|
از حزبِ واحد تا جوششِ سیاسی (ابهام دموکراتیک)
|
|
|
میشل بل ریشارد / ترجمه ی ستاره درخشان
|
|
برگرفته از ماهنامه لوموند مه ۲۰۰۳
از زمانِ سقوط صدام حسین و حزبش-حزب بعث- دهها حزب و گروه سیاسی در عراق شکل گرفته و یا تجدید سازمان کرده اند. این احزاب که دارای گرایشات سیاسی متفاوتند از جمهوری خواه گرفته تا سلطنت طلب و مذهبی،یا احزابی با گرایشات قبیله ای، همگی سعی بر نمایندگیِ نظرات و دیدگاه های موجود در عراقِ بعد از صدام دارند. بهار بغداد فرا رسیده. از سقوط پایتخت در 9 آوریل ، یک شکفتگیِ واقعی در عراق پیش آمده. جریانات سیاسی که به مدت 34 سال تحت فشار و ممنوعیتهای مختلف بودند، هم اکنون در همه جای شهر با تراکتهای متفاوت حضور خود را اعلام میکنند. آنها در اماکن عمومی چون مدارس، در ستادهای سابق حزب بعث و یا در دانشگاه ها مستقر شده اند. هر یک خود را به نوعی به نمایش گذاشته و بیان میکنند. غیر ممکن است بتوان تعداد دقیق آنها را دانست. هر روز احزاب جدیدی متولد می شوند تا ثابت کنند که آزادی بیان اکنون در کشور وجود دارد. این جوشش، قابل پیش بینی بود اما میزان آن را هیچ کس نمیتوانست از قبل حدس بزند. تمام گروههای حاضر در کنفرانس صلح لندن، به گشایش مقرهایی برای خود دست زدهاند. و روز به روز احزاب جدیدی نیز به این گروهها اضافه می شوند. عدنان الپشاشی، روزنامه نگار باسابقهی آژانس خبری عراق، برآورد میکند که تعداد این احزاب به 70حزب می رسد. اما مطمئن است که علاوه بر تعداد موجود این نوزادان سیاسی، احزابدیگری به وجود خواهند آمد. این وضع بیانگر چهرهی کنونی عراق است که در بی نظمیِ کامل، در نبودِ هیچگونه ممنوعیت و غیبت قانون به سر می برد. او می افزاید: «دیروز رفتم چهار تا از دوستانم را ببینم. دوتای آنها میخواستند یک حزب تشکیل دهند و دوتای دیگر حزبی دیگر. این همه ابهام و سردرگمی هیچ نشان خوبی نیست.» کُرد، اسلامیست، شیعه، سنی، لیبرال، کمونیست، سوسیالیست، سلطنت طلب... همهی گرایشات جمع و حاضرند. اسامی گروهها دائم اضافه میشود، در عین حالی که بسیاری شان نامهای مشابه دارند؛ اتحاد جوانان دمکرات عراق، جنبش دمکراتیک صلح، اتحاد واحد ملی، حزب ناسیونال دمکرات، جمعیت جمهوری خواهان عراق، کُردهای گرایشات متفاوت، برادران مسلمان، گروه افسران پیشین شورشی. جمع آوری اسامی همهی آنان غیرممکن می نماید. عدنان الپشاشی میان احزاب طرفدار آمریکا مثل کنگره ملی عراق- حزب احمد شلبی- و دیگران تمایز قائل است، هم چنین بین احزابی که از خارج آمدهاند و آنانی که در داخل کشور شکل گرفتهاند. چگونه آنها خواهند توانست در کنار هم زندگی کنند؟ سؤال اساسی اینجاست. همه به کلماتی چون برابری، دمکراسی و آزادی قسم میخورند. جاسم ال-هیلی، عضو کمیته مرکزی حزب کمونیست، اظهار میدارد که مهمترین نگرانیاش بر سر همدلی احزاب با یکدیگر می باشد. این حزب که در سال 1934 به وجود آمده و سالها تحت سختترین فشارها قرار داشته نیز مشغول بازسازی خود می باشد؛ این حزب در حال حاضر روزنامهای به نام «راه خلق» منتشر میکند و طبق گفتهی نمایندهشان روزی 150 عضو جدید میگیرد. حمید مجید موسی، دبیر حزب اطمینان میدهد که« ما نمیخواهیم دولت تشکیل دهیم. تنها خواستهی ما دولتی است که همهی گرایشات را دور هم جمع کند و ضامن انتخابات پیش از دو سال باشد.» جنبش اسلامی عراق، جریان کاملا تازهای است. در 15 مارس 2003 شکل گرفته و مدعی است که جنبشی معتدل است. بنیانگزار این جریان، حمید المختار، اطمینان میدهد که :« هدف ما برقراری دمکراسی به شکلی باز و مدرن می باشد. اما این دمکراسی باید در کادر اسلام صورت پذیرد، زیرا اسلام بنیان گزار اصلی دمکراسی است.» حمیدالمختار ، نویسنده ای است که با چراغ سبز مجلس علمای شیعه ِ نجف، روشنفکران را در این گروه گردهم آورده و از این پس باید او و عقایدش را به حساب آورد. حزب« الدعوه» اما هم چنان قدیمیترین حزب شیعه است. در سال 1956 شکل گرفته و معتقد به پلورالیسم و عدم تمرکز قدرت است و تا حد فدرالیسم پیش میرود. ابو حاتمالامر چنین میگوید: « قدرت ما بایستی بر مبنای آزادی و انتخابات ترمیم شود.» این حزب نزدیک به حزبالله می باشد و سخنگوی آن کشش و علاقهی حزبش به جمهوری اسلامی ایران را مخفی نمیکند با این که معتقد به تفاوت بین شرایط ایران و عراق است. به نظر او قدردانی از آمریکا برای برکناری صدام لزومی ندارد، « زیرا خود آمریکا او را به قدرت رساند و از او حمایت کرد تا زمانی که دیگر تصمیم گرفت شر او را از سر خود کم کند.» از نظر او در حال حاضر نیازی به « مبارزه مسلحانه برای بیرون کردن مهاجمین نیست، اما ما ناچاریم مردمی که مخالف آنها هستند را کنترل و اداره کنیم.» جنبش لیبرال دمکرات، سابقهاش به اندازهی سابقهی مقاومت حزب الدعوه نمیباشد. در سال 1996 ، با گردهمایی گروههای متفاوتی از جمله یکی از سازمانهای حقوق بشری به وجود آمده. خود را بنا بر گفتهی علی ایخلیدی، مهندس 33 ساله، جنبش آموزش شهروندی و سیاسی معرفی میکند. این سازمان روشنفکران منتخب لیبرال-دمکرات، نقش چشمگیری دربازسازیِ شهرهای جنگزده بازی میکند. علی ایخلیدی، میگوید: « مردمِ ما به آزادی و دمکراسی نیازمند است. شما بخصوص فرانسه، باید به ما کمک کنید، نه کمک مالی بلکه با کلمات، با گفتن و نوشتن از اوضاع کنونی عراق.»
|