|
مراسم بزرگداشتِ صفرخان، مظهر مقاومت مردم ايران
|
|
|
اصغر ایزدی
|
|
صفحه 3 از 3
آنگاه مهدى اصلانی، از جان بدربردگان قتل عام زندانيان سياسى سال 67، با نقل خاطره اى از صفر خان و با نواختن سه تار و با آواز گرم خود، فضاى ديگرى آفريد.
سپس پيام هاى على اشرف درويشيان و رحيم رئيس نيا كه از ايران فرستاده و روى كاست ضبط شده بودند، پخش شد. پيام رئيس نيا به زبان آذربايجانى بود و درويشيان در پيام خود مى گويد: " همه زندانيان سياسى، همه عاشقان سوسياليسم مى دانند كه صفر قهرمانيان در طى 32 سال زندان پيوسته با آنان و در كنارشان بود. و هيچگاه در بدترين شرايط در عشق ساده و بى آلايشش نسبت به مردم و سوسياليسم و عدالت اجتماعى خللى وارد نشد. نام او در كنار نام هاى پرشكوه مبارزانى چون مرتضى كيوان، بيژن جزنى، حميد اشرف، مسعود احمد زاده، صمد بهرنگى، بهروز دهقانى، ابوتراب باقرزاده، اسماعيل ذولقدر، يحيى رحيمى، سعيد سلطانپور، محمد مختارى و محمد جعفر پوينده و ديگر رهروان مكتب رهايى بخش سوسياليسم در تاريخ ميهنمان ايران ثبت خواهد شد. او ستم هاى بسيار كشيد، نامردمى ها ديد و در اواخر عمرش در تنهايى و انزوا زيست، اما هرگز آرمان هاى شريف و انسانى خويش را رها نكرد وتن به ذلت نداد."
برنامه با سخنان بهزاد كريمى از همبندان صفرخان ادامه مى يابد. بهزاد كريمى درابتدا اشاره اى به معناى "خان" در زبان آذربايجاني نمود و آنگاه ادامه داد: صفرخان در وجه اجتماعى ضد خان بود. او با شورش عليه فئودال ها پايش به جنبش ملى كشيده شد. اما در مفهوم اجتماعى واقعا خان يعنى بزرگ بود و اين بزرگى را به اعتبار 30 سال زندان كسب كرد. او همچون اداره ثبت احوال زندان وحافظه و صندوق راز زندانى ها بود. خان 30 سال زندان را در شرايطى گذراند كه حدود 20 سال در بى خبرى، بى ملاقاتى و در خاموشى و فراموش شده گى بود و فضاى "عبرت" بر زندان سنگينى مى كرد. خان از ميان توده ها برخاسته بود، با جنبش دهقانى آغاز كرد و به جنبش دموكراتيك آذربايجان پيوست. خان متعلق به هيچ جريان سياسى خاصى نبود، او متعلق به همه بود، همه جريان هاى سياسى. خان سايه اى بود بر سر همه زندا نيان. خان متعلق به جنبش جهانى چپ است او را به آذربايجان يا ايران محدود نسازيم.
آنگاه جليل گادانى از همرزمان صفرخان در جنبش فرقه دموكرات كردستان وهمبند او در تبعيد به زندان برازجان سحنرانى كرد . او از زندگى صفرخان بر زمينه جنبش هاى دهقانى و ملى در آذربايجان و كردستان ياد كرد. جليل گادانى بر اين نكته انگشت گذاشت كه: صفرخان با پيوستن به فرقه دموكرات آذربايجان اميد داشت كه به دهقانان و زحمتكشان در رهايى از ظلم فئودال ها يارى رسانده شود اما پس از شكست اين جنبش و نااميدى از فرقه دمكرات آذربايجان به صفوف فرقه دموكرات كردستان پيوست. صفرخان مدتى در كنار ياران كرد خود باقى ماند، آنگاه به عراق رفت و به جنبش كردستان خلق عراق دلبستگى داشت. گادانى از زندگى و مقاومت صفرخان در زندان هاى مختلف و از تبعيد خود و صفرخان و عزيز يوسفى و غنى بلوريان به زندان برازجان ياد كرد. و اين كه پس از آزادى صفرخان از زندان براى ابلاغ پيام تبريك رهبرى حزب دموكرات كردستان ايران ودعوت از او براى ديدار از كردستان نزد صفرخان رفته است.
بارديگر عاشيق عباس ساز زد و آوازخواند و گرداننده برنامه قطعه شعرى به زبان هاى فارسى و آذربايجانى خواند.
سپس مسعود ملكى ازهمبندان صفرخان در سال هاى دهه 30 سخنرانى كرد. او به فرازهايى از زندگى و مبارزه صفرخان در صفوف حزب توده ايران و فرقه دموكرات آذربايجان اشاره كرد و از مقاومت صفرخان در زندان تجليل كرد. در ادامه سخنان خود ملكى اظهار داشت: در برخى مقالات و سخنرانى ها آن چه كه جلب توجه مى كند مسكوت ماندن اين نكته است كه به چه دليل و بر اساس كدام پايه هاى اعتقادى صفرخان حاضر شد مدت 32 سال زندان بماند. دليل آن اعتقاد صفرخان به مبارزه حزب توده ايران و فرقه دمكرات آذربايجان بود، اعتقادى كه تا آخر عمر باقى ماند. پس ما هم بايد حق مطلب را ادا كنيم0 صفر خان اعتقاد خود را به نسل جوانان توده اى كه راه او را ادامه داده بودند، ابراز مى كرد و مى گفت من كه همواره در صفوف حزب توده و فرقه دموكرات باقى مانده ام ارزش كار شما را درك مى كنم.
آخرين سخنران اين مراسم پرويز نويدى يكى ديگر از همبندان و همنشينان صفرخان بود. نويدى گفت: زماني كه صفرخان به زندان رفت، صفرخان نبود. او نه رهبر حزبى بود، نه تئوريسين بود، اما ذره ذره با مقاومتش و در شرايط شكست جنبش اسطوره مقاومت شد. كلمه زندان وصفرخان با هم عجين شده بود. ازسرسختى صفرخان در مقابل دشمن زياد گفته شده است، بگذاريد از ملايمت او در مقابل دوست و مخالفينش صحبت كنم. در شرايطى كه صف بندي هاى شديدى در زندان وجود داشت، همه با صفرخان يگانه بودند و او با همه0 او احترام همه طيف ها را برانگيخته بود، نه صرفا به خاطر مقاومتش بلكه به اين خاطركه كلمه دگراند يش را كه آن زمان معمول نبود، صفرخان اين كلمه را در كردار خود با ديگران معنا كرده بود. براى صفرخان تنها مقاومت عامل مرزبندى بود نه تفكرات سياسى زندانيان.
نويدى در پايان با سخنانى گرم و دلنشين درخاطرات خود از زندان و با صفرخان، حضار را به تماشاى ظرايف و تيزبينى صفرخان برد.
پس از پايان سخنرانى ها، عباس انورحقيقى شعرى حماسى و به زبان آذربايجانى در رثاى صفرخان خواند و سپس برخى پيام هايى كه از سوى نهادها، سازمان هاى سياسى و شخصيت ها به مراسم داده شده بود قرائت ويا اسامى آن ها ذكر شد.
شعری از بولود قره چورلو"سهند" شاعر حماسه سراى آذربايجانى
طالعيمه سن باخ
دوشونجه لريم ياساق
دريغو لاريم ياساق
كچميشيمدن سوز آچماغيم ياساق
گله جگميدن دانيشماغيم ياساق
آتا- بابامين آدين چكمه گيم ياساق
بيلرسن؟
آنادان دوغولاندا بئله
اوزوم بيلمييه بيلمييه
ديل آچيب دانيشد يغيم ديلده
دانيشماغيم دايا ساق ميش ياساق
ترجمه :
به سرنوشتم نگاه كن
فكر و عقيده ام قدغن
سخن گفتن از گذشته ام قدغن
از آينده صحبت كردنم قدغن
مى دانى؟
وقتى از مادر متولد شدم
بدون اين كه خودم بدانم
سخن گفتن به زبانى كه با آن لالايى ام را خوانده اند
قدغن بود قدغن
|
Once
Monthly
