باید قاطع ایستاد و از اصول دفاع کرد. من همین جا بگویم، موضع من و سازمانی که من به آن تعلق دارم، در ‏مورد موج اول کشتار ( که مسئولان و سردمداران رژیم سابق بود ) ما جزو کسانی نبودیم که هل هله می کردند، ولی در ‏مجموع تأیید می کردیم. ولی حالا فکر می کنم که آن موضع اشتباه و نادرست بود. خیلی روشن، ماامروز اصلاٌ معتقد هستیم ‏که اعدام باید برچیده شود. همان موقع معتقد بودیم و اکنون هم معتقدیم که شگنجه نباید باشد. بنابراین اگر یک ژنرال ارتش ‏شاهنشاهی را شکنجه میدادند ما بایست اعتراض می کردیم. اگر نکرده ایم باید از کار خودمان شرمنده باشیم. به زبان مارکس ‏می گویم: شرم یک احساس انقلابی است. معمولاً انقلابی ها می توانند شرمنده باشند. ما بایستی در مقابل هر نوع شکنجه می ‏ایستادیم. بنابراین من معتقد هستم اگر زمانی که نصیری را شکنجه کرده بودند ، و قتی من خودم او را دیدم با سر باند پیچی ‏شده ، باید این بحث را بمیان می کشیدم. همین جا یادآوری کنم که اکثر مقامات رژیم شاهنشاهی باید محاکمه ومجازات ‏میشدند ، دست بسیاری از آنها به خون مردم و آزادیخواهان این کشور آلوده بود.اما محاکمات آنها میبایست اولاً علنی و ‏باحضور وکلای مدافع منتخب شان و برمبنای مدارک و اسناد روشن صورت میگرفت؛ ثانیاً هیچ گونه شکنجه جسمی و روانی ‏در موردشان نمیبایست اعمال میشد؛ ثالثاً نمیبایست اعدام میشدند.در واقع اگر دنبال انتقام جویی صرف نباشیم ( که نباید ‏باشیم )هدفِ مجازات و محاکمه جنایت کاران و چگونگی آن ، بیشتر درس آموزی و جلوگیری از تکرار جنایت خواهد ‏بود.چنین هدفی را از طریق احترام به حقوق انسانی متهم بهتر و روشن تر میتوان دنبال کرد.شکنجه و بی اعتنایی به حقوق ‏انسانی افراد چیزی است که طرفداران سوسیالیسم تحت هیچ عنوانی نباید تحمل کنند تا چه رسد به این که تجویزش ‏کنند.کسانی که بنیاد نظرشان بر آزادی و برابری عمومی انسانها گذاشته شده، بیش از هر جریان دیگر از بی احترامی به حقوق ‏فردی انسانی ضربه می بینند. فراموش نکنیم طبقه کارگر در هر جامعه طبقاتی بیش از طبقات بالا و مرفه از بی احترامی به ‏حقوق انسانی صدمه می بیند.اگر قرار باشد فقط عده ی معدودی و در موارد بسیار نادری شکنجه شوند،اکثر آنها از ما خواهند ‏بود و موارد نادر به سرعت به قاعده رایج تبدیل خواهد شد.در هر حال،  خیلی روشن معتقدم که ما باید از حقوق انسانی اعدام ‏شدگان و دستگیر شدگان دوره انقلاب دفاع می کردیم و اگر نکردیم باید شرمنده باشیم . آن کشتارها باید محکوم می شد. که ‏البته عده ای محکوم کردند. به هر حال بی اما و اگر میگویم که باید آن کشتار ها را محکوم می کردیم. اما در مورد آن دو دور ‏دیگر کشتار ، ما از روز اول در کنار قربانیان کشتارها بودیم و طبعاً آن را محکوم کردیم. در کشتار های سال 60 و61 علاوه بر ‏کمونیست ها و فعالان چپ ( که جای خود دارند )مخصوصاً لازم میدانم از فعالان مجاهدین یاد بکنم که شمارشان از دیگران ‏بیشتر بود و مظلومانه کشته شدند. صرف نظر از این که نظرمان در باره سیاست های مجاهدین و رجوی چه بود و چه هست،از ‏اینها باید دفاع میشد. این ها شهدای مردم هستند و باید از مظلومیت آن ها دفاع کرد. البته ما همان موقع هم قاطعانه آن ‏کشتارها را محکوم کردیم و خودمان هم جزو قربانیان بودیم.ولی همه باید این کار را می کردند و آن بخش از چپ که به ‏بهانه های به اصطلاح "ضد امپریالیستی" و غیره،با آن کشتارها مخالفت نکردند و بعضاٌ تأییدهم کردند- مثل حزب توده و ‏اکثریت و پیرامونیان آنها – کار بی شرمانه و جنایت کارانه انجام دادند و بیش از همه به اعتبار و آبروی چنبش چپ ضربه ‏زدند.چپ و هلهله کردن برای کشته های مردم؟! اگر شرافتی در آن ها باشد، باید از کارهای خود شرمنده باشند. ‏
در مورد موج بعدی کشتار در سال 67 نیز باید بگویم که اصلاٌ رژیم را خطری تهدید نمی کرد. منتها چون جنگ را باخته بودند ‏می ترسیدند.جالب است که در این مورداصلاح طلبان  حکومتی می گویند از کشتار خبر نداشتند که به نظرم دروغ میگویند. ‏اگر ما در خارج خبردار شدیم ممکن نیست که دست اندرکاران رژیم در داخل خبردار نشده باشند. فاجعه بزرگتر از آن بود که ‏اینان بی خبر بمانند.  و بی شرمانه تر از همه این است که بعضی از آنها هنوز هم میکوشند کشتارهای دهه 60 را مسکوت ‏بگذارند یا توجیه کنند.باید این جا یادآوری کنم که کشتارهای دهه 60 فقط به کشتار فعالان سیاسی خلاصه نمیشود. عده ‏زیادی از معتقدان به مذاهب دیگر را نیز بی رحمانه کشتند یا شکنجه کردند که مخصوصاً از شهدای بهائیان باید یاد کرد.من ‏اعتقادات مذهبی ندارم و بنابراین به چندو چون باورهای آنها کاری ندارم. اما تردیدی ندارم که اگر کسی حاضر میشود در دفاع ‏از اعتقاداتش از جان خود بگذرد، حتماً از شهدای راه آزادی است و به همه مردم تعلق دارد.  ‏
در یک کلام بدون دفاع از آزادی ها و حقوق افرادانسانی(تأکید میکنم ، منظورم همه افراد انسانی است ) محال است به آزادی ‏و دموکراسی و نظام اجتماعی قابل تحمل دست یابیم.در این جا بگذارید به گفته ی یکی از کمونیست های نامدار و یکی از ‏جان بدر بردگان کشتارهای استالینی ، ویکتور سرژ ،اشاره کنم که میگوید " به یاد داشته باشید دفاع از انسان را،احترام به ‏انسان را.به حقوق انسان، به امنیت و به ارزش او باید احترام گذاشت.‏
بدون اینها سوسیالیسمی وجود نخواهد داشت. بدون اینها همه چیز دروغ ، بی ارزش و در تباهی خواهد بود. منظورم از انسان ‏همه انسانهاهستند،حتی رذل ترین آنها،حتی اگر دشمن طبقاتی و پدر در پدر بورژوا باشند.هرگز نباید فراموش کرد که بالاخره ‏انسان انسان است."‏

در پایان میخواهم یادآوری کنم که علاوه بر سه دوره ای که شما اشاره کردید، دوران چهارمی هم در تاریخ سرکوب و زندان ‏های  جمهوری اسلامی وجود دارد که از سال 67 به بعد شروع میشود.در واقع جمهوری اسلامی بعد از کشتار 67 تصمیم ‏گرفت ، زندان سیاسی پر جمعیت و خیلی خشن به صورت فابل رؤیت و با نام و نشان نداشته باشد. بنابراین یک زندان سیاسی ‏نسبتاً جمع و جور در پیش صحنه درست کردند، که وضع آن مانند زندان های سیاسی پیش از سال 67 غیر قابل تحمل نباشد. ‏و عده ای از زندانیان سیاسی شناخته شده را( که به دلایل مختلف نام شان بر سر زبان هاافتاده و نمیشود مخفی شان کرد)در ‏آنجا نگهداری میکنند ،ولی زندانیان ناشناخته تر که در اقدامات توده ای بزرگ و یا خطرناک تر دستگیر میشوند ،در زندانها یا ‏بازداشتگاههایی نگهداری میشوند که عایق بندی شده اند و خبری از آنها به بیرون درز نمیکند یا بسیار جسته- گریخته درز ‏میکند. این دو سطحی کردن زندان ها به دستگاه های امنیتی رژیم امکان میدهد که با دست بازتری زندانی را شکنجه و تخلیه ‏اطلاعاتی بکنند و حتی بی سرو صداتر اعدام و سر به نیست نمایند. مثلاً در میان دستگیری های وسیعی که در حرکت های ‏توده ای چند ماه پیش آذربایجان صورت گرفت، عده ای به مکان های نامعلوم انتقال یافتند و دستگاه های امنیتی حتی از ‏دستگیری افراد اظهار بی اطلاعی کردند. همین طور در خوزستان و بلوچستان عده ای را به اتهام بمب گذاری و عملیات ‏مسلحانه به اعدام محکوم کرده اند و بعضی ها را اعدام کرده اند که مخالفان رژیم در داخل و خارج از کشور ،از چگونگی ‏دستگیری ، بازجویی و محاکمه آنها عملاً اطلاعات در خور توجهی ندارند. همین طور است عده ای از دستگیر شدگان حرکت ‏های اعتراضی گسترده مردم در کردستان. همه قراین نشان میدهد که شمار این گروه از زندانیان باید به مراتب بیشتر و شرایط ‏آنها به مراتب بدتر از آنهایی باشد که در زندان های سیاسی شناخته شده به سر میبرند.در دهه 40 اخوان ثالث در ارتباط با ‏کشتار وسیع دهه 30 در رژیم شاهنشاهی ، در شعری نوشت :" دارها برچیده، خون ها شسته اند ". همین را حالا میتوانیم در ‏باره سیاست جمهوری اسلامی در دوره بعد از 67 بگوئیم ، با این تفاوت که این بار دار ها و خون ها به سطح عایق بندی شده ‏تری منتقل شده اند. من فکر میکنم رژیم بعداز سال 67 به این نتیجه رسید که باید شکنجه و اعدام را به شکل ظریف تر و کم ‏هزینه تری سازمان بدهد تا نگذارد بازتاب سیاسی آنها در فضای عمومی کشور از حد معینی فراتر برود. حتی فکر میکنم ‏ماجرای قتل های زنجیره ای دهه 70 را در راستای همین سیاست میشود توضیح داد. در واقع اگر تشدید اختلافات درونی ‏حکومتی ها بعد از روی کار آمدن اصلاح طلبان نبود معلوم نبود رسوایی ناشی از آخرین سری قتل های زنجیره ای آن چنان ‏گسترده باشد و در همه دنیا و مهم تر از همه ، در خود کشور آن چنان تکان دهنده موج ایجاد کند. به همین دلیل ، فکر ‏میکنم اپوزیسیون باید روی این سطح عایق بندی شده سرکوب و زندان تمرکز بیشتری داشته باشد.  ‏