كابل، شهر گل سرخ، بُرقه و اميدهاي شكننده 

 يادداشت‏هاى كابل / الهه اماني 

 
»كابل از آنچه كه فكر مى‏كردم فرسوده‏تر بود. خيابان‏هاى خاكى، خانه‏هايى بدون سقف كه جنگ آنها را از پاى بدر آورده، درخت‏هاى بريده شده، تاكستان‌هاى سوخته شده در حاشيه كابل و كوه‌هاى سلسله‏دار كه با بدن سنگين و مهربان خود كابل را در آغوش كشيده و نظاره‏گر رقم خوردن سرنوشت مردم اين شهر در اين برهه از تاريخ افغانستان مى‏باشد. در استاديومى كه طالبان در آن سنگسار مى‏كردند و دست و انگشت قطع مى‏نمودند تا « جامعه آرمانى» اسلامى را آنهم از نوع طالبان در افغانستان مستقر كنند، امروزه از هلهله آنهايى كه ذهنشان در مختصات تاريخى قرون وسطى منجمد شده خالى است. در همان نزديكى‏ها در صف چادرهاى رنگ باخته مهاجرين افغانى كه از ايران و پاكستان به كابل بازگشته‏اند با فقر به مصاف مرگ و زندگى مى‏روند.
افراد مسلح با چهره‏هاى عصبانى و حركات تند خود محروميت تاريخى خود را در قدرت كاذب يونيفرم نظامى مستحيل مى‏گردانند و ماشين‏هاى سفيد سازمان ملل با آنتن‏هاى بلند در خيابانهاى كابل در رفت و آمد هستند.
در متن چنين تصويرى زنان، با بُرقه‏هاى آبى رنگ خود، بدون حادثه سازى و در حاشيه به آينده مى‏انديشند.
اين تصاوير همه و همه 23 سال جنگ و حكومت طالبان را هنوز در حافظه جمعى مردمان كابل زنده نگه‏داشته. گرچه حكومت طالبان در عرض يك هفته در افغانستان از قدرت بركنار شد اما نگاه و برداشت طالبانها هنوز در تاروپود بافت فرهنگى جامعه افغانستان باقى است. نوارفروش جوان كنار خيابان از بلندگوهاى ضبط خود نوارهاى ايرانى پر شده توسط كمپانى Caltex لس‏آنجلس را پخش مى‏كند ولى مى‏خواهد نوارهاى افغانى خود را به دلار بفروشد. از من مى‏پرسد از كجا آمده‏اى به كابل، مى‏گويم ايرانى مقيم لس‏آنجلس هستم و بلافاصله سئوال مى‏كند ديسنى لند و هاليوود را ديده‏اى؟ خواهر بُرقه پوشش مى‏آيد و به او مى‏گويد براى شام سر راه نان بخر و من با قدم‌هاى آهسته از جوان نوار فروش فاصله مى‏گيرم و ذهنم پر از جنجال «جهانى شدن» است‌.
                                                                                            4 ماه مي 2003
 
در تاريخ 2 ماه مه، همراه با هيئت نمايندگى 8 نفره از زنان آمريكا و زنان افغانى مقيم كاليفرنيا به كابل سفر كردم. اين سفر توسط دو سازمان Women intercultural Network و  Association InternationalAfghan Women  تدارك ديده شده بود

هدف اين سفر:
تقويت و تحكيم تشكل‏هاى زنان، حمايت از شركت سياسى زنان، تشويق به كاربرد روش‌هاى دموكراتيك در سازماندهى زنان و ايجاد شبكه‏اى از نهادهاى دولتى و غيردولتى كه بتوانند پاسخگوى مسائل زنان افغان باشند‌، بود. طبيعتاً چنين مبادلاتى تجربه فرهنگى غنى هم براى زنان افغان و هم هيئت نمايندگى سازمان Women Intercultural Network در بر داشت. در اين سفر با مقاماتى چون حبيبه سورابى، خانم حقوق مل، كه هر دو در دولت پرزيدنت كارزاى مسئوليت‏هاى خطيرى در امور زنان دارند و خانم مسعوده جلال كه خود را كانديد رياست جمهور كرده بود ديدارهايي داشتيم.
بخش عمده و اساسى اين سفر نشست و گفتگويي بود در فضائى دوستانه با متجاوز از 30 سازمان غيردولتى زنان كه در كابل فعاليت مى‏كنند. بسيارى از اين سازمان‌ها درگير ارائه خدمات مستقيم به زنان نيازمند افغانستان بودند. سازمان Care International از بيوه‏هاى مقيم كابل حمايت اقتصادى مي‌كند و براى آنها سهميه برنج، روغن و آرد در نظر مى‏گيرد. سازمان «پارسا» «پرواز» و غيره كلاس‌هاى متعددى در زمينه سوادآموزى، بهداشت و آموزش حقوق براى زنان دارند و بادادن وام‌هاى كوچك امكان استقلال اقتصادى را فراهم مى‏آورند. از جمله سازمان‌هاى بين‏المللى كه در كابل فعاليت دارند، سازمان Womenfor Women مى‏باشد كه حمايت‏هايى از زنان نيازمند مقيم كابل را از طريق در ارتباط قرار دادن آنان با فردى در خارج از افغانستان كه مايل است تا مخارج ماهانه يك زن را در افغانستان تقبل كند ممكن مى‏سازد. كلاس‌هائى در زمينه آموزش حقوق، سوادآموزى، آموزش حرفه‏هاى گوناگون از طرف اين NGO برگزار مى‏گردد. نهادهاى بين‏المللى چون  Global Funds for  Womenامكانات آموزش زبان انگليسى و فراگيرى كامپيوتر را مهيا ساخته و فونداسيون  Rights & Democracy به نمايندگى Palwasha Hassan  از انتشار نشريات زنان حمايت مى‏كنند. نشريه زنان «ملالى» يكى از نشريات پرفروش زنان مى‏باشد. با شوراى زنان دانشگاه كابل نشست خوبى داشتيم و از اهداف و برنامه‏هاى اين شورا در زمينه حمايت از حقوق زنان استاد، كارمند و دانشجو، ايجاد مهد كودك، ارائه كلاس‌هاى مطالعات زنان در آينده فراوان صحبت كرديم.
Afghan Women Network كه چون سازمان Women Intercultural Network  در حول و حوش كنفرانس جهانى پكن تشكيل شده بود از نظر نوع فعاليت‏ها از تمامى سازمانها به اهداف سفر ما نزديك‏تر بود. اين سازمان كه در سالهاى استقرار طالبان فعاليت خود را عمدتاً در پاكستان متمركز ساخته بود، امروزه مى‏كوشد تا با ايجاد شبكه‏اى از سازمان‌هاى زنان در افغانستان فعاليت‌هاى زنان را چه در بخش خدماتى و چه در زمينه اجتماعى و سياسى در ارتباط با يكديگر و ساير سازمانهاى غيردولتى در خارج از افغانستان قرار دهد.