كنگره ي سوم بين المللي ماركس از 26 تا 29 سپتامبر امسال در دانشگاه پاريس 10 (نانتر) تحت عنوان «سرمايه و بشريت» برگزار شد. ابتكار برگزاري اين كنگره با نشريه ي فرانسوي اكتوئل ماركس و مركز ملي تحقيقات علمي (فرانسه) بود. همانطور كه پيش بيني شده بود در 120 كارگاه /آمفي تئاتر قريب 1000 پژوهشگر در 12 رشته ي علمي شركت كرده بودند: فلسفه، اقتصاد، ادبيات، علوم سياسي، تاريخ، حقوق، جامعه شناسي، سوسياليسم، محيط زيست، فمينيسم، زبان، روان كاوي، فرهنگ، آموزش. در دعوتنامه چنين آمده بود: «مضموني كه براي بحث برگزيده شده، يعني سرمايه و بشريت ناظر به تأملي ست با چشم اندازي وسيع كه با آغاز هزاره ي سوم ميلادي (2001) رقم مي خورد. هزاره ي سوم تحت نظارت سرمايه، عامل نوعي جهاني شدن آغاز مي شود كه عملاً - به لحاظ اقتصادي، سياسي و فرهنگي – وحدت نوع بشر را به انجام مي رساند و هر مسأله ي محلي يا خاص را به مسأله ي همگاني، و آينده را به قضيه ي مشترك همه تبديل مي كند. اين فرايند وحدت ـ تجزيه كه از بامداد عصر مدرن بي وقفه شتاب مي گيرد، با به كارگيري همه جانبه ي هر منبع انساني و مادي كه افق آن كسب سود است، به اوج خود مي رسد؛ فرآيندي در چارچوب بازار جهاني شده اي كه بر پايه ي سلطه ي مركزها بر پيرامون ها سازماندهي شده است. «مانيفست كمونيست، 150 سال پيش، نابودي جهان كهن خانواده، شهر و ملت را تشريح مي كرد. (امروز) سلطه ي عالمگير سرمايه ي مالي دايره ي انحصار ثروت و قدرت را به پايان خود مي رساند، يعني دايره ي اتميزه كردن افرار، دايره ي جنگ عليه هر نوع همبستگي، از طبقه گرفته تا ملت. اين سلطه در محرمانه ترين لايه هاي وحود هر فرد از سكنه ي كره ي زمين، هرچند با پيآمدهاي بسيار متنوع، نفوذ مي كند: از بي ثبات كردن موقعيت ها گرفته تا بدتر شدن وضعيت كار، به بردگي كشاندن تن، تصاحب دانش ها، به انقياد درآوردن تخيل ها، فرو خواباندن و يكدست كردن فرهنگ ها، نظامي كردن فضاهاي واقعي يا فضاهاي بالقوه و تهذيذ مستمر فاجعه هاي زيست محيطي، پيآمدهاي اين وضع در كليه ي سطوح به چشم مي خورد: در آمزش، در اشتغال، در توليد، در بهداشت، در شهرسازي، در اطلاعات، در مديريت علم و در نهادهاي مدني. «اما همين ها در عين حال، شرط پديدار شدن بازيگران نوين اجتماعي نيز هستند، بازيگراني كه قادر به رو در رويي و به زير سؤال كشيدن نظم حاكم اند، يعني پرولترها، خلق ها، زنان، سكنه ي شهرها، روشنفكران، دهقانان، تكنيسين ها، دانشوران … اين مصاف را در سياتل، چياپاس، برزيل، كره، در راهپيمايي هاي اروپايي، در اعتصابات اروپايي و در جنبش هاي پايه كه در سراسر قاره ها فراوان اند شاهد بوده ايم. در همه جا خواست تغيير جهان سر بر مي آورد. علم و تكنيك كه در عصر ارتباطات سريع، هردم نيرويشان فزوني مي گيرد، از دوگانگي و ابهام بري نيستند. با وجود اين، امكان پشت سرگذاردن تقسيم كار فكري و اجرائي، امكان قسمت كردن فرصت هاي زندگي انساني به نحوي عادلانه تر مطرح است به منظور انكه انسان معمولي نويني و نسلي از شهروندان جهان پديدار شود. مي ماند كه امكانات بالقوه را كشف كرد، نشانه ها را تشخيص داد و رازشان را دريافت و به آينده نامي درخور داد. در اين مسووليت پذيري جهاني ست كه ما مي خواهيم سهمي ادا كنيم». در بخش اقتصاد 18 كارگاه با اين موضوعات: بحران هاي ساختاري و مالي در قرن بيستم، ماركسيسم و تنظيم (رگولاسيون)، نقد مدل نوليبرالي، جهاني شدن و كنترل بازار، جهاني شدن، هژموني و امپرياليسم و … در بخش حقوق 5 كارگاه با اين موضوعات: كالايي كردن، خصوصي كردن و بخش عمومي، جهاني شدن و ظهور نظم نوين حقوقي، حقوق كار در جهاني شدن نئوليبرالي و … در بخش مطالعات ماركسيستي 14 كارگاه: بازسازي (كتاب) كاپيتال و تفسير جامعه ي مدرن، ماركس و نقد اقتصاد سياسي، قرائت هاي كاپيتال، بازخواني دستنوشته هاي 1844، ماركس و ارسطو، ماركسيم در قبال دولت مدرن، در باره ي سارتر/ هانري لوفور/ آلتوسر، لوكاچ و شييء شدگي، لوكاچ و هستي شناسي «موجود اجتماعي»، رهيافت هاي ماركسيستي به كار و … در بخش جنبش هاي اجتماعي 9 كارگاه: رهيافت جامعه شناسانه به مبارزات اجتماعي، دخالتگري هاي زنان در راه كسب برابري در جهان، مبارزات عليه جهاني شدن ليبرالي، مبارزات مهاجران و … در بخش روان كاوي 2 كارگاه: روان شناسي و روان كاوي، روان كاوي و نقد ايدئولوژي. در بخش سوسياليسم 9 كارگاه: اتحاد شوروي در سال هاي 20 و 30، كوبا، ويتنام، چين، خود رها سازي اجتماعي؛ يك پروبلماتيك كنوني، مدل هايي نوين براي سوسياليسم و … علاوه بر اين ها، حوادث 11 سپتامبر نيويورك و واشنگتن، موضع گيري آمريكا و افكار عمومي در غرب در بارهء علل اين حوادث و روش جاري در مقابله با آن و نيز كشمكش خاورميانه و قضيه ي فلسطين در بسياري از مباحثات به نحوي مطرح مي گشت و ميز گرد خاصي با مشاركت 4 روشنفكر ماركسيست از جمله سمير امين و ژرژ لابيكا در اين باره تشكيل شد. طي بحثي گسترده در باره ي جنبش هاي اجتماعي در سراسر جهان، سمير امين (مسؤول فوروم جهان سوم) گزارشي از كنفرانس جهاني عليه تبعيض نژادي كه امسال در شهر دوربان (آفريقاي جنوبي) تشكيل گرديده بود ارائه گرديد (ترجمه ي اين گزارش در همين شماره ي آرش آمده است). همزمان با برگزاري كنگره،« فرهنگ ماركس معاصر» نيز منتشر شد. و سرانجام اينكه مانند دو كنگره ي پيشين (1995 و 1998) گزيده ي مقالات و مباحث در چندين جلد به زبان فرانسه توسط اكتوئل ماركس و انتشارات دانشگاهي فرانسه انتشار خواهد يافت. گزيده اي از مقالات كنگره ي نخست در دو جلد به فارسي ترجمه شده و از مقالات كنگره ي دوم هم يك جلد به فارسي در دست تهيه و انتشار است. انتشارات انديشه و پيكار در نظر دارد كه با همكاري نشريه ي اكتوئل ماركس گزيده اي از مقالات كنگره ي سوم را نيز در يك يا دو جلد منتشر كند بدين وسيله علاقه مندان را براي همكاري در ترجمه (از فرانسوي به فارسي) دعوت مي كنيم. براي تماس به آدرس زير مراجعه شود: Andeesheh va Peykay Postfach 600132 60331 Frankfurt - Germany e-mail :