|
صفحه 4 از 4
در اين بحث مختصر نه سخن از نقش «فدائيان اسلام»، حركت چندگانهي بازار، «روحانيت»، دربار پهلوي، ارتش و سازمانهاي انتظامي كشور، احزاب، اجتماعات و ارگانهاي سياسي، مطبوعات و ارگانهاي خبري، و بالاخره نهادها و تأسيسات پوسيدهي سياسي و اجتماعي دوران مصدق ميگنجد و نه شايسته است كه نگارنده از مقصود اصلي اين نوشتار عدول كند. تكيهي عمده سخن در اين جا بر پديدياي است استثنايي كه ضمن انطباق با شخصيت مصدق الزاماً از محدوده شخصي وي افزون است. و هم از اين روست كه، پس از گذشت پنجاه سال از آغاز حكومت كوتاه او، نقش وي بزرگتر و مجلّلتر از حيات پْر افتخار او، هم چنان بر صحنهي تاريخ ايران ثبت است.
* دكتر سيروس بينا ، استاد اقتصاد و مديريت در دانشگاه مينسوتا است . وي سابقاً سرپرست « پروژههاي آكادميك » و نيز بنيانگذار و سرپرست « مركز مطالعات فراگير و همه جانبهي جهاني » در دانشگاه رادلند (كاليفرنيا) بود و به سمت استادي در اين دانشگاه به تدريس اشتغال داشت. وي، هم چنين از سال 1990 تا سال 1996 در مركز مطالعات خاورميانهاي دانشگاه هاروارد به تحقيق و تدريس پرداخته است . از سيروس بينا بيش از 130 مقالهي علمي و چهار كتاب در زمينههاي تئوريك اقتصاد سياسي، اقتصاد نفت و انرژي، اقتصادجهاني، تحولات تكنولوژيك، فروپاشي جهاني آمريكايي، و نيز اقتصاد و سياست نفت در ايران، منتشر شده است .
پانويس ها :
1- دربارهي زندگي مصدق تا كنون مطالب فراواني انتشار يافته است كه ذكر مهمترين آن از حوصلهي اين مقاله خارج است. به آوردن چند نمونه بسنده ميكنيم.
« خاطرات و تألمات دكتر محمد مصدق» به قلم خود او ، با مقدمهي دكتر غلامحسين مصدق و به كوشش ايرج افشار، چاپ اول، هواداران جبههي ملي ايران در خارج كشور، شهريور ا1365.
«تقريرات مصدق در زندان »به اهتمام سرهنگ جليل بزرگمهر، به كوشش ايرج افشار، تهران 1359.
غلامرضا نجاتي، «جنبش ملي شدن صنعت نفت ايران و كودتاي بيست و هشت مرداد 1332». شركت سهامي انتشار، چاپ دوم بهار 1365.
« نطقها و مكتوبات دكتر مصدق» جلد دوم، دفتر اول، چاپ دوم، انتشارات مصدق، اسفند 1356.
همايون كاتوزيان «مصدق و نبرد قدرت» ترجمه احمد تدين، چاپ اول، تهران مؤسسه خدمات فرهنگي رسا 1371.
فضلالله روحاني«مصدق و ايران معاصر» چاپ اول، نشر روزنامه خاوران، سن خوزهآمريكا 1992.
2- نگاه كنيد به: International court of justice, pleading, Anglo – Iranien oil Co . ( United Kingdom V. Iran) , july 1952.
3- از بهترين كتابهاي راجع به ملي شدن نفت كه شامل جديدترين اطلاعات و نيز با شيوه اي فرهيخته نگارش شده است كتاب نفت ملي مصطفي علم مي باشد كه نگارنده نيز در دو سه مورد آن را نقد و بررسي كرده است . نگاه كنيد به : Mostafa Elm, oil power and principle. Irans oil Nationalization and its aftermath, New York: syra cuse University press, 1992.
همچنين نگاه كنيد به بررسي نگارنده از اين كتاب در : Cira newsletter, vol. 9(1), 1993, pp.4-6. And MESA Bulletin, July 1993.
4- نگاه كنيد به: Cyrus Bina,” Tthe Rhetoric of oil and the Dilemma of war and American Hegemony”,Arab studies quarterly, vol.15(3), summ1993.
Cyrus Bina, " War over access to cheap oil, or the reassertion of U.S Hegemony? “ G. Bates (ed), mobilizing democracy, Monroe, ME: common courage press, 1992.
5- نگاه كنيد به: Mustafa elm, oil, power and principle
6 - نگاه كنيد به اسناد دادگاه بين الملل لاهه در International court of justice, anglo-Iranien co.case.
7- نگاه كنيد به اسناد تازه ترخيص شده انگليس و آمريكا كه پاره اي از آنها به اهتمام دكتر غلامرضا وطن دوست به فارسي برگردانده شده است. « اسناد سازمان سيا دربارهي كودتاي 28 مرداد و براندازي مصدق » ، به اهتمام غلامرضا وطن دوست و با مقدمه از همايون كاتوزيان، چاپ اول، مؤسسه خدمات فرهنگي رسا ، تهران ، 1376 .
8 - براي مثال ، نگاه كنيد به:Hossein Shahidi, “ The BBC persian service, 1940-1953 and the Nationalization of Iranian oil", journal of Iranian Research and analysis, vol. 17(1), april 2001.
9- نگاه كنيد به : J.H.Bambery, the history of the British petroleum company, vol, 2: the Anglo-Iranian year, 1928-1954, cambridge: cambridge university press, 1994.
هم چنين نگاه كنيد به : Harvard Middle eastern and Islamic review, vol, 1(2), 1944, pp.180-84.
10- نگاه كنيد به : Cyrus Bina the rhoteric of oil …”,
11- نگاه كنيد به فضل الله روحاني ، « مصدق و ايران معاصر » ، صفحات 119-98 .
12- نگاه كنيد به :James N. hyde, "Permanent sovereignty over National wealth and resources, americain journal of international law, vol.50(4), octobre, 1956, pp.854-67.
13- نگاه كنيد به : ames N. Hyde, “Permanent…” abov P. 856 (مسئوليت برگردان اين قسمت حقوقي با خود نگارنده است ) اهميت مواد سه گانه در اين مصوبه در اين است كه به زودي به صورت اصل اول ميثاف حقوق بشر در جهان در آمد.
13- نگاه كنيد به: Intrnational Cort of justice, Anglo – Iranian Co.Case
15- براي آگاهي از نحوهي احتساب در آمد نفت در ايران و ديگر كشورهاي خاور ميانه نگاه كنيد به: Zuhayr Mikdashi, A Financial Analysis of Middle Eastern Oil Concessions : 1901 – 65, New york : Praeger Publishers, 1966
16- نگاه كنيد به حشسن مكي « كتاب سياه » تهران، چاپخانه
محمد علي علمي، 1329
17- همانجا.
18-همانجا.
19- همانجا. صفحات 58 – 257 ؛ توضيحات داخل پرانتز همه از نگارنده است.
20- مصدق، « نطقها و مكتوبات »، جلد دوم، دفتر اول، ص 10،
21- همانجا ص 80.
22- همانجا. ص 12. توضيح داخل پرانتز از نگارنده است.
|
Once
Monthly
