همایون: کاملاٌ صحیح است. ولی پیش از این در ‏رابطه با سئوال قبلی، باید بگویم که شرطه دوم ‏اینست که نیروهای سیاسی، همه و یا دست‌کم ‏بیشترشان بگویند که مسئله‌ی اصلی امروز برای ‏آن‌ها حفظ ایران است. و این از همه چیز مهم‌تر ‏است. و در نتیجه ما نباید ناراحت بشویم اگر ‏بگوییم که در صورت حمله به ایران و یا تجزیه ‏ایران، ما در کنار جمهوری اسلامی هم حاضریم ‏قرار بگیریم. نباید بترسیم. این آخرین مطلبی ‏است که خلع سلاح می‌کند همه را. یعنی ‏امریکایی‌ها می‌فهمند که با ما هم طرف هستند. ‏همه باید بفهمند. شما می‌خواهید جمهوری ‏اسلامی را ضعیف کنید حالا پدر ایران را هم در ‏بیاورید؛ نه، نه، ما در این مورد با جمهوری ‏اسلامی منافع مشترک پیدا می‌کنیم. فقط در ‏این‌جا. اول باید این مملکت را نگهداشت. در ‏مورد سئوالی که مطرح کردید، خوشبختانه در ‏این زمینه اختلافی وجود ندارد. تا آن‌جا که ‏مربوط به حقوق مردم ایران است، زبان و یا هر ‏چیز دیگری که می‌خواهد باشد دیگر جای بحثی ‏وجود ندارد وقتی شما و دیگران می‌گویيد که ‏طرفدار اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاق‌های ‏آن هستیم؛ و حقوق دموکراتیک می‌خواهیم؛ ‏عدم تمرکز می‌خواهیم و مردم هر که را که ‏می‌خواهند انتخاب کنند که کارهایشان را اداره ‏کنند. من به شما سندی می‌دهم که بخشی از ‏منشور حزب مشروطه‌ ایران است؛ و در همین ‏زمینه است. ما از نظر سازمان‌های قومی به ‏عنوان مخالف‌ترینشان شمرده شده‌ایم، اگر این ‏سند را بخوانند - که بارها برای آن‌ها ارسال ‏کردیم و جوابی هم نداده‌اند- می‌بینند که ما در ‏هیچ موضوع اساسی یک ذره هم کوتاه ‏نیامده‌ایم. هر چه که در تصور می‌گنجد داده ‏شده است. فقط ایران یکی است و بیشتر نیست.‏
‏    ایران یکی بیشتر نیست با فدرالیسم ‏نمی‌خواند. فدرالیسم مقدمه‌ی تجزیه ایران است. ‏می‌خواهند به زور کشور را تکه تکه کنند و بعد ‏بیایند با هم یکی بشوند. و وقتی این تکه پاره‌ها ‏به اختیار خودشان یکی شدند با اختیار خودشان ‏هم روزی می‌روند.‏
آرش: در واقع شما موافق حق تعیین سرنوشت ‏هستید.؟ یعنی هر کس می‌تواند داوطلبانه ‏انتخاب کند که می‌خواهد به کجا تعلق داشته ‏باشد؟

همایون: تمام ایرانی‌ها، نه تنها یک تکه یا ‏گوشه‌ای از ایران برای خودش. مردم هر دهی ‏هم حق دارند در تمام امور خود آگاهانه انتخاب ‏کنند. شما نگاه کنید در ایران حدود شصت زبان ‏وجود دارد، نمی شود عده‌ای دور هم جمع شوند ‏و بگویند که ما می‌خواهیم تعیین سرنوشت ‏کنیم و یک حکومت فدرال هستیم. همه ایران ‏باید در این حق تعیین سرنوشت شرکت کند. ‏معیار، آزادی در بکار بردن زبان است. شما ‏می‌توانید به هر زبانی که دلتان می‌خواهد تکلم ‏کنید، کتاب چاپ کنید، رادیو داشته باشید ‏تلویزیون داشته باشید. ولی زبان نباید دیواری ‏بکشد بین انسان‌ها. ما سه هزار سال است که به ‏عنوان ایرانی در این سرزمین داریم با هم زندگی ‏می‌کنیم. ‏
آرش: شما احتمال می دهیدکه امریکا به ایران ‏حمله کند. و در ضمن معتقد هستید که در این ‏صورت باید در کنار جمهوری اسلامی از ‏سرزمین ایران دفاع کرد. در واقع در این ‏درگیری یا باید کنار امریکا بود و از حمله‌ی ‏نیروی خارجی دفاع کرد یا در کنار ارتجاعی‌ترین ‏حکومت قرن بیست و یکم یعنی جمهوری ‏اسلامی ایستاد و دفاع کرد؛ چنان که در جنگ ‏ایران و عراق اتفاق افتاد و ارتجاع داخلی تقویت ‏شد و دست به کشتارهای عظیم زد. به نظر شما ‏آیا می‌شود راه دیگری اتخاذ کرد؟

همایون: این کاری است که ما تا به حال انجام ‏داده‌ایم و بر ضد ارتجاع مبارزه کرده‌ایم. حالا هم ‏می‌گوییم ما با رژیم اسلامی مسئله‌ی وجودی ‏داریم. من از ریخت این‌ها بیزارم و از زندگی که ‏این‌ها می‌کنند بیزارم؛ از همه چیزشان، و در این ‏شکی نیست. ما راجع به یک موقعیتی داریم ‏صحبت می‌کنیم که بعداٌ ممکن است پیش ‏بیاید. الان مبارزه ما با این رژیم برقرار است. و ‏اصلاٌ عامل بوجود آمدن این بحران، خود رژیم ‏است. یک، به دلیل سیاست‌های تبعیض آمیز، ‏تمام مناطق ایران را آشفته کرده است. مردم به ‏حق، آن‌ها که در تبریز برای تظاهرات به ‏خیابان‌ها ریختند به حق بودند، آن‌ها که در ‏بلوچستان به خیابان‌ها ریخته‌اند و می‌جنگند به ‏حق هستند؛ نه این که من با جندالله موافق ‏باشم. در واقع مسئول تمام این بحران‌ها رژیم ‏جمهوری اسلامی است. علاوه بر این مسئولند ‏که این بحران اتمی را مصنوعاٌ راه انداخته‌اند و ‏دنیا را به هم ریخته‌اند برای این که بیشتر بر سر ‏کار بمانند و قدرت بیشتری پیدا کنند، با آینده ‏مملکت دارند قمار می‌کنند و این به جای خود ‏محفوظ است. ولی من هم در مقابل حرف آقای ‏مک‌کین می‌گویم: هر آپشنی، هر گزیداری بهتر ‏است از حمله‌ی نظامی به ایران. ‏
آرش: وقتی شما می‌گویید هر آپشنی بهتر از ‏حمله نظامی است در واقع با  تحریم اقتصادی، ‏موافق هستید. شما می‌دانید که در مورد عراق ‏هم همین کار را کردند و تحریم اقتصادی باعث ‏شد که صدام در مرحله‌ی اول تحریم را بهانه ‏قرار دهد و مردم را سرکوب کند؛ در اثر فشار ‏صدام، روحیه ای در مردم عراق به وجود آمد که ‏طرفدار دخالت ‌نظامی آمریکا درعراق شدند. ‏مردم، طرفدار بوش شدند و امید خود را برای ‏سرنگونی صدام، به قدرت نظامی آمریکا بستند ‏که امروز سرنوشت‌اش را می‌بینند. آیا امکان ‏دارد که همین اتفاق در رابطه با ایران نیز تکرار ‏شود؟

همایون: به نظر من تحریم به قدری آبکی و ‏ضعیف خواهد بود که قابل مقایسه با تحریم ‏عراق نخواهد شد؛ و آسیبی به جمهوری اسلامی ‏نخواهد زد. جمهوری اسلامی از هر راهی آن را ‏جبران خواهد کرد. فکر نمی‌کنم که مردم در ‏ایران، خواستار حمله امریکا بشوند بابت فشاری ‏که دارد تحمل می‌کند. ولی این هست که اگر ‏تحریم به جایی نرسید و اثر نکرد و حتماٌ هم ‏نخواهد کرد، آنوقت آن کسانی که می‌گویند ‏دیدید که چاره‌ای جز حمله نیست دست انها باز ‏می‌شود و خطر آن‌جاست.‏
آرش: همان‌طور که گفتید شما مخالف حمله ‏نظامی آمریکا به ایران هستید؛ نظر شما در مورد ‏کسانی که برای سرنگونی رژیم جمهوری اسلامی ‏ایران، موافق حمله‌ی آمریکا هستند چیست؟

همایون: اگر توجه کرده باشید نمی‌گویم تنها، ‏ولی مؤثرترین مقاومت در مقابل این افراد، حزب ‏مشروطه ایران و جنبش رفراندوم است. در هر ‏جبهه‌ای در مقابل این‌ها ایستاده‌ایم و می‌گوییم ‏کارهایی که این‌ها دارند می‌کنند و امتیازهایی ‏که می‌دهند به امید این که یک "پکج" ، ‏بسته‌ای را بردارند ببرند هر جایی که دلشان ‏می‌خواهد تحویل بدهند، این ها با آینده ایران ‏بازی می‌کنند و نمی‌گذاریم؛ محال است که ‏بگذاریم. هر کس دست از این کارها بردارد با او‌ ‏همکاری می‌کنیم. تا زمانی که این‌ها دست به ‏چنین کارهایی می‌زنند، جلویشان خواهیم ‏ایستاد و نمی‌گذاریم قدمی بردارند.‏
آرش: در سئوال اول نیز به نوعی اشاره کردم که ‏حمله‌ی نظامی اسرائیل به فلسطین و لبنان، در ‏دنباله طرح خاورمیانه بزرگ که از مدت‌ها پیش ‏در دستور سیاست خاورمیانه‌ای آمریکا قرار ‏داشته است، صورت گرفته است؛ کشته شدن ‏حریری، خروج 30 هزار سرباز سوریه از لبنان، ‏همه دنباله طرحی است که می‌خواهند در رابطه ‏با ایران پیاده کنند. از طرفی هم جمهوری ‏اسلامی ایران از این مسئله استفاده کرده بود و ‏با تقویت حماس و مجهز کردن حزب‌الله لبنان ‏به موشک‌های ساخت ایران، قصد داشت به ‏کمک سوریه در بازی سیاسی منطقه، سهم و ‏نقش زیادتری ایفا کند. و اسرائیل هم به دنبال ‏منافع تجاوزگرانه خود از شرایط استفاده کرد و ‏با حمله به لبنان و فلسطین، دوباره سال‌ها لبنان ‏را به عقب برد. و حق السکوت سوریه نیز ‏پرداخته شد. به نظر شما در رابطه با مسئله‌ی ‏خاورمیانه، چه سیاستی را باید پیش برد؟

همایون: آن‌چه اتفاق افتاد اين بود: اسرائیلی‌ها ‏و امریکایی‌ها، نگران این 17 هزار موشک و ‏راکتی بودند که جمهوری اسلامی در لبنان ‏مستقر کرده بود. این یک تهدید مستقیم در ‏رابطه با اسرائیل بود که مبادا دست از پا بر علیه ‏جمهوری اسلامی خطا کند. این تهدید برداشته ‏شده است. در نتیجه خطر حمله به ایران ‏مقداری افزایش یافته، برای این که قدرت ‏بازدارنده جمهوری اسلامی در لبنان ضعیف شده ‏است. از آن طرف هم سوریه می‌خواست که ‏دوباره برگردد. می‌خواست با کمکی که به ‏حماس و جمهوری اسلامی می‌کند در سیاست ‏لبنان تأثیر بیشتری داشته باشد. حزب‌الله در ‏تدارک یک کودتا گونه بود برای کنترل کامل ‏لبنان. و این برای آن‌ها یک زورآزمایی بود که ‏فکر می‌کردند که می‌برند و از آن استفاده ‏می‌کنند و دوباره تسلط سوریه را برقرار می‌کنند. ‏از این بابت شکست خوردند. از نظر نظامی به ‏نظر من وضع ما خطرناک شده است. هر چند ‏خوشحالم که از نظر سیاسی و دیپلماتیک دست ‏نظامی جمهوری اسلامی ضعیف شد. پیروزی ‏دیپلماتیک و شکست نظامی هر دو برای ایران ‏پیامدهایی خواهد داشت.‏
آرش: جمهوری اسلامی دست از سیاست‌های ‏ماجراجویانه خود بر نخواهد داشت و مرتب نیز ‏در حال تهدید کردن است. اسرائیل و آمریکا نیز ‏به دنبال طرح از پیش نوشته‌ی خود هستند. ‏همان طور که گروگانگیری دوسرباز اسرائیلی ‏ظاهراٌ بهانه‌ای شد برای حمله‌ی اسرائیل به ‏لبنان.‏