را نفی می کند، ایالات متحده به زور ‏می خواهد معیارهای ارزشی خود را در عراق ‏پیاده کند و با متحد قدیمی خود، ترکیه به هم ‏می زند. اسراییل جنگ به حق خود علیه حزب ‏اللهی ها را به لبنان می کشد و جوانه های ترد ‏دمکراسی لبنان را زیر پا لگدمال می کند. ‏
خلاصه، «جنگ جهانی سوم»درگیری ای است ‏میان دمکراسی های غربی با مسلمانانی که در ‏سیاست بسیار رادیکال اند و خود معترف بر ‏تروریسم و خشونت اند.‏
در این میان، دولت هایی که در سرزمین های ‏اشغالی به شیوه ی دمکراتیک انتخاب شده اند ‏نه تنها در کنار غرب قرار نگرفته اند بلکه خود ‏جزء رژیم های سرکوبگر منطقه اند. دمکراسی ‏دیگر یک ایده آل و وعده نیست، بلکه تهدیدی ‏است، ماشینی استکه افراطیون رابه قدرت می رساند.‏
البته که توضیحی برای این شرایط بن بست ‏وجود دارد. می توان از مجرمین و یا مقصرین ‏درجه دومی نام برد، اما این کار جز این که ثابت ‏کنیم ما حق داریم و یا تخاصم بین رقبا را زیاد ‏کنیم چه فایده ای دارد؟ آیا آمریکایی ها بر تاثیر ‏کارهایی که در ایران طی سال های 1950 با ‏سرنگون کردن مصدقِ میانه رو و بر سر کار ‏آوردن شاه کردند واقفند؟ رفتار امروزی شان ‏گواه بر این است که نه، آگاه نیستند. چه کسی ‏اسحاق رابین را کشت؟ قاتل او آیا یک تروریست ‏مسلمان لبنانی بود؟ ‏
افراطیون همیشه عادت دارند افراطیونِ اردوگاه ‏مخالف را به عنوان مجرم نشان دهند. نتیجه اما ‏همیشه جنگ است. اما این امر علتِ به قدرت ‏رسیدن و محبوبیت افراطیون در کشورهای شان ‏را توضیح نمی دهد. ‏
بی شک اسراییل در تعادل قوای کنونی در خطر ‏است. اسراییل فقط از شکست نظامی خود ‏نیست که می ترسد بلکه نفی کامل وجودی اش ‏را محتمل می بیند.‏
این اندیشه روز به روز پارتیزان های زیادتری ‏پیدا می کند و بعضی از  رژیم های وابسته ی ‏منطقه را بی ثبات می کند. اما چه کسی جای ‏آن ها را می گیرد؟ احتمالا سیستم های به ‏مراتب وحشتناکتر که تحت پوشش اسلام عمل ‏خواهند کرد. طالبان پیش نمونه ای از این گونه ‏دولت ها را به دست دادند.‏
احزاب شیعه، افراطیون مسلمانی هستند که با ‏دلارهای نفتی، بسیار ثروتمندند و از دستگاه ‏های فشار کشوری بسیار سازمان یافته (مثل ‏ایران) بهره مندند. این مسئله تنها کابوس غرب ‏نیست که شاهد تهدید منافع اش در منطقه می ‏باشد. این وضعیت کابوس تمام انسان هایی است ‏که خواهان آزاد زندگی کردن اند.‏
اما چطور می توان این افراط گرایی مسلمان را از ‏صحنه پاک کرد؟ با بمب های بیشتر؟ با دیالوگ؟
بمب و دیالوگ تاثیرات محدودی دارند. بمب ها ‏تنها تاثیری که دارند، اگر نخواهیم از رنج های ‏انسانی ای که ایجاد می کنند سخن بگوییم، این ‏است که صف طرفداران افراطیون را طولانی تر ‏می کنند. شاید میلیس های حزب الله بگذارند ‏خلع سلاح شوند، اما چطور می شود میلیون ها ‏انسان را خلع سلاح کرد؟ و اما از طرف دیگر تا ‏وقتی که دیالوگ محدود به افرادی شود که به ‏دقت انتخاب شده اند و در سالن های هواکش ‏دارِ کنفرانس ها صورت می گیرد، تاثیرش ‏تصوری بیش نخواهد بود.‏
چرا هیچ یک از طرفین، میان صفوف خود ‏دیالوگی باز نمی کنند، دیالوگی به شکل انتقاد ‏از خود؟  چه وقت از دولت آمریکا برای جنایاتی ‏که در عراق مرتکب شده و هنوز هم می شود ‏حسابرسی خواهد شد؟ چنین رفتاری آیا ارزش ‏های غرب را قدرت می بخشد و یا تضعیف می ‏کنند؟ چرا حرف های رییس جمهور ایران در ‏میان آخوندهای رژیم  اش همان ضدیتی را ‏ایجاد نمی کند که در غرب ایجاد می کند؟ ‏
چرا دمکراسی هایی با گرایش لیبرال حس می ‏کنند به حال خود گذاشته شده اند؟
مسئله بر سر اولین شرط دیالوگ و تبادل نقطه ‏نظرات و ارزش هاست. اما امروزه این ها به نظر ‏خیلی ساده لوحانه می آید. نه دیالوگی وجود ‏خواهد داشت و نه پلی. تنها وحشی گری جنگ ‏خواهد بود و تخریب.‏
ترک ها خود را در این بن بست می بینند. ‏شدت یابی جنبش های ضدیهود در کشور نگران ‏کننده شده است. تنها سیاست اسراییل زیر ‏سوال نیست، بلکه رابطه با غرب به طور کلی زیر ‏سوال است. در قبال نمونه ی عراقِ همسایه، ‏مردم بیش از پیش سیاست ایالات متحده در ‏خاور میانه را هم چون تهدیدی به شمار می ‏آورند. زبان دوگانه ی اروپا نسبت به ترکیه بی ‏تاثیر نبوده است. جریان های ملی گرا و اسلام ‏گرا از بحران اعتماد موجود، برای تحریک افکار ‏عمومی علیه غرب استفاده می کنند. و اما ‏دمکرات های با گرایش لیبرال نیز احساس می ‏کنند رهایشان کرده اند. دمکراسی های غربی با ‏خیانت به ارزش های خود اعتبار متحدین شان ‏را در دولت های قدرتمند فدا می کنند.‏
شاید لازم بودکه از ترکیه ی مسلمان یک ‏دمکراسی لاییک می ساختند تا خاورمیانه را ‏روی مسیر تغییر بیندازند و آن را در این جهت ‏برانند. کارسازانِ درگیری اما، تنها از منطق خود ‏اطاعت می کنند و می دانیم که هدف راه اندازان ‏جنگ هرگز سازندگی نبوده بلکه تخریب بوده است.‏
‏  ‏
‎*                                                            ‎
مرگ دمکراسی

با لبنان، مدل یک جامعه ی پلورالیست ‏است که ویران می شود.‏
آدونی: شاعر سوریه ای متولد 1930، که سال ‏های زیادی از عمرش را در بیروت سپری کرده ‏است و در حال حاضر مقیم پاریس می باشد.‏
‎*****                                                       ‎
با اشاره به درگیری بین اسراییل و اعراب و یا ‏منافع سیاسی غرب، به نظر می رسد مبنای ‏مشکل لبنان در موقعیت خاص این کشور در ‏منطقه می باشد: لبنان در منطقه، دارای بافت ‏فرهنگی و انسانیِ واحدی است که توسعه ی ‏دمکراسی را در زمینه ای ضددمکراتیک ممکن ‏می سازد. البته که این رژیم دمکراتیک همان ‏اندازه با تمام رژیم های عرب منطقه در تضاد ‏است که با رژیم اسراییل.‏
از یک طرف رژیم های به ظاهر دمکراتیک عرب ‏در اصل به دلیل برخوردشان به غیرمسلمان ها ‏رژیم هایی تئوکراتیک خواهند ماند، از طرف ‏دیگر اگرچه دولت اسراییل بر رژیمی پلورالیست ‏بنیان گذاری شده است ولی در عمل پروژه ی ‏دمکراتیک آن، با ادعای برتریِ قوم یهود که خود ‏را قومی منتخب و بدون تنوع و پلورالیته به ‏حساب می آورد در تناقض می باشد. در این ‏گوشه از دنیا، لبنانی دمکراتیک، از لحاظ انسانی ‏و فرهنگی می تواند دست درازیِ قاطعی به ‏قوانین جاافتاده در منطقه به حساب آید، ‏خصوصا که این دمکراسی بازتر  غنی تر و قانع ‏کننده تر می تواند نهایتا جذاب تر باشد.‏
در عمل، لبنانی که از آزادی اندیشه دفاع می ‏کند امکان رشد جامعه ی مدنی لاییک را فراهم ‏می آورد، این کشور می تواند در خدمت به ‏وجود آمدن دولتی باشد با معیارهای ارزشی ای ‏خالی از هرگونه اعتقاد مذهبی. دولتی که ‏شهروندانش آزاد باشند تا به مذهبی اعتقاد ‏داشته باشند یا این که بی مذهب باشند.‏
برای لبنان، این ویژگی همان اندازه نقطه ی ‏قوت است که نقطه ضعف. این ویژگی منشا ‏تاثیراتی نیز هست که در سیاست این کشور از ‏خارج اعمال می شود. نابودیِ امروز لبنان به ‏نوعی محرومیت تمامی منطقه است از این ویژه ‏گی، از این الگوی انسانی. ما از این پس شاهد ‏پسرفت تمامی منطقه به سه هزار سال پیش ‏خواهیم بود. خطری که امروزه منطقه ی خاور ‏میانه را تهدید می کند بازگشت به دوران ‏پیامبران، به دوران جنگ های مذهبی و ناامیدی ‏است. بازگشت به دوران جهل.‏
‏(برگرفته از سودویچ تسونگ- مونیخ)‏

                                                                ‎*‎

بالاخره ‏یک جنگ درست و حسابی

اتگار کرت: در سال 1967 در تل آویو به دنیا ‏آمده است. آثارش در میان جوانان اسراییلی ‏موفقیت چشمگیری دارد. سناریوی فیلم او برنده ‏ی جایزه ای مشابه اسکار در اسراییل شده است.‏

بعد از سالها جنگِ کم رنگ با فلسطینی ها، ‏اسراییلی ها از این که با دشمنی درست و ‏حسابی سر و کار دارند احساس آرامش می ‏کنند. متن زیر از اتگار کرت، یکی از نویسندگان ‏جوان اسراییل است که جزء پرخواننده ترین ‏نویسندگان در این کشور می باشد.‏
                                                                              برگرفته از نیویورک تایمز
‎*****                                                               ‎
دیروز به اداره ی کابل تلفن کردم تا با آنها دعوا ‏کنم، چرا که دوستی برایم تعریف کرده بود که با ‏آنها دعوا کرده و تهدیدشان کرده که اگر ‏رضایتش را جلب نکنند مشترک ساتلیت می ‏شود و کابل را پس می دهد. در نتیجه توانسته ‏از آن ها تخفیف بگیرد. « می بینی، 5 دقیقه ‏دعوا می کنی و کلی امتیاز می گیری.» ‏
ولی وقتی من همین حرف ها را به اداره ی کابل ‏گفتم، کارمند مربوطه گفت: «خجالت نمی ‏کشید. ما در جنگ هستیم و آدم های زیادی ‏دارند کشته می شوند، روی سرمان هر روزه ‏موشک می ریزند و شما سر چند سکه تخفیف ‏با من چانه می زنید.» این حرف ها تا حدی ‏درست بود و به همین دلیل کمی ناراحت شدم ‏و از رفتارم عذرخواهی کردم. ‏
عصر همان روز با راننده ی تاکسی که به بهانه ‏این که صندلی نوزاد در تاکسی اش ندارد نمی ‏خواست مرا سوار کند، این روش را امتحان ‏کردم. برخوردم تاثیر خودش را کرد و راننده با ‏عذرخواهی ما را سوار کرد. همین که راه افتادیم  ‏گفت: این بار یک جنگ واقعی است. و بعد از ‏کشیدن آهی با حسرت اضافه کرد: مثل آن وقت ‏ها، مثل قدیم ها.‏
از آن موقع، این جمله ی« مثل آن وقت ها» ‏یش در سرم زنگ می زند و تکرار می شود. یک ‏باره درگیری با لبنان را طور دیگری می بینم. ‏وقتی صحبت هایی که این چند روزه با دوستان ‏و اطرافیانم داشتم دوره می کنم، جملات آن ها ‏را که از نگرانی شان در مورد جنگ در لبنان، ‏برد موشک های ایرانی، توانایی احتمالی رهبر ‏حزب الله- نصرالله حسن- که می تواند هر جایی ‏در اسراییل، حتا تل آویو را بزند مرور می کنم، ‏متوجه می شوم هنگام ادای این جملات برقی از ‏شعف در چشمان گویندگان مشاهده کرده بودم.‏
نه این که ما اسراییلی ها از جنگ و مرگ ‏خوشمان بیاید، اما حسرت « آن وقت ها» یی ‏که شوفر تاکسی می گوید را می خوریم. سال ‏هایی که جای خود را به سال های خسته کننده ‏انتفاضه سپردند، به سال هایی که همه چیز نه ‏سیاه بود و نه کاملا سفید، بلکه خاکستری بود، ‏سال هایی که ما در مقابل یک ارتش مسلح ‏نبودیم بلکه با جوانانی مصمم که کمربند ‏منفجره با خود داشتند سر و کار داشتیم، سال ‏هایی که مفهوم شجاعت دیگر موضوعیت اش را ‏از دست داده بود و جایش را به صف های ‏طولانیِ زن های حامله ای که در حالِ زایمان ‏بودند و یا پیرزن هایی فرسوده در زیر آفتابِ ‏سوزان در نقطه های کنترل داده بود. ‏
ناگهان، با پرتاب اولین موشک ها، ما دوباره ‏احساس شناخته شده ی جنگ بیرحمانه علیه ‏دشمنی سرسخت که به مرزهای ما حمله کرده ‏است را بازیافتیم. دشمنی وحشتناک، نه دشمنی ‏که برای آزادی و خودمختاری اش مبارزه می ‏کند، نه دشمنی که ما را به لکنت می اندازد و ‏در میان مان دودستگی ایجاد می کند. دوباره ما ‏به درستیِ هدف مان ایمان پیدا می کنیم و ‏دوباره به سرعتِ نور به جرگه ی وطن پرستی ‏ای می پیوندیم که تقریبا فراموشش کرده بودیم. ‏دوباره تبدیل به کشور کوچکی می شویم که ‏کشورهای دشمن او را احاطه کرده اند و او برای ‏حفظِ خود می جنگد و نه کشوری قوی، نه ‏کشوری اشغالگر که ناچار است روزمره با ‏شهروندان بجنگد.‏
آیا عجیب است که همه مان، حتا زیرجلکی از ‏این وضعیت احساس رضایت کنیم؟ ایران را به ‏ما بدهید، یک تکه از سوریه را به ما بدهید، ‏نصرالله حسن را به ما بدهید ما آن ها را درسته ‏می دریم. ما با این که برای حل معضلات مبهم ‏اخلاقی با استعدادتر از دیگران نیستیم، اما ‏همیشه بلد بودیم چگونه در یک جنگ پیروز ‏شویم. ‏