موافق پژوهش ايشان، کار اجتماعی در اين کشورها در چارچوب تعاون های روستايی يا «همبا» های سازمان می يافت که حق تخصيص ‏زمين به کشتکاران را داشتند، در حالی که «زمينداران» يا «تالکداران»، يعنی مباشران زمين، در اصل جز مأموران دولتی ناظر بر اخذ ‏ماليات های حکومتی نبودند(3). هر يک از اين روستاها سازمان کاملاً مجزا و ويژه ي خود را داشت (4) به نظر نمی رسد که اين وضع تنها ‏ويژه ي هندوستان بوده باشد. دليل کافی برای قبول اين نظر هست که چنين روستاهايی در ايران نيز وجود داشتند، اما حکومت مرکزی ‏اراضی آن ها را که يا خالصه يا ديوانی يا عمومی ناميده می شدند، طی يک دوره افلاس خزانه سلطنتی به معرض فروش گذاشت، و اين ‏اراضی آهسته آهسته، به ويژه در اواخر سده نوزدهم ميلادی، به دست حاکمان نظامی و اداری يا تجار افتادند(5). بدين سان بودکه دهقانان ‏رفته رفته از زمين هايی که اشتراکاً می کاشتند بيرون رانده شدند.‏‎**‎
با اين همه، اين گونه سازماندهی اجتماعی کار تا به تخت نشستن پهلوی دوام آورد. سلطانزاده در سال 1922 در اين باره چنين نوشت: ‏‏«مراد از [زمين های] عمومی آن اراضی است که در مالکيت عمومی قرار دارد، يعنی گورستان، چراگاه ها برای کل حشم دهکده، محل ‏کوبيدن محصول [خرمنگاه]، منابع آب، يعنی کهريز و غيره... اين نوع مالکيت ها، يا براساس نسق صد ساله، يا معامله ی خريد، دارايی ‏دهکده را تشکيل می دهند. وسعت اراضی عمومی در ايران در سال های پيش از 1922، بسيار محدود شده است و ديگر انسان همه جا با ‏آن روبرو نيست. در ولايت اروميه اراضی عمومی بيشتر از نقاط ديگر يافت می شوند.»(6)‏
از سوی ديگر، می توان تاکيد ورزيد که، اگر چه از آغاز سده ي بيستم ميلادی مالکيت عمومی در ايران ديگر به نابودی می گراييد، اما ‏روحيه و گرايش فکری جمعی (يا اشتراکی) هنوز از ميان نرفته بود، زيرا، افزون بر رسومی که طی قرن ها در ميان مردم متداول بودند، ‏ضرورت طبيعی سازماندهی اشتراکی به منظور تامين آب، يعنی ضرورت آبياری مشترک، هنوز شديداً احساس می شد. اين ضرورت هم ‏چنان، به رغم تغييراتی که در زمينه مالکيت پديد آمده بود، مقام خود را نباخته بود.‏
دست آخر، سازماندهی زندگی ايلياتی که هنوز در بسياری از نقاط کشور غلبه داشت، بازتابی بود از ضرورت زندگی جمعی و اشتراکی، و ‏کار جمعی هنوز وجهی اساسی از زندگی توليدی جامعه ايرانی را تشيکل می داد. اين گونه سازماندهی زندگی توليدی در همين گذشته ‏های نه بسيار دور فروپاشی نهايی خود را آغازيد، باز هم بدون آن که روحيه اش هنوز کاملا ناپديد شود.‏
بدين سان، نمي توان اين فرضيه را مطرح نکرد که اين عوامل اجتماعی-اقتصادی، که در بالا از آن ها ياد کرديم، نمی توانستند در تسهيل ‏پذيرش آنچه که طی جنبش مشروطه خواهی (1911–1906) و سپس در دهه 1920 يا اختصاراً در اوايل جنگ جهانی دوم در آذربايجان ‏شرقی، انجمن، يا جنبش انجمنين، ناميده می شدند، موثر نيافتاده بوده باشند.‏