محمد رضا شفیعی کدکنی
‏[...] شخصیت اصیل و ممتاز او [فروغ فرخزاد] با ‏آخرین کتابش تولدی دیگر آشکار شد، و در این ‏کتاب با شاعری بزرگ روبه رو می شویم که بی ‏هیچ گمان، تاریخ ادبیات ایران او را به عنوان ‏بزرگترین زن شاعر در طول تاریخ هزارساله ی ‏خویش خواهد پذیرفت و در قرن ما یکی از دو ‏چهره ی برجسته ی شعر امروز خواهد بود. ‏
مرگ فر وغ فرخ زاد
‏ (برگرفته از: شهناز مرادی کوچی، شناخت نامه ی فروغ ‏فرخزاد، تهران 1379)‏

مایکل هیلمن
‏[...] حدس من این است که صدسال دیگر ‏شعرهای امثال «فتح باغ» جای محکمی در ذهن ‏و دل دوستداران شعر فارسی خواهد داشت چرا ‏که نوپردازی شعر فروخ زاد توسط راوی و گوینده ‏ای که از چهره ی خود ماسک دو حجاب را ‏برداشته و خود را به عنوان فرد نشان داده راهی ‏پر ثمر و حتی ضروری را هم برای شعر فارسی و ‏هم برای خوانندگان ایرانی گشوده است. [...]                                                             ‏فراخوانی بر فردیت: فتح باغ (برگرفته از: شهناز مرادی ‏کوچی، شناخت نامه ی فروغ فرخزاد، تهران 1379)‏

مهدی اخوان ثالث
‏[...] من معتقدم «تولدی دیگر» نه تنها برای فروغ ‏تولد تازه ای بود، بلکه مولود همایون شعر زنده و ‏پیشرو امروز ما و تولدی تازه برای شعر پارسی ‏است.‏
روشن ترین دلیل این ادعا، آنکه دست اندکاران ‏شعر جوان، همه آن چنان غرق در ماهیت این ‏تولد شده اند که گوئی برای خود ایشان زادنِ نویی ‏پیدا شده، شعر زمان ما را فروغ در عرض سال ‏هایی اندک، به شکلی شگفت آور و با قدرت و ‏جسارت تمام بدون هیچ تجهیز و سپاهی فتح ‏کرد.‏
‏«پادشاه فتح» شعر ما «نیما» بود و امروز یک فاتح ‏تازه پیدا شده است.‏
شیوه نگریستن این فاتح از جهت دیگر است. وی ‏با یک تصادف، شهر شعر را نگشود بلکه با آگاهی و ‏استحقاق کامل قدم به میدان نهاده، از همین ‏روست که فتح او عمر و دوام بیشتری دارد.                                                                                  ‏فاتح شعر امروز (برگرفته از: دکتر بهروز جلالی، فروغ فرخزاد ‏‏«جاودانه زیستن» در اوج ماندن، تهران 1377)‏

 م. آزاد
‏[...] در شعر فرخزاد به حسب دو «حالت» شعری- ‏دو شیوه ی تعبیر و بیان به هم آمیخته است که ‏در بعضی شعرها گاهی یکی بر دیگری غلبه دارد. ‏یکی همان بیان رهای خیالاتی و اعترافی که در ‏‏«وهم سبز» و «در غروبی ابدی» به صراحت ‏هست، و دیگر بیان «آن»- تأثر از دقت سریع و ‏آتی در اشیاء، خیره شدن و سریعاً تصویر دادن. .....‏
‏[...]‏
شعر فرخزاد چهره ایست در دو آیینه ی برابر هم- ‏به این معنی که تضادی نیست- یکی حدیث نفس ‏است، که همان بداهه سرایی های اوست و زمزمه ‏گری های او، در اینجاست که از عبور دو کبوتر در ‏باد سخن می گوید و روز ملول بیکاری. ‏
‏[...]‏
زبان دیگر، زبان حالات به آن معنی، مراد ما ‏نیست؛ بلکه زبان تأثرات است؛ زبان حساسیت ‏شدید. هر چه هست حساسیت و تأثیرپذیری تند ‏و بدوی است- و گویا شهودی است- که موجب ‏دقت سریع و غیر طبیعی در اشیاء می شود. به ‏حالت خیره شدن های در اشیاء. کشف رابطه ی ‏چیزهای ظاهراً بی ربط و بریدن رابطه های ‏‏«ظاهری» و ایجاد تداعی های تازه.‏
‏[...]‏
فرخزاد در راهی که رفته است، در کلمه ها و ‏فکرها، تازگیها دیده و رابطه ها کشف کرده که کار ‏اصلی و اصیل هر شاعر مستقلی است وگرنه کلمه ‏ها همان است که در کتاب ها می خوانیم و از لبها ‏می شنویم.‏
‏ (برگرفته از: زندگی و شعر فروغ فرخزاد «پریشادخت شعر»، ‏تهران 1376)‏

نادر نادرپور
‏[...] به گمان من: لحن زنانه ای که در متشنج ‏ترین برهه ی تاریخ ایران (سال های 1332-‏‏1340) از نای شعر «فروغ» برخاست و برای ‏نخستین بار در فضای سخن فارسی طنین افکند و ‏موجبات شهرت عظیم این شاعره را فراهم آورد، ‏همان عاملی است که فارغ از بُعد «زمان»، هاله ی ‏اسرار و جاذبه را بر اطراف نام و آثار «فروغ» پدید ‏آورده است.‏
توضیح عبارتی که گفتم این است که: اشتهار ‏‏«فروغ» مولود بیان مضامین بی پرده ی عشقی و ‏جنسی نبوده است، زیرا این گونه مضامین و این ‏نوع بیان را- نه همیشه، اما گاهگاه- از زبان ‏شاعران مرد و زن در سراسر تاریخ ادب فارسی ‏شنیده ایم و آنچه شعر «فروغ» بر ما عرضه کرده ‏است مضامینی تازه تر از آن ها که داشته ایم ‏نبوده، بلکه لحن او بوده است که هیچ یک از ‏شاعره های پیشین نداشته اند، چرا که همه ی آن ‏شاعره ها، حتی در اشعار عاشقانه و یا حدیث نفس ‏های «جنسی» نیز با لحن و زبان «مردانه» سخن ‏گفته اند. ....‏
‏[...] عقیده ی من در باره ی «فروغ فرخزاد» این ‏است که استعداد راستین او در پشت اسطوره ی ‏شخصیتش پنهان شده و اشتهاری که از این ‏اسطوره برخاسته، به مراتب بیش از استحقاق او ‏بوده است و به همین دلیل، در روزگاران آینده ‏کاهش خواهد یافت و این نکته را آشکار خواهد ‏کرد که اگر این شاعره در دام تظاهرات و ‏‏«تبلیغات روز» نمی افتاد و در زندگی طبیعی و ‏ادبی خویش بازیچه ی دست برخی از «رندان ‏قلمزن» نمی شد، شخص و شعرش را از مهلکه ‏هایی که فراراه خود داشت بهتر می رهانید.‏
‏[...] «فروغ فرخزاد»، نه تنها خود و سخنانش را ‏قربانی «اسنوبیزم» کرده، بلکه به دلیل شیوه ی ‏گستاخانه ی زندگی و اشعارش، تأثیری ‏‏«بازدارنده» بر نسل های بعدی گذاشته و راه ‏استقلال جویی را در قلمرو سخن، مخصوصاً بر ‏شاعره های جوان تر از خود- به جز تنی چند- ‏فرو بسته و گویی که «حرف آخر» را به ایشان ‏‏«هدیه» کرده است:‏
من از نهایت شب حرف می زنم/ من از نهایت ‏تاریکی/ و از نهایت شب حرف می زنم/ اگر ‏به خانه ی من آمدی/ برای من، ای مهربان! ‏چراغ بیار/ و یک دریچه که از آن/ به ازدحام ‏کوچه ی خوشبخت بنگرم.‏
و حال آنکه شعر او، یکی از پدیده های تاریخ ایران ‏است و بناگزیر، بُردی فراتر از این برهه ی زمان ‏نتواند داشت و پس از تغییر اوضاع محیطی که در ‏آن زاده شده است، فقط به اندازه ی ارزش ‏فرهنگی خود، تاریخ ادبیات امروز را خواهد ‏آراست.‏
فروغ در زیر نورافکن (برگرفته از: دفتر هنر، سال اول، شماره ‏‏2، نیوجرسی 1373)‏

محمد مختاری
‏[...] روشن ترین توان مایه در شعر فروغ که ‏فردیت او و فردیت ما را به یک تعمیم بشری ‏هدایت می کند، «بداهت» زندگی است. ذات ‏عاشقانه و زیبای حیات انسانی، گاه با شور و شوق ‏و گاه با دریغ، اما همواره با التهاب، رخ می نماید، ‏تا میزان نزدیکی و دوری خود را از آن بازشناسیم، ‏و دریابیم که تا چه حد دستخوش تیرگیهایی شده ‏ایم که جسم و ذهن ما را چنین زیر فشار خود ‏گرفته، و از حس شدید زنده بودن دور کرده است:‏
حرفی به من بزن
آیا کسی که مهربانی یک جسم زنده را به تو ‏می بخشد
جز درک حس زنده بودن از تو چه می ‏خواهد؟    ‏
‏                                                                               (ص47 ایمان بیاوریم)‏
فروغ از رابطه ی جسم به زنده بودن آدمی واقف ‏شده است. و زنده بودن مایه و اساس نگرش او ‏نسبت به انسان است. و پیش از هر چیز، از سمت ‏دیگر رابطه نیز، همین درک حس زنده بودن را ‏می طلبد. پرداخت فروغ به جسم در راستای ‏معرفت جسم است که ذات زایش در آن نهفته ‏است. عشق و زایش حتی در احساساتی ترین ‏نمودهای شعری او، در دوره ی نخستین نیز، از ‏هم جدا نیستند. این معرفت جسم از راه شور و ‏شوق زیستن و زنده ماندن به ادراک ذهن می ‏رسد، که خود باز برآمد معنوی همین جسم است.‏
همآغوشی، شفاف شدنِ نهایی این جسمیت و ‏ذهنیتِ وحدت پذیر است. از درون این شفافیت ‏نهایی است که وحدت آدمی در عشق تحقق می ‏یابد.‏
‏[...] شعر فروغ فرخزاد، در حد تحوًل خویش، ‏نموداری است از آرزوی رابطه ی بیواسطه در کل ‏زندگی، و بیان این که برقراری چنین رابطه ای ‏امکانپذیر است و می توان آن را درک و تصویر ‏کرد، و حتی بدان تحقق بخشید.‏
او هم این «رابطه» را کشف و طرح کرده است، ‏هم موانع آن را تا آن جا که دریافته تصویر کرده، ‏و به مبارزه طلبیده است، و هم شکلی از آن را در ‏حیات هنری خویش، و در انتظام تخیلش مجسم ‏داشته است. شعر او عرصه ی احساس همین ‏رابطه بیواسطه، و کوشش برای تبین و برقراری آن ‏است. یا فقدان این رابطه او را آزرده است، یا ‏دشواری ها و بازدارنده های ذهنی و عینی موجود ‏بر سر راه آن، او را به فریاد و فغان و اندوه تلخی و ‏نومیدی و ایمان و ستیز و تلاش، و ایثار واداشته ‏است. و با آرمان و آرزوی آن در شعرش، با ‏صمیمیت، با صراحت، و با مسئولیت، پیگیری شده ‏است. فقدان چنین رابطه ای گاه او را به تصور ‏‏«تنهایی ابدی» کشانده است، و او را به ادراک ‏‏«تنهایی اجتماعی» نزدیک کرده است. و گاه ‏احساس این که امکان بالقوه ی برقراری چنین ‏رابطه ای در آدمی هست، او را با ذات خلاقیتی ‏آشنا کرده است که در پیوند و حضور «دیگری» ‏نهفته است. یعنی کل حرکت او در یک تغییر ‏کیفی نسبی، از احساس رابطه به ادراک رابطه ‏است. از فقدان رابطه به ضرورت برقراری رابطه ‏است. از درگیری و ستیز با فاصله ها و بازدارنده ‏ها، به بیواسطگی رابطه است. و سرانجام از فردیت ‏خاص رابطه، که مدت ها ذهن او را در محدودیت ‏خود مشغول داشته بود، به عمومیت جمعی رابطه ‏ی آدمی، یعنی از خود به دیگری، و سپس از ‏عشق فردی به همبستگی انسان ها.‏
‏[...]‏
فروغ بیش از آن که دستگاه اندیشگی مشخصی ‏داشته باشد، ذهنی اندیشمند دارد. اندیشمند ‏شدن این ذهن شاعرانه، یک خاصیت تکامل یابنده ‏در سیر و سلوک شعری اوست.‏
او از زاویه یک گرایش مکتبی که بیرون از شعر ‏بدان گراییده باشد، به انسان نمی نگرد. انسان را با ‏ارزش هایی که از راه شعر و عاطفه بدان ها ‏نرسیده ارزیابی نمی کند. در یک زمان یا حرکت ‏معین سیاسی، یا از برش فلسفی خاصی به آدمی ‏نمی نگرد. از روز نخست، و یا به تبع از فرهنگ ‏سنتی منتقل شده به او، نیز دارای چنان دیدی ‏نبوده است. منطق دید او یک منطق حسی است.‏
‏[...]‏
فروغ خود را به شعر می سپارد، تا هرجا که می ‏خواهد او را ببرد. شعر نیز به طور طبیعی و ‏بدیهی، او را به احساس و ادراک آدمی، و رابطه ‏یابی ناگزیر او می رساند.‏
پس این گرایشی است که هرچه پیشتر می رود، ‏پالودن تر می شود. واسطه ها را وامی نهد. ‏بازدارنده ها را پس می زند. روابطه کهنه را درهم ‏می کوبد. به ذات آزاد آدمی و شعر روی می کند. ‏تا رهایی انسان و رابطه هایش در شعر او مسئله ‏ای محوری شود. در این دید غنایی، کمتر چیزی ‏از بیرون بر شعر تحمیل می شود. محور ذاتی ‏اندیشیدن شعری او همواره تعیین کننده است. ‏حتی هنگامی که سایه های عصر اضطراب و ‏بدگمانی، و گاه شبح هیچ و پوچ انگاری مرسوم و ‏معمول آن ایام، بر کلامش می افتد، آن ها را در ‏روشنای باور به آفرینندگی و ذات رابطه جوی ‏آدمی و شعر کمرنگ می کند.‏
‏[...] او به ذات شعر، به ذات رابطه ی انسانی و ‏عشق روی کرده است. از این راه دریافته است که ‏آدمی به زندگی بسته است. و سلب زندگی از ‏آدمی، سلب هویت خود اوست. زندگی به عشق ‏بسته است و سلب عشق از زندگی یعنی سلب ‏هویت از آدمی. عشق نهایی ترین رابطه ی ‏بیواسطه میان انسان با انسان است. و شعر و عشق ‏شاهدِ همند. پس، از درون شعر، به کشف عشق، و ‏از عشق، به کشف انسان می رسد. ذات آزاد شعر ‏از ذات آزاد آدمی جدایی ناپذیر است. از هر یک ‏که آغاز کنیم، به دیگری می رسیم. و کسانی که ‏از این یگانگی باز می مانند، در ادراک ذات شعری ‏شان نیز خللی پدید می آید و یا هست.‏
هم سیر زندگی، و هم سیر شعرهای فروغ، او را در ‏راستای چنین نگرشی نشان می دهد. و چه ‏شگفت آور است تجانس نهاییِ نیما و فروغ در این ‏دو مسیر. یکی از زندگی و بینش فلسفی- ‏اجتماعی خود به شعر و انسان رسیده است؛ و ‏یکی در مسیر و حرکت شعر، به زندگی و آدمی ‏نزدیک شده است...... ‏
‏[...]‏
فروغ تبلور ذهن و جسم انسان را در لحظه ی ‏یگانگی دو تن، تا گستره ی عمیق و اجتماعی ‏میلیون ها انسان از هم جدا نمی بیند.‏
‏[...]‏