|
انقلاب اكتبر، پيدايش و فروپاشي نظام آمرانه
|
|
|
مهرداد باباعلي
|
|
صفحه 3 از 6
8) علل بقاي انقلاب روسيه را مي توان عمدتا در سه نكته خلاصه كرد . نخست ، انسجام ، سازماندهي و انضباط دروني حزب كمونيست با شصد هزار عضو آن بود كه بدان توانائي تشكيل يك دولت متمركز و فعال را بخشيد . دوم ، آن كه انقلاب به دهقانان امكان داد تا صاحب زمين شوند ، و بدينترتيب انعطاف تاكتيكي بلشويكها در پذيرش برنامه اس ـ ارها انقلاب را از پايه ء اجتماعي نيرومندي برخوردار ساخت.سوم ، آن كه حكومت بلشويكي تنها دولتي بود كه توانائي حفظ روسيه را به مثابه يك دولت واحد داشت . اين حكومت در دورهء لنين ضمن در پيش گرفتن سياست “ حق تعيين سرنوشت ملل ” كه به استقلال فنلاند و وحدت آزادانه و دمكراتيك ملل گوناگون ساكن روسيه انجاميد ، انسجام سراسري روسيه را حفظ كرد . در دورهء استالين ، سرحدات سابق امپرطوري روسيه ، از طريق اعمال شديد قدرت مركزي و با توسل به شيوه هاي تزاري ـ امپرياليستي تضمين گرديد . از هنگام فروپاشي روسيه شوروي و با به قدرت رسيدن يلتسين ، اتحاد سراسري روسيه ، براي نخستين بار به زير علامت سوال رفت و سياست شوونيستي اتحاد حول “ روسيهء بزرگ” قادر به تضمين اين اتحاد نگرديد . ابعاد و نتايج عديدهء ناشي از فروپاشي امپراطوري سابق روسيه شايد يكي از مهمترين عوامل در شكل دادن به سيماي سياسي جهان در قرن بيست و يكم باشد .
9)پس از فروكش چشم انداز انقلاب در باختر ، تداوم انشعاب در بين الملل سوسياليست به ويژه ادامه ء انشعاب با جناحهاي موسوم به “سانتريست “ يا مدافع “ بين الملل دو ونيم ” ( به رهبري سوسياليستهاي اتريش) از جانب بلشويكها كاملا نا صحيح بود. جنبش جهاني كارگري نيازمند دستيابي به اتحاد مجدد فيمابين جريانات سوسياليست بود ، حال آن كه تداوم انشعاب مقدمتا به تكوين هژموني بلا منازعهء فرقهء بلشويكهاي روس ، و ماركسيسم روسي منجر شدو سپس با استحكام ارتجاع استاليني ، بين الملل سوم ، و تداوم آن كمينفرم به ابزاري جهت تحقق ديپلماسي دولت شوروي مبدل گرديد. از اينرو تداوم انشعاب كه در ابتدا توجيه گر منافع فرقه اي گرايش بلشويكي نهضت بين المللي سوسياليستي بود ، در ادامهء خود به ابزاري جهت اعمال فشار بر سرمايه داري باختري در چانه زني هاي دولت شوروي با دول غرب مبدل گرديد .
10) قريب به يك صد سال پس از انقلاب اكتبر ، امروزه مي توان با قاطعيت ابراز نمود كه انقلاب اكتبر كه حاصل تبديل جنگ جهاني به جنگ داخلي بود، نشان داد كه در صورت بروز هر گونه بحران جدي سياسي ، ارادهء طبقه كارگر و ديگر زحمتكشان نمي تواند از جانب طبقه حاكم نا ديده انگاشته شود. دمكراسي مدرن نيازمند مشاركت ، مداخله و تقاعد سياسي طبقه كارگر مي باشد . بواقع انقلاب اكتبر با بر قراري حكومت كارگري _ دهقاني بر ضرورت آن نكته تاريخي انگشت تاكيد نهاد كه سوسيال دمكراسي بين المللي بيش از سه دهه قبل از بروز اين انقلاب بر مبناي آن به احزاب توده اي تكوين يافته بود : دمكراسي عصر معاصر نمي تواند اجتماعي نباشد ، بدين معني كه جمهوري مدرن و پيشرفته مستلزم توافق و مشاركت سياسي طبقه كارگر و ديگر زحمتكشان در حيات سياسي جامعه است . اين البته هنوز به معناي سوسياليزم نيست . اما يكي از گامهاي مهم تدارك آن مي باشد . غالبا اين نكته از نظر دور مي ماند كه تا قبل از انقلاب اكتبر ، تمامي احزاب كارگري و سوسياليست از هر گونه شركت در حكومت اجتناب ورزيده ، شركت خود را در قدرت به لحظه فراسيدن انقلاب سوسيا ليستي منوط مي كردند. حال آنكه يكي از نتا يج غير مستقيم انقلاب اكتبر ، سوق دادن احزاب سوسياليست به سوي قدرت بود. تشكيل اولين حكومتهاي سوسيال دمكرات يا حكومتهاي ائتلافي با شركت اين احزاب طي سالهاي 19ـ1917 در سوئد ، فنلاند ، آلمان ، استراليا ، بلژيك ، و چند سال بعد در بريتانيا ، دانمارك و نروژ نشانه اين تحول جديد بود .تحول مزبوراز يكسوي بيانگر گرايش احزاب مزبور به سوي نوعي از اعتدال سياسي ، و از سوي ديگر مبين پذيرش نقش احزاب نامبرده از جانب بورژوازي در قدرت ، جهت اجتناب از تصادمهاي جدي با طبقه كارگر بود . به عبارت ديگر طبقات حاكم در جوامع سرمايه داري پيشرفته بدين ارزيايي سياسي نائل آمدند كه ثبات اقتدار سيا سي آنان منوط به تامين نوعي تقاعد طبقه كارگر است .
11) به همان اندازه كه انقلاب اكتبر باعث بيداري ، و استحكام اعتماد به نفس طبقه كارگر جهاني شد ، به همان اندازه نيز شكست اين انقلاب و بويژه پيدايش ارتجاع استاليني منجر به نتايج وخامت آور براي طبقه كارگر بين المللي شد. ارتجاع استاليني نه تنها به ا نشعاب بين المللي در نهضت سوسياليستي جنبهء نهادي داد بلكه با ياري رساندن به فضاي جنگ سرد ، در فترت سياسي طبقه كارگر ، بي اعتمادي و بعضا انزجار آن نسبت به آرمان سوسياليزم ، و نيز تقسيم آن بر مبناي منافع ملي و شوونيستي مستقيما مسئول بود . بسياري از احزاب وابسته به بين الملل كمونيست، با تبعيت و پيروي كوركورانه از ديپلماسي دولت شوروي هرگونه وجهه ، اعتبار و مشروعيت ملي خود را از دست داده ، در افكار عمومي به مثابه ستون پنجم سياست اتحاد شوروي در خارج از روسيه معرفي گشتند . احزاب مزبور ، در عمل ، در امتداد منطق حاكم بر فضاي جنگ سرد اقدام كرده ، هر گونه ابتكار عمل سياسي غير وابستهبه قطب “شرق” يا “غرب” را مردود ميپنداشتند.
يكي از مهمترين تاثيرات منفي انقلاب اكتبر در كشورهاي غير پيشرفته جهان اين بود كه پس از انقلاب اكتبر ، انقلابات در كشور هاي مزبور هر چه بيشتر جنبهء ضد امپرياليستي خود را بر جسته نمودند بي آنكه بر خصلت دمكراتيك خود تاكيد بگذارند . تا قبل از انقلاب اكتبر ، جنبهء دمكراتيك انقلاب در كشورهاي غير پيشرفته (ازجمله انقلاب مشروطيت در ايران ) قوي بود . پس از انقلاب اكتبر ، و بويژه با استقرار خودكامگي سياسي حزب كمونيست در روسيه ، بسياري از انقلابات در كشورهاي غير پيشرفته هر چه بيشتر بطور يكجانبه بر خصلت ضد امپرياليستي خود اصرار ورزيده ، بجاي دفاع از دمكراسي سياسي ، از نوعي استبداد سياسي بجاي نوع ديگري از استبداد جا نبداري مي كردند .
مضاف بر اين ، انقلاب اكتبر كه در نتيجه شرايط جنگ جهاني اول ، با درجهء نسبتا بالائي از خشونت توام بود ، اشكالي از تحول سياسي را اشاعه داد كه در آن خشونت به عنوان جزء لايتجزاي انقلاب تقديس مي گرديد ، بي آن كه ايدهء انقلاب اجتماعي في نفسه متضمن روشهاي خشونت آميز باشد.
|
Once
Monthly
