دبورا سلومون Deborah Solomon  : پشت جلد کتاب جدید شما که در مورد سیاست خارجیِ آمریکاست «هژمونی یا بقا : تلاش آمریکا برای آقایی بر جهان» نقل قولی آورده شده که در آن جا شما «به نظر خیلی ها با ارزش ترین و مؤثرترین روشنفکر عصر حاضر» معرفی شده اید. نظرتان چیست؟
چامسکی : راستش من عنوان «روشنفکر» را زیاد نمی پسندم. کارهایی که در جهان آکادمی صورت می گیرد عمدتاً از نوع کارهای دفتری و اداری ست. بخش عمده ی کارهای پرفسورها کارهای ردیف شده و از پیش تنظیم شده است.
س : من فکر نمی کنم این توضیح شامل خود شما شود. منظورم تلاش های شما به عنوان پرفسور در MITو در زبانشناسی است که شهرت جهانی دارید.
ج : من آدم هایی را می شناسم که جزء طبقه کارگرند یا صنعتگرند اما از پرفسورهای ما، خیلی روشنفکرترند. زمانی که شما پنجاه ساعت در هفته در کارخانه کار می کنید دیگر وقتی برای خواندن ده روزنامه در روز را ندارید. وقت زیرو رو کردن آرشیو ارگان های دولتی را ندارید. با این وجود این آدم ها بهتر می دانند که چرخ جهان بر چه محوری می چرخد.
س : انتقاد شما از سیاست خارجی آمریکا به ویژه بعد از یازدهم سپتامبر، هواداران جدیدی را برای شما به ارمغان آورده است. شما بعد از آن تحصن ها و کارزارهای ضد جنگ در طول سال های جنگ ویتنام تا کنون هرگز صاحب چنین محبوبیتی نبوده اید. آیا رابطه ای بین شغل زبان شناسی و کار سیاسیِ رادیکال خود می بینید؟
ج : ظاهراً که هیچ رابطه ای نمی بینم.
س : ولی بی شک قبول دارید که سیاست مداران و در درجه اول خود شما با کلام است که امرار معاش می کنید و زبان ابزار اصلی شماست.
ج : زبان سلاحی است که سیاست مداران از آن نیز استفاده می کنند ولی در عین حال زبان کاربردهای مختلف انسانیِ دیگری هم دارد.
س : درست است. بعضی وقت ها از خودم می پرسم این مقدار که ما واژه های مختلف برای مرگ و آلت جنسی داریم برای دیگر چیزها نداریم.
ج : مرگ و آلت جنسی وسیله ی ترساندن آدم هاست. وقتی آدم ها می ترسند سعی می کنند به طرق مختلف ترس شان را نشان ندهند و در نتیجه حالت تهاجمی به خود می گیرند. یک عکس العمل ابتدایی.
س : آیا هرگز پیش آمده که به ایده های خودتان شک کنید ؟
ج : همیشه. باید همیشه تحولاتی را که در حوزه ی زبان شناسی روی می دهد دنبال کنیم. من همیشه چیزهایی را که قبلاً گفته ام تغییر می دهم و تصحیح می کنم. هر روشنفکر پویایی ایده های خودش را تکامل می بخشد. اگر کسی امروز در دانشگاهی، همان چیزی را یاد بگیرد که پنج سال پیش از آن یاد می دادند، به این معنی است که یا موضوع مرده است یا فکر آن ها.
س : در مقایسه با خیلی از هواداران احزاب چپ، دیدگاه های سیاسی شما از دهه ی شصت به این طرف یک ذره هم تغییر نکرده است. مثلاً شما هم چنان منقد سر سخت اسرائیل هستيد.
ج : من اصولاً مخالف بنای اسرائیل به عنوان یک دولت یهودی هستم. من بر این باورم که ایده ی تشکیل یک دولت یهودی، مسیحی و یا مسلمان ایده ی جالبی نیست. من اگر قرار بود ایالات متحده خود را یک دولت مسیحی معرفی کند با آن مخالفت می کردم.
س : پدر شما به عنوان متخصص در رشته ی زبان عبری شخصیت برجسته ای بود ولی شما بعضی وقت ها تا سرحد یک یهودیِ ضد یهود پیش می روید.
ج : هم باعث تأسف است و هم شرم آور که کسانی که از سیاست اسرائیل انتقاد می کنند را یهودی ستیز یا یهودیِ ضد یهود خواند. این متناقض است. اگر یک ایتالیایی هم از سیاست دولت ایتالیا انتقاد کند او را ایتالیاییِ ضد ایتالیا می نامند؟!
س : آیا شده است که سراغ روانکاوی بروید؟
ج : من براین باورم که اصول روانکاوی مبنای علمی ندارد. وقتی نتوانیم توضیح بدهیم که مثلاً چرا یک سوسک تصمیم می گیرد که به سمت چپ بچرخد، چطور می توانیم توضیح دهیم که چرا یک انسان تصمیم به انجام کاری می گیرد.
س : پشت بلند پروازی های شما چه محرکه هایی خوابیده است؟
ج : عوامل مختلفی مرا به جلو می کشند. بعضی ها را می دانم. فقر و تهیدستی که گریبانگیر مردم است و رنجی که من از این بایت می کشم، یکی از آن هاست. ما در یک جامعه آزاد زندگی می کنیم و به وظایف خود ارجحیت می دهیم.
س : این طور که شما احساس گناه می کنید چگونه می توانید زندگی مجلٌل، اتومبیل آخرین مدل و... خود را توجیه کنید؟
ج : اگر من از اتومبیل صرف نظرکنم بیشتر احساس گناه خواهم کرد. وقتی من از روستائیانِ جنوب کلمبیا دیدن می کنم کسی از من نمی خواهد تا از اتومبیل چشم پوشی کنم، آن ها از من می خواهند که بهشان کمک کنم. اگر من از اموالی که دارم مثل کامپیوتر و اتومبیل و غیره خودم را محروم می کردم و به جای آن مثلاً بر فراز تپه ای در مونتان (Montana)سکونت اختیار می کردم و خورد و خوراکم را هم همانجا به عمل می آوردم، آیا از من کاری ساخته می شد؟ خیر.
س : آیا فکر کرده اید که روزی آمریکا را برای همیشه ترک کنید؟
ج : نه. آمریکا بهترین سرزمین دنیاست.